James Webb Uzay Teleskobu, şimdiye kadar gözlemlenen en uzak hızlı radyo patlamasının (FRB) geldiği galaksiyi belirledi. Yaklaşık 10 milyar yıl öncesine uzanan bu olayın, iki nötron yıldızının birleşmesinden ziyade, güçlü manyetik alanlara sahip bir nötron yıldızı bırakan süpernova patlamasından kaynaklanmış olabileceği düşünülüyor.
James Webb, Hızlı Radyo Patlamasının Kaynağı ile İlgili Yeni Bulgular Elde Etti
Hızlı radyo patlamaları, uzayın derinliklerinden gelen ve saniyenin çok küçük bir bölümü kadar süren yoğun radyo dalgaları olarak biliniyor. Bu patlamalar, çok kısa süre içinde Güneş’in yaklaşık üç günde yaydığı enerjiye eş değer miktarda enerji açığa çıkarabiliyor. İlk kez 2007’de keşfedilen bu olayların nasıl meydana geldiği ise hâlâ tam olarak açıklanabilmiş değil.
2024 yılında MeerKAT radyo teleskop dizisiyle tespit edilen ve bugüne kadarki en uzak örnek olarak kayıtlara geçen patlama, gök bilimcilerin dikkatini çekti. Araştırmacılar, James Webb Uzay Teleskobu’nun yakın kızılötesi gözlemlerinden yararlanarak sinyalin geldiği konumla eşleşen bir galaksi belirledi. Galaksinin ışığındaki kırmızıya kayma ölçümleri, patlamanın Büyük Patlama’dan yaklaşık 3 milyar yıl sonra gerçekleştiğine işaret ediyor. Bu dönem, evrende yıldız oluşumunun en yoğun olduğu zaman aralıklarından birine denk geliyor.
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu ise patlamanın kaynak galaksisinin beklenenden yaklaşık 1.000 kat daha küçük olması. Daha önce tespit edilen hızlı radyo patlamalarının çoğu, evrenin milyarlarca yıl daha sonraki dönemlerinde bulunan, büyük ve yoğun yıldız oluşumuna sahip galaksilerle ilişkilendirilmişti.
Bilim insanlarının hızlı radyo patlamalarının kökenine ilişkin öne çıkardığı iki temel açıklama bulunuyor. Bunlardan ilki, iki nötron yıldızının birleşmesi. Nötron yıldızları, büyük yıldızların çökmesinin ardından geriye kalan son derece yoğun cisimler olarak biliniyor. Ancak iki nötron yıldızının birleşmesi, oluşumlarından sonra milyarlarca yıl sürebilen bir süreç gerektirebiliyor. Bu durum, bu tür patlamaların evrenin erken dönemlerinde ortaya çıkmasını açıklamayı zorlaştırıyor.
İkinci teori ise büyük kütleli yıldızların süpernova olarak patlamasıyla ortaya çıkan magnetarları işaret ediyor. Magnetarlar, son derece güçlü manyetik alanlara sahip özel bir nötron yıldızı türü. Bu cisimlerin çevresinde meydana gelen süreçlerin hızlı radyo patlamalarına yol açabileceği düşünülüyor.
Bulgular Süpernova Teorisini Destekliyor
Sidney Üniversitesi’nden Manisha Caleb liderliğindeki araştırma ekibine göre gözlemlenen patlamanın, iki nötron yıldızının birleşmesiyle oluşmuş olması düşük bir olasılık. Araştırmacılar, patlamanın bir süpernova sonrasında oluşan magnetarla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor. Bu sonuç, hızlı radyo patlamalarının en azından bir bölümünün belirli yıldız patlamalarından kaynaklandığı teorisini destekliyor. Öte yandan tek bir olayın incelenmesi, tüm hızlı radyo patlamalarının aynı mekanizmayla oluştuğunu kanıtlamıyor.
Science dergisinde yayımlanan çalışma, evrenin erken dönemlerindeki hızlı radyo patlamalarının kaynaklarını anlamak açısından önemli bir adım niteliği taşıyor. James Webb’in galaksileri ayrıntılı biçimde inceleyebilmesi, gök bilimcilerin bu gizemli sinyallerin hangi koşullarda ortaya çıktığını araştırmasına yardımcı olabilir.
Kaynak: engadget.com