Çin, laboratuvarda aşırı yerçekimi koşullarını canlandırmak için yeni bir dev santrifüj kuruyor: CHIEF1900. Shanghai Electric Nuclear Power Group’un ürettiği sistem, 22 Aralık 2025’te Zhejiang University’e kurulum için teslim edildi. Tesis devreye alındığında, çok tonluk numuneleri eşi benzeri görülmemiş yoğunluklarda döndürerek baraj yıkımı ya da deprem gibi felaket senaryolarını kontrollü şekilde modellemeyi amaçlıyor. CHIEF1900’un “1.900 g·ton” kapasitesi, ivme (g) ile taşınan numune kütlesinin çarpımıyla ifade ediliyor ve bilimsel araştırmalar için şimdiye kadarki en güçlü santrifüj olarak konumlanıyor.
Bu yeni makine, Hangzhou’daki Centrifugal Hypergravity and Interdisciplinary Experiment Facility (CHIEF) kompleksinin bir parçası. Kompleks, üç ana santrifüj, altı deney modülü ve 18 uçuş içi cihazdan oluşuyor. İlk büyük ünite CHIEF1300, Eylül 2025’te faaliyete geçmiş ve 20 tonluk yüke kadar 300 g seviyesinde ivmeyi destekleyebildiğini göstermişti. Sistem, yeraltındaki dairesel salonda 6,4 metrelik koluyla çalışıyor; hava direncini ve ısınmayı azaltmak için vakum ve duvar soğutma düzenekleri kullanılıyor. Tüm tesisin 2026’nın sonuna kadar tam kapasiteye ulaşması hedefleniyor.
CHIEF1900 ne vadediyor?
Hiperyerçekimi, Dünya yüzeyindekinden daha güçlü yerçekimi alanlarını ifade ediyor. CHIEF1900 sayesinde araştırmacılar, “zaman ve ölçek sıkıştırma” etkisinden yararlanarak onlarca-yüzlerce yıl sürecek jeolojik süreçleri günler içinde modelliyor; büyük yapılar için de masaüstü ölçeğinde güvenlik ve dayanım testleri yapabiliyor. CHIEF1300’ün tanıtımında verilen bir örneğe göre, 100 g altında 1 metrelik bir model, gerçekte 100 metrelik bir yapıyı temsil edebiliyor; 100 yıl sürecek kirletici göçü, laboratuvarda 3,65 günde gözlemlenebiliyor. CHIEF1900, daha yüksek “g·ton” kapasitesiyle bu tür çalışmaları daha ağır numunelerle ve daha şiddetli koşullarda mümkün kılacak.
Önemli bir not: “1.900 g·ton” ifadesi, doğrudan “1.900 kat yerçekimi” demek değil; kapasite metriği. Aynı kapasite, farklı kombinasyonlarla elde edilebilir (örneğin daha küçük numunelerde daha yüksek g değerleri, daha büyük numunelerde daha düşük g değerleri). Bu yaklaşım, felaket azaltma, derin deniz/derin yer araştırmaları ve yeni malzeme sentezi gibi alanlarda daha gerçekçi ve güvenli deney ortamları sağlar.
Özetle, CHIEF1900 kurulum tamamlandığında Çin’in hiperyerçekimi altyapısında yeni bir eşik olacak. CHIEF kompleksi, yer bilimlerinden mühendisliğe uzanan geniş bir yelpazede, hem ülke içi hem de uluslararası ekiplerin kullanımı için bir araştırma platformu olarak tasarlanıyor.
Kaynak: www.techspot.com