Avrupa Komisyonu, 6 Şubat 2026’da yayımladığı ön bulgularında TikTok’un “bağımlılık üreten” tasarımı nedeniyle Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA) ihlal ettiğini düşünüyor. Odakta üç kritik öğe var: sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve yüksek derecede kişiselleştirilmiş öneri sistemi. Komisyon, bu tasarımın kullanıcıları “otomatik pilot” moduna sürüklediğini ve özellikle çocuklar ile hassas gruplarda kompulsif kullanımı körüklediğini belirtiyor.
Soru işareti taşıyan tek nokta akışın kendisi değil. Komisyon, TikTok’un riskleri doğru değerlendirmediğini ve aldığı önlemlerin etkisiz kaldığını söylüyor. Ekran süresi uyarılarının kolayca geçiştirildiği, ebeveyn denetimi araçlarının ise pratikte yeterince işe yaramadığı vurgulanıyor.
Komisyon ne istiyor?
- Sonsuz kaydırmanın zamanla devre dışı bırakılması
- Gece dâhil etkili ekran süresi molaları
- Öneri sisteminin riski azaltacak şekilde ayarlanması
Bunlar, platformun “temel tasarımında” değişiklik anlamına geliyor.
TikTok ise karara itiraz etmeye hazırlanıyor. Şirket, bulguların platformu “tamamen asılsız ve temelsiz” biçimde yansıttığını, gerekli tüm yollarla mücadele edeceklerini söylüyor.
Şimdilik süreç “ön bulgular” aşamasında. TikTok’un savunma hakkı var ve Komisyon nihai kararı vermeden önce şirketin yanıtını değerlendirecek. DSA kapsamında ihlal kesinleşirse, platforma küresel cironun yüzde 6’sına kadar para cezası kesilebilir; ayrıca uyum için bağlayıcı önlemler istenebilir. Çok istisnai durumlarda geçici askıya alma gibi adımlar da gündeme gelebiliyor.
Bu adım, AB’nin sosyal ağlardaki bağımlılık üreten tasarım öğelerini doğrudan hedef alan en net hamlelerinden biri. Komisyon, 2025’te TikTok ve Meta için araştırmacıların veri erişimi gibi şeffaflık başlıklarında da ön bulgular açıklamış; Facebook ve Instagram’da çocukları “tavşan deliği” etkisine sürükleyen özelliklere ilişkin ayrı bir inceleme yürütüldüğünü duyurmuştu.
Kısacası, AB artık yalnızca yasa dışı içeriğe değil, kullanıcıyı uygulamada tutmak için kurgulanan akış tasarımına da yakından bakıyor. Türkiye’deki kullanıcılar için de önemli olan soru şu: TikTok’un Avrupa’da atacağı adımlar, tüm dünyadaki uygulama deneyimini değiştirebilir mi? Bunu, Komisyonun nihai kararından ve şirketin olası tasarım güncellemelerinden sonra göreceğiz.
Kaynak: www.techspot.com
