En Popüler 5 Linux Masaüstü Ortamı

Masaüstü Ortamı Nedir?

Eğer daha önce Linux görsellerine baktıysanız gördüğünüz hemen her arayüzün birbirinden çok farklı hissettirdiğini fark etmişsinizdir. Linux veya doğru kullanımıyla GNU/Linux, aslında Linux çekirdeği kullanan işletim sistemleri kümesinin ortak adı olarak biliniyor. Kısaca ortada “tek bir Linux” yok, Linux çekirdeğini kullanan dağıtımlar bulunuyor. Bu dağıtımları birbirinden görsel olarak ayıran en önemli etmen ise; masaüstü ortamları olarak karşımıza çıkıyor.

Basitçe özetleyecek olursak; sisteme komutları terminal penceresinden değil, bir grafiksel arayüz aracılığıyla gerçekleştirmenizi sağlayan bilgisayar yazılımlarına masaüstü ortamı deniliyor. Aslında masaüstü ortamları yeni bir kavram değil, hatta 1970’lerden beri kullanılıyor. Eğer bu yazıyı Windows, macOS, Android, iOS gibi modern işletim sistemlerinden okuyorsanız siz de bir masaüstü ortamı kullanıyorsunuz.

Buradaki kilit nokta ise işletim sisteminin sahibi, yeni sürümle birlikte tasarım dilini ve dolayısıyla masaüstü ortamını değiştirdiğinde, kullanıcılar bu arayüze ayak uydurmak zorunda kalıyor. Linux’un bir sahibi, ortak bir tasarım dili ve hatta arayüzü olmadığı için Linux kullanıcılarının böyle bir problemi bulunmuyor. Linux’un temelinde kişiselleştirme yatması sebebiyle kullanıcılar, herhangi bir dayatma olmaksızın istedikleri dağıtımı ve bu dağıtımdaki masaüstü ortamını seçmekte özgürler.

Linux işletim sistemlerindeki masaüstü ortamlarını diğerlerinden ayıran bazı faktörler var. Öncelikle Linux için aktif olarak geliştirilen ve kullanılan birden fazla, hatta oldukça fazla masaüstü ortamı bulunuyor. Başka bir faktör ise; sisteminizde istediğiniz kadar masaüstü ortamı bulundurabilir, birkaç saniyede farklı ortamlar arasında geçiş yapabilir ve istediğiniz dağıtım-masaüstü ortamı kombosunu kullanabilirsiniz. Masaüstü ortamlarının birbirine göre avantaj ve dezavantajları olsa da açıkçası hangisini tercih edeceğiniz tamamen kullanım alışkanlıklarınızda yatıyor. Eğer masaüstü ortamı kavramı kafanızda oturduysa en popüler ortamlara geçebiliriz.

GNOME

Listedeki en popüler masaüstü ortamı olan GNOME, başta Ubuntu olmak üzere pek çok dağıtımla varsayılan olarak geliyor. Elbette bu kadar popüler olduğu için GNOME’dan çatallanan başka masaüstü ortamları da var -bunlara değineceğiz.

GNOME, son kullanıcı için kullanması basit bir deneyimi macOS benzeri şık bir arayüzle birleştiriyor. Masaüstü ortamları arasında mobil-masaüstü arayüzü birleştirerek benzersiz sunan GNOME’u kolaylıkla ve çok detaylı bir şekilde kişiselleştirebilirsiniz. Öte yandan varsayılan GNOME paketinin oldukça dolu olduğunu ve bolca yan uygulamayla geldiğini de belirtelim.

Her ne kadar sayıca fazla olan uygulama sayesinde GNOME tek pakette tam bir ekosistem sunsa da biraz fazla bloatware içerdiği de bilinen bir gerçek. Bu, kendi tercih ettiği uygulamaları kullanmak isteyen kullanıcıları rahatsız edebilir. Çünkü özellikle temiz bir kurulumdan sonra kendinizi çok fazla paketi silerken bulabilirsiniz.

Öte yandan GNOME her ne kadar son zamanlarda performans optimizasyonuyla ilgili güncellemeler alsa da masaüstü ortamı çok fazla animasyon efekti içerdiği için sistem kaynaklarına epeyce yük bindiriyor. Sisteminiz eski bileşenlerden oluşuyorsa basit arayüz gezinmelerinde bile takılmalar gözlemleyebilirsiniz.

Eğer geleneksel masaüstü ortamlarından farklı bir arayış içerisindeyseniz ve tamamlanmış hissettiren bir deneyim arıyorsanız GNOME tam olarak size göre.

