USC Viterbi’deki araştırmacılar, şimdiye kadarki ısı sınırlarını aşan bir elektronik bellek gösterdi: cihaz 700°C’de bile kararlı çalıştı ve herhangi bir bozulma belirtisi göstermedi. Çalışma 26 Mart 2026’da Science’ta yayımlandı.
Ekip, nanoskobik bir memristor tasarladı: üstte tungsten elektrot, ortada seramik hafniyum oksit katmanı, altta ise grafen bulunuyor. Prototip 700°C’de 50 saatten uzun süre veri tutmayı başardı, bu sıcaklıkta 1 milyardan fazla anahtarlama döngüsüne dayandı; yaklaşık 1,5 V ile nanosaneye inen hızlarda çalıştı. Araştırmacılar daha da yüksek sıcaklıkların da mümkün olabileceğini söylüyor. 700°C, laboratuvardaki test ekipmanının erişebildiği en üst değerden ibaretti.
Nasıl dayanıyor?
Sorun genelde şurada başlıyor: Yüksek ısıda üstteki metal atomları seramik tabakadan sızıp alttaki elektrota ulaşıyor ve kalıcı kısa devre yaratıyor. USC’nin çözümünde grafen, tungstenle kimyasal olarak “kaynaşmadığı” için bu göçü durduruyor; böylece kısa devre oluşmuyor. Takım, elektron mikroskobu, spektroskopi ve kuantum düzeyinde simülasyonlarla bu ara yüz davranışını doğruladı.
Nerede işe yarar?
- Venüs’ün yüzeyine yaklaşan (>500°C) uzay görevleri ve yüksek ısılı gezegen keşifleri
- Jeotermal sondaj, rafineri ve nükleer sistemler gibi endüstriyel ortamlar
- Otomotiv elektroniğinde uzun ömür ve güvenilirlik
- Sahada yerinde hesaplama: Veriyi uzaktaki bilgisayarlara göndermeden anında işleme
Memristorlar, akım-iletkenlik ilişkisini kullanarak matris çarpımını fiziksel olarak yapabildiği için yapay zekâ iş yüklerinde çok verimli bir “in‑memory computing” çözümü de sunuyor.
Ticarileşme tarafında tablo umut verici: Cihazın iki temel malzemesi olan tungsten ve hafniyum oksit yarı iletken üretiminde zaten standart. Grafen ise TSMC ve Samsung’un yol haritalarında yer alıyor; wafer ölçeğinde üretim denemeleri yapılmış durumda. Buna rağmen, yüksek sıcaklıkta çalışacak mantık devrelerinin de geliştirilip tüm sistemle entegre edilmesi gerekiyor. Yani bu, atılmış büyük ama ilk adım.
Kısa not: Benzer alanlarda daha önce 600°C’ye dayanabilen dijital bellekler rapor edilmişti; USC’nin çalışması, bu çıtayı ciddi biçimde yükseltiyor.
Kaynak: www.techspot.com