Çin’in denizaltı kabloları üzerine çalışmaları yeniden gündemde: ABD Kongresi’ne bağlı ABD-Çin Ekonomik ve Güvenlik İnceleme Komisyonu’nun 2025 yıllık raporu, PLA ile bağlantılı çok sayıda Çinli kurumun yıllardır kablo kesmeye yönelik çözümler geliştirdiğini ve bu alanda pek çok patent aldığını ortaya koyuyor. Rapora göre Şubat 2025’te Çin Gemi Bilimsel Araştırma Merkezi, zırhlı kabloları 13 bin feetin (yaklaşık 4.000 metre) altında kesebilecek “derin deniz kabloları için elektrikli kesici” tasarımını duyurdu. Komisyon, bu tür yeteneklerin bir kriz anında Tayvan çevresindeki kabloları hedef almak için planlandığını da not ediyor.
Bloomberg’in aktardığı bir başka çalışmada, söz konusu kesici sistemin insanlı ya da insansız denizaltı araçlarıyla kullanılmak üzere 4.000 metre derinliğe kadar operasyon hedeflediği belirtiliyor. Bu da Komisyon raporundaki teknik eşikle örtüşüyor.
Açık kaynak taramalarında sivil görünümlü kurum ve şirketlerin de “acil durum” onarımı gibi gerekçelerle kablo kesmeye yarayan düzenekler için başvuru yaptığı görülüyor. Jamestown’un derlemesine göre 2020’de Lishui Üniversitesi’nin gemi arkadan çekişli kesme aparatı, 2025’te ise Zhuhai Yunzhou Intelligence’ın denizaltı kesici ve çekili kesme sistemi için patentleri dikkat çekiyor. Bu tip çözümler bakım adı altında sunulsa da ikili kullanıma açık.
Rapor, sahadan örnekler de veriyor. 2024 Kasım’ında Baltık Denizi’nde İsveç-Litvanya ve Almanya-Finlandiya arasındaki iki veri kablosu, bir Çin yük gemisinin yüz milden fazla mesafede demirini sürüklemesiyle zarar gördü; Avrupa’daki soruşturmacıların bir kısmı olayın kasıtlı olabileceğini değerlendirdi. Öte yandan İsveç’in Nisan 2025’te açıkladığı teknik inceleme, “kasıt olduğuna dair kesin kanıt bulunamadığını” söylüyor; savcılık soruşturması ise ayrı yürütülüyor. 2025 başında Tayvan çevresinde de kablo hasarları yaşandı. Komisyon, bu olayları “gri bölge” baskı taktikleri bağlamında ele alıyor.
Pekin tarafı ise kablo kesme teknolojilerinin askeri amaçlı olmadığını, deniz bilimi ve bakım çalışmaları için geliştirildiğini savunuyor. Bağımsız doğrulamalar sınırlı. Uluslararası Kablo Koruma Komitesi de derin denizdeki kabloların çoğunun zırhlı olmadığını, bu nedenle “zırhlı kablo kesimi” iddialarının temkinle değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatıyor.
Neden Önemli?
Dünya internet trafiğinin yaklaşık yüzde 95’i denizaltı kablolarından geçiyor. Bu ağlar finans işlemlerinden kamu hizmetlerine kadar kritik işlevleri taşıyor. Komisyon, Çin’in hem araç-gereç hem de operasyonel tecrübe biriktirdiğini ve bir çatışma anında küresel iletişim omurgasını hedef alabilecek bir kapasiteye yöneldiğini vurguluyor.
ABD’nin Adımları
Washington, altyapı riskleri nedeniyle Çin teknolojisinin ABD’ye bağlanan denizaltı kablolarında kullanılmasını yasaklamaya dönük düzenlemeyi Temmuz 2025’te gündeme aldı. FCC’nin planı, güvenlik eşiğini yükseltmeyi ve tehdit listesinde yer alan tedarikçileri kablo projelerinin dışında tutmayı hedefliyor.
Sonuç olarak patentler ve akademik çalışmaların dili “bakım ve onarım” olsa da sahadaki olaylar ve Komisyon’un tespitleri, bu teknolojilerin kriz dönemlerinde iletişimi kesmek için de kullanılabileceğini gösteriyor. Tartışmanın bundan sonrası, hem teknik kanıtların güçlenmesine hem de ülkelerin altyapılarını nasıl koruyacağına bağlı olacak.
Kaynak: www.techspot.com