KDE Plasma

KDE Plasma, en popüler masaüstü ortamları arasında yer alıyor. Popülerliğinin arkasında yatan en büyük nedenlerden biri şüphesiz arkasında KDE gibi güçlü bir firmanın oluşu olarak biliniyor. Bu nedenle pek çok dağıtım, varsayılan olarak KDE masaüstü ortamıyla geliyor.

KDE, özellikle araç çubuğu ve “başlat” menüsüyle kullanıcılarına Windows’a yakın bir deneyim sunuyor. Yani KDE için, tasarım spektrumunun biraz daha geleneksel tarafında yer alıyor diyebiliriz. Plasma’yı öne çıkaran diğer noktalar ise; şaşırtıcı derecede özelleştirebilir olması ve düşük kaynak tüketimi.

KDE’nin güçlü olduğu bir başka alan ise, sunduğu ekosistem olarak karşımıza çıkıyor. Linux topluluğu genel olarak KDE ile gelen uygulamalardan memnun kalıyor. Ayrıca GNOME’dan farklı olarak Plasma, ekosistemini bilgisayarınızın dışına da taşıyor. KDE Connect sayesinde telefonunuzu bilgisayarınızla eşitleyebilir ve Windows’taki Telefon Bağlantısı’na yakın -hatta belki daha iyi bir deneyim yakalayabilirsiniz.

XFCE

Bu kadar cafcaflı görünen masaüstü ortamlarından sonra XFCE, size biraz sıkıcı gelebilir. Açıkçası estetik kaygılarınız varsa XFCE size göre değil. Fakat sisteminizin görünüşünden ziyade işlevselliğine ve performansına öncelik veriyorsanız XFCE’yi seçenekleriniz arasına yazmalısınız.

Özellikle minimal kurulum yapan, zaten eski bir sistem kullanan veya sisteminin kaynaklarına işletim sisteminin yükünü bindirmek istemeyen kullanıcıların ilk tercihi uzun zamandır XFCE dağıtımları olarak biliniyor. Ayrıca başta düşük kaynak tüketimi hedefleyenler olmak üzere, pek çok dağıtım varsayılan olarak XFCE masaüstüyle geliyor.

Öte yandan zaten estetik olarak çok şey vadetmeyen XFCE, kişiselleştirme olanaklarından da yoksun. Yine de XFCE “patates bilgisayarlar” için hala en iyi masaüstü ortamlarından biri olarak kullanılmaya devam ediyor.

Cinnamon

GNOME 3’ün bir çatallaması olan Cinnamon, ilk başta Linux Mint’in varsayılan masaüstü ortamı olmak için geliştirildi. Cinnamon geliştirilirken özellikle hedeflenen kullanıcı kitlesi ise Windows’tan Linux’a geçen kullanıcıların arayüzde yabancılık hissetmemesiydi. Görsellerden de anlayabileceğiniz üzere Cinnamon, Windows ile epey benzerlik gösteriyor.

Elbette Cinnamon’un popülerliğinin arkasındaki tek neden Windows’a benzemesi değil. Bu masaüstü ortamı basitliği, işlevsellik ve şıklıkla birleştiriyor. Cinnamon, avantajlarının yanında kaynak tüketimi ve kişiselleştirme olanaklarında ise alternatiflerine kıyasla sınıfta kalıyor.

LXQt

LXQt, düşük kaynak kullanımına odaklanan hafif bir masaüstü ortamı olarak biliniyor. LXQt için LXDE’nin halefi diyebiliriz. İsminden de anlayabileceğiniz üzere masaüstü ortamı, Qt araç seti kullanılarak geliştirildi. Bu da onu güçsüz sistemler için harika kılıyor.

LXQt performanstan ödün vermeden modern bir görünüm sunmaya çalışsa da, yine de en güzel görünen masaüstü ortamı olduğunu söylemek biraz zor görünüyor. Elbette günün sonunda görünüm ve kullanıcı deneyimi yerine performansa ihtiyacınız varsa LXQt sizin için harika bir seçim olabilir.

Böylece listemizin sonuna gelmiş olduk. Elbette Linux’ta kullanabileceğiniz daha pek çok masaüstü ortamı mevcut, fakat biz en çok tercih edilenleri derledik. Daha önce de belirttiğimiz gibi; Linux’ta masaüstü ortamlarını deneyimleyebilmek için dağıtımlara muhtaç değilsiniz, listemizdeki masaüstü ortamlarını kolaylıkla kendi dağıtımınıza kurarak deneyimleyebilirsiniz. Linux topluluğunun farklı masaüstü ortamları hakkındaki görüşleri için Techolay Sosyal’i ziyaret etmeyi unutmayın!