Sam Altman’ın iris tarayıcı “Orb” cihazını kullanan World projesi, dijital dünyada “insan olduğunuzu kanıtlayan” bir kimlik sistemi kurmak istiyor. Hedef büyük: 1 milyar kişi. Kasım 2025 itibarıyla doğrulanmış kullanıcı sayısı yaklaşık 17,5 milyona ulaştı; yani hedefin yüzde 2’si. Proje, herkesin sahip olduğu yeni bir kimlik ve finans ağı kurma iddiasıyla öne çıkıyor.
World nasıl çalışıyor?
World’ün merkezinde Orb adlı metal küre biçimli bir cihaz var. Orb, göz bebeği deseninizi tarayıp sizi tekil bir “World ID” ile eşleştiriyor. Şirket, orb’un çektiği görüntülerin cihaz üzerinde işlenip şifrelenerek telefonunuza gönderildiğini, orb üzerinde saklanmadığını ve kimlik kullanımının sıfır bilgi ispatlarıyla anonim kaldığını vurguluyor. İsteyen kullanıcılar bazı ülkelerde verilerini eğitim amacıyla paylaşmayı seçebiliyor; bunu sonradan silmek de mümkün. Ayrıca tekilleştirme için üretilen “iris kodu” parçalara ayrılıp birden fazla bağımsız kurumda güvenli biçimde tutuluyor.
ABD açılımı ve iş birlikleri
World, 1 Mayıs 2025’te ABD’de altı şehirde (Austin, Atlanta, Los Angeles, Nashville, Miami ve San Francisco) fiziksel nokta açarak resmen faaliyete başladı. San Francisco Union Square’de bir vitrin mağazası da var. Şirket, Tinder’ın sahibi Match Group ile Japonya’da kimlik doğrulama pilotu yapıyor; Stripe entegrasyonu ve “World Card” ile Visa ağında harcama planı da gündemde. Ayrıca Visa ile stablecoin cüzdan kartı iş birliği için görüşmeler yapıldığı bildirilmişti.
Geliştirici ekosistemi ve oyun tarafında da hamleler görülüyor. World ID, çeşitli servislerde tek tıkla giriş için kullanılıyor; oyun dünyasında botlarla mücadele ve “insan onaylı” maçlar gibi senaryolar deneniyor. Razer ile “World ID doğrulamalı” oyun profili entegrasyonu bu denemelere örnek.
Düzenleyici baskı ve tartışmalar
Hızlı büyümenin yanında ciddi itirazlar da var. Kenya Yüksek Mahkemesi 5 Mayıs 2025’te World’ün ülkedeki faaliyetlerini hukuka aykırı buldu, toplanan biyometrik verilerin yedi gün içinde silinmesine hükmetti ve yeni veri toplamasını yasakladı. İspanya veri koruma kurumu da 2024’te geçici yasak getirmişti. Avrupa’daki incelemeler ve uyarılar, projenin gizlilik yaklaşımını sürekli gündemde tutuyor.
Eleştiriler sadece hukuki cephede değil. World’ün “para karşılığı kayıt” yöntemiyle kırılgan gruplara yöneldiği, uzun vadeli kullanımın ve gelir modelinin belirsiz olduğu, “1 milyar kullanıcı” hedefine giden yolda somut faydanın netleşmediği sıkça dile getiriliyor. Şirket ise kişisel verinin kullanıcıda kaldığını, kimliğin anonim çalıştığını ve ağın “herkesin” kontrolünde olacağını savunuyor.
Rakamlar ne söylüyor?
2025’in ilk yarısında World App toplam kullanıcıları 30 milyonu aşarken, “doğrulanmış benzersiz insan” sayısı yaz aylarında 14 milyon seviyesindeydi; sonbahara gelindiğinde bu sayı 17 milyonu geçti. Buna karşın, doğrulanmamış kimliklerin payı dönem dönem yüksek seyrettiği için gerçek kullanımın ne kadar derinleştiği ayrı bir tartışma konusu.
Özetle: World, yapay zekâ çağında “insanlığı ispat”ı temel alan küresel bir kimlik-finans ağı kurmak istiyor. Kullanıcı sayısı artıyor, ABD açılımı ve ödemeler ortaklıkları yeni kapılar aralıyor. Ancak mahkeme kararları, gizlilik endişeleri ve projenin etik boyutu, önümüzdeki dönemde projenin kaderini belirleyecek en kritik başlıklar olmaya devam edecek.
Kaynak: www.techspot.com
