Birleşik Krallık çıkışlı SPhotonix, cam içinde “5D” optik veri depolama (nam-ı diğer memory crystals) teknolojisini ticarileştirmek için 2024’te kuruldu ve artık veri merkezlerine pilot kurulum hedefini açıkça telaffuz ediyor. Şirket, 5 inçlik bir kuvars cam plaka üzerine 360 TB’a kadar veri yazılabildiğini ve ortamın milyarlarca yıl bozulmadan kalabildiğini söylüyor. Bu hamlenin arkasında University of Southampton’daki araştırmadan doğan ekip var ve kısa süre önce ticarileşme sürecini hızlandırmak için 4,5 milyon dolar ön tohum yatırım aldı.
Peki “5D” ne demek?
Veri, camın sadece yüzeyine değil tüm hacmine yazılıyor. Üç uzamsal koordinata (x, y, z) ek olarak iki optik parametre daha (nanoyapıların yönelimi ve şiddeti/retardansı) kullanılıyor; bu yüzden “5 boyutlu” ifadesi. Yazma işlemi femtosaniye lazerlerle yapılıyor, okuma ise polarize ışıkla optik olarak gerçekleştiriliyor. Bu yaklaşım, Southampton ekibinin 2013’te gösterdiği ve 2016’da 360 TB kapasite, 1.000°C’ye kadar ısıl dayanım ve 190°C’de 13,8 milyar yıl ömür hesaplarıyla olgunlaştırdığı çalışmaların devamı.
SPhotonix’in iddiası, cam içindeki nanoyapı “voksel”lerin oda sıcaklığında pratikte “sonsuz” ömre sahip olması. Şirket, ortamın yangın, yüksek sıcaklık, nem ve elektromanyetik darbeye karşı son derece dirençli olduğunu; kullanılan camın doğası gereği arşivlik veriler için benzersiz bir güvenlik sunduğunu vurguluyor.
Şu an ne durumda?
Teknoloji bugün “soğuk depolama” senaryolarını hedefliyor. SPhotonix, laboratuvar tabanlı yaz/oku servisinin açık olduğunu, şirketlerin ve bireylerin verilerini postayla cam kristale yazdırabildiğini söylüyor. Kısa vadede, saha kullanımına uygun bağımsız okuyucuyu devreye almayı planlıyor.
Performans tarafında yol haritası net: Bugünkü yazma/okuma hızları megabayt/saniye seviyesinde olsa da, şirket önümüzdeki 3–4 yılda yüzlerce MB/s düzeyine çıkmayı ve manyetik teyple rekabet etmeyi amaçlıyor. İlk nesil saha okuyucunun yaklaşık 6.000 dolar, yazıcının ise 30.000 dolar bandında olması bekleniyor. Teknoloji Olgunluk Seviyesi’nin TRL 5’ten TRL 6’ya (prototip gösterimi) taşınması da hedefler arasında.
Arşivleme gücü şimdiden farklı alanlarda deneniyor. Southampton ekibi, insan genomunu 5D kristale kalıcı olarak yazdı; SPhotonix ise müzelerden şirket arşivlerine kadar “yüzyıllar ölçeğinde” saklama gerektiren veri setleri için çözüm sunduğunu belirtiyor. Lüks mücevher markası Boucheron ile yapılan iş birliğinde, yüzüğün içine 100 MB’a kadar verinin nano-oyma tekniğiyle yerleştirildiği gösterildi.
Bu yaklaşım, cam temelli depolamayı buluta uyarlamaya çalışan Microsoft’un Project Silica girişimiyle de aynı ailede. Silica, 2019’da Warner Bros.’un 1978 yapımı Superman filmini bardak altlığı büyüklüğünde bir cam plaka üzerinde başarıyla yazıp okumayı sergilemişti. Ortak payda net: yüzlerce yıl hatta daha uzun süre dayanabilecek, enerji tüketimi düşük, “bir kez yaz—uzun yıllar sakla” türü arşiv ortamları.
Özetle; SPhotonix’in 5D cam depolaması bugün için bir “üst seviye arşiv” çözümü. Hız ve ekosistem tarafında yapılacak çalışmalarla önümüzdeki yıllarda veri merkezlerinde teyp ve optik medyaya gerçek bir alternatif olarak konumlanması bekleniyor. Yatırım, pilot planları ve artan veri hacmi düşünüldüğünde, cam tabanlı arşivleme artık bilim kurgu olmaktan çıkıp ölçeklenebilir bir ürün olmaya yaklaşıyor.
Kaynak: www.techspot.com
