NASA’nın 1 Nisan 2026’da gerçekleştirdiği Artemis II uçuşu, Ay yolculuğunun yanı sıra Dünya’nın üst atmosferinde bıraktığı izlerle de inceleniyor. Tayvan’daki National Cheng Kung University araştırmacıları, fırlatma ve sonrasındaki motor ateşlemeleri sırasında iyonosferde geniş çaplı değişimler tespit etti. Bu değişimlerin Kuzey Amerika üzerinde yaklaşık 5.000 kilometreye uzanan bölgelerde görüldüğü bildiriliyor.
İyonosfer, uydu navigasyon sinyallerinin yeryüzüne ulaşırken geçtiği, elektrik yüklü parçacıklar içeren atmosfer katmanı. Araştırmacılar yerdeki hassas GPS alıcılarının verilerini kullanarak bu katmandaki elektron yoğunluğunun nasıl değiştiğini inceledi. Haberlerde geçen “delik” ifadesi, atmosferin fiziksel olarak yırtıldığı anlamına gelmiyor; elektron yoğunluğundaki geçici azalmayı anlatıyor.
Ölçümler yalnızca ilk fırlatmanın etkisini göstermiyor. Araştırmacılar, uzay aracı Dünya yörüngesindeyken yapılan motor ateşlemeleriyle bağlantılı başka bozulmalar da belirledi. İyonosferdeki değişimler GPS sinyallerinin yolculuk süresini etkileyebildiği için konum hesaplarında hataya yol açma potansiyeli taşıyor. Ancak çalışma, Artemis II nedeniyle kullanıcıların GPS hizmetini kaybettiğini veya belirli bir navigasyon sisteminin arızalandığını ortaya koymuyor.
Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bu bulgular, özellikle yüksek hassasiyetli konumlandırma kullanan sistemler açısından araştırmaya değer bir soruya işaret ediyor: Uzay görevlerinde yapılan motor ateşlemeleri, navigasyon sinyallerinin geçtiği atmosfer katmanını ne ölçüde etkiliyor? GPS doğruluğuna yönelik gerçek etkinin belirlenmesi için ek inceleme gerekiyor.
Kaynak: www.techspot.com