ABD’de grafit madenciliği neredeyse 70 yıl sonra yeniden hareketleniyor. Elektrikli araçlar ve enerji depolama için patlayan batarya talebi, aynı zamanda Çin’e bağımlı tedarik zincirlerinin kırılganlığı, yerli üretimi yeniden cazip hâle getirdi. ABD, grafiti “kritik mineral” sayıyor ve yeni teşvikler ile hızlandırılmış izin süreçleri devreye giriyor.
Kimler sahaya iniyor?
- Titan Mining – New York: Şirket, Empire State Mines sahasında tamamen izinli bir “ticari gösterim” tesisi kuruyor. 2025’in ikinci yarısında devreye alım, 2026 başında ilk satışlar hedefleniyor; başarılı olursa kapasite orta vadede 40 bin ton/yıla kadar büyütülebilir. AP’nin haberine göre daha geniş kapsamlı ticari satışlar için 2028 ufku konuşuluyor.
- Graphite One – Alaska: ABD’nin en büyük bilinen doğal grafit yatağı olan Graphite Creek için Savunma Bakanlığı 2023’te 37,5 milyon dolarlık DPA desteği verdi; 2024’te maliyet paylaşımı DoD lehine yüzde 75’e çıkarıldı. Plan, Alaska’daki madeni Ohio/Washington’da anota çeviren tesislerle entegre etmek.
- Westwater Resources – Alabama: Coosa sahasında madencilik izin süreci ilerliyor; burada üretilecek hammadde, Kellyton’daki arıtma/anot tesisine besleme olarak planlanıyor.
- Syrah – Louisiana: Vidalia tesisinde anot üretimi büyürken Tesla ile yapılan tedarik anlaşmasının nitelik şartlarını tamamlama süresi 2025 sonbaharına uzatıldı; nihai ürün yeterliliği için 2026 Şubat’a kadar zaman var.
- Novonix – Tennessee: Chattanooga’da 31.500 ton/yıl sentetik grafit için DOE’den 754,8 milyon dolara kadar koşullu kredi desteği aldı; tam kapasite hedefi 2028.
- Anovion – Georgia ve New York: DOE’den 117 milyon dolarlık hibeyle ABD’de büyük ölçekli anot üretimi için yeni tesis planlıyor; Niagara Falls yakınında ticarî sevkiyat yapan bir hat işletiyor.
Bu girişimler, ABD’nin 1950’lerden beri yerli grafit üretmemesinden kaynaklanan açığı kapatmayı hedefliyor. Grafit, lityum-iyon bataryaların anotunda vazgeçilmez ve bugün dünya arıtımının büyük bölümü Çin’de yapılıyor.
Politika zemini: 2024’te yayımlanan nihai vergi kredisi kuralları, 2025’ten itibaren “Foreign Entity of Concern (FEOC)” tarafından çıkarılan/işlenen kritik mineralleri içeren bataryalara vergi desteğini kesiyor. Ancak izlenmesi güç bazı malzemeler için (anot içindeki grafit dahil) 2026 sonuna kadar geçici bir istisna tanındı; üreticiler 2027’ye hazırlanmak zorunda. Bu da yerli grafit projelerine zaman kazandırırken yönü net biçimde ABD/FTA kaynaklı tedarike çeviriyor.
Küresel riskler sürüyor: Çin, 1 Aralık 2023’ten itibaren bazı doğal ve sentetik grafit ürünleri için ihracat lisansı şartı getirdi. 2025 sonbaharında bazı kontrollerde geçici gevşeme sinyalleri verilse de lisans belirsizliği ve genel jeopolitik iklim, otomotiv ve batarya üreticilerini alternatif kaynak arayışına itiyor.
Resmin geneli: Titan Mining’in New York’taki adımı, Alaska’daki Graphite One’ın savunma destekli fizibilitesi ve Alabama, Tennessee, Louisiana hattındaki anot yatırımları birleşince ABD’de küçük ama anlamlı bir “grafit uyanışı” doğuyor. İzinler, finansman ve offtake sözleşmeleri hâlâ kritik eşikler; ancak temiz enerji ve tedarik güvenliği motivasyonu, onlarca yıldır atıl kalan bir madencilik alanını tekrar gündeme taşıdı.
Kaynak: www.techspot.com