1973 tarihli UNIX V4’ün kaynak ve sistem görüntüsü, University of Utah’taki bir depoda unutulmuş 9 izli manyetik kasetten başarıyla kurtarıldı. Kurtarma işlemini Computer History Museum’dan ve Bitsavers’tan arşivci Al Kossow gerçekleştirdi. Geçen hafta sonu tamamlanan okuma sonrası veriler doğrulandı ve sistem emülasyonla yeniden çalıştırıldı.
Nasıl bulundu, nasıl kurtarıldı?
Hikâye, Temmuz 2025’te Flux Research Group’un saklama dolabında üzerinde “UNIX Original From Bell Labs V4 (See Manual for format)” yazan bir teyp bobininin bulunmasıyla başladı. Araştırma profesörü Robert Ricci keşfi paylaşınca teyp, analiz için Computer History Museum’a ulaştırıldı. Okuma işlemi 19 Aralık 2025’te yapıldı ve veriler Internet Archive’a yüklendi.
Kurtarma, yaşlı ortamın doğrudan manyetik akı düzeyinde “ham” olarak örneklenmesiyle yapıldı. Kossow, teyp kafasının okuma yükseltecinden sinyali alıp çok kanallı yüksek hızlı bir ADC ile belleğe aktardı; ardından Len Shustek’in readtape aracı ham sinyalleri dijital imaja çevirdi. Yalnızca iki blok doğrudan okunamadı ama içerikleri yeniden oluşturulabildi.
Neden Önemli?
UNIX v4, çekirdeğin C ile yazıldığı ilk sürüm olarak hem taşınabilirlik hem de sonraki UNIX türevlerinin evrimi açısından kritik bir dönüm noktası. Yıllardır tam bir kopyası bilinmiyordu; bulunan bu teyp, 1973’e uzanan eksik halkayı tamamlıyor. Artık Internet Archive üzerinden indirilebiliyor ve PDP-11 emülatörü SimH ile çalıştırılabiliyor.
Tom’s Hardware’e göre imaj yaklaşık 40 MB veri içeriyor. The Register, çekirdeğin boyutunun yalnızca 27 KB civarında olduğuna dikkat çekiyor; bu da dönemin yazılım ölçeklerini hatırlatıyor.
Kayıtlara göre kaset, 1974 Haziran’ında ünlü “Utah çaydanlığı” ile tanınan Martin Newell’e gönderilmiş. Yıllar sonra Utah’ta bir rafta duran bu teyp, sabırlı arşiv çalışmasıyla hem koruma altına alındı hem de meraklıların emülatör üzerinde kurcalayabileceği bir duruma getirildi.
Merak edenler, kurulum talimatları ve PDP-11 üzerinde önyükleme adımlarına kadar uzanan ayrıntıları içeren belgeleri ve araçları çevrim içi bulabiliyor. Hatta topluluk, içeriği hızlıca disk imajlarına ve arşivlere dönüştürerek erişimi daha da kolaylaştırdı.
Kaynak: www.techspot.com
