Çin’deki Shenzhen Institutes of Advanced Technology ekibi, tetiklendiğinde kendi kendini yok eden “yaşayan plastik” üretti. Çalışma 30 Nisan 2026’da ACS Applied Polymer Materials’ta duyuruldu ve kısa ömürlü uygulamalarda plastiğin ömrünü yazılımsal bir özellik gibi yönetmeyi hedefliyor.
Nasıl çalışıyor?
Malzemenin içinde, doğal hâlde uykuda kalan Bacillus subtilis sporları bulunuyor. Araştırmacılar bu sporları, polimer zincirlerini parçalayan iki farklı lipaz enzimi üretecek şekilde programladı. Sporlar polikaprolakton (PCL) içine gömülü kalıyor; günlük kullanımda devreye girmiyor. 50 °C’de besi ortamı eklendiğinde sporlar aktifleşiyor ve plastik, mikroplastik oluşturmadan altı günde monomerlerine kadar ayrışıyor.
Ekip, “yaşayan plastik” ile sıradan PCL filmlerine yakın mekanik değerlere ulaştı. Kavramın sahada nasıl işleyeceğini göstermek için PCL tabanlı giyilebilir bir elektrot da üretildi; bu prototip iki hafta içinde tamamen çözüldü.
Önceki yaklaşımlarda çoğunlukla tek enzim kullanılıyordu; bu yüzden parçalama eksik kalabiliyordu. İki enzimin birlikte çalışması hem hızı artırdı hem de çözünmenin “yarım kalmasını” önledi. Çalışma, yöntemin PCL dışındaki plastiklere de uyarlanabileceğini; ideal tetikleyicinin ise su olmasını hedeflediklerini vurguluyor.
Projede yer alan araştırmacılar ve kurumlar arasında Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Shenzhen Institute of Synthetic Biology ve SIAT da bulunuyor; ekip daha önce de spor tabanlı “engineered living materials” alanındaki öncü işlerle biliniyor.
Özetle, bu yaklaşım plastiğin “kalıcı olma” özelliğini avantaja çeviriyor: Ürün ömrü boyunca sağlam kalıyor, işi bitince tek komutla sahneden çekiliyor. Sıradaki adımlar; suyla çalışan bir tetik mekanizması, farklı polimer ailelerine yayılma ve gerçek dünya üretim süreçlerine entegrasyon olacak.
Kaynak: www.techspot.com