California’da dijital platformların kendi ürünlerini kayırmasını (self‑preferencing) sınırlayacak adımlar yeniden gündemde. Eyaletin hukuk revizyon komisyonu (CLRC), “yerleşik ve baskın” konumdaki teknoloji platformlarına açık kısıtlamalar getirilmesini öneren taslaklarda self‑preferencing yasağını da tartışmaya açtı. Amaç; arama sonuçlarında, pazar yerlerinde ya da uygulama mağazalarında platform sahibinin kendi hizmetlerine avantaj sağlamasını engelleyip girişimciler için daha adil bir zemin yaratmak.
Self‑preferencing, Google aramalarında kendi dikey servislerini öne çıkarmaktan Amazon’da kendi markalı ürünleri kayırmaya, App Store’da geliştiricilerin kullanıcıyı dış ödeme seçeneklerine yönlendirmesini zorlaştırmaya kadar uzanıyor. Avrupa Birliği’nin DMA düzenlemesi bu davranışları doğrudan hedef aldı; Komisyon, 2024’te Apple ve Alphabet’i uygulama mağazası kuralları ve varsayılan seçim ekranları nedeniyle soruşturmaya açtı ve Apple’a “yönlendirme” kısıtları sebebiyle yaptırım uyguladı. Bu süreç, Apple’ın App Store politikalarına yönelik küresel merceği daha da keskinleştirdi.
Silikon Vadisi tarafında ise geliştirici ve girişim ekosistemi, benzer çerçeveleri uzun süredir destekliyor. Washington’da yeniden gündeme gelen Open App Markets Act; üçüncü taraf uygulama mağazalarını, dış ödeme seçeneklerini ve kendi ürününü kayırmanın engellenmesini savunuyor. Yasa teklifi, Y Combinator dâhil pek çok aktörden destek almış durumda.
California’nın genel teknopolitika çizgisi de bu yönü destekliyor. Eyalet 2025’te SB 53 ile büyük yapay zekâ şirketlerine şeffaflık yükümlülükleri getirdi; ayrıca eyaletin antitröst yasasındaki para cezaları SB 763 ile güncellendi. Tüketiciler için tarayıcı düzeyinde tek tıkla “paylaşımı durdur” sinyali (Global Privacy Control) desteği de AB 566 kapsamında zorunlu hale geliyor.
Özetle: AB’nin DMA çizgisi ve Washington’daki uygulama mağazası tartışmaları, Sacramento’da “kendi ürününü kayırma” davranışını sınırlamaya dönük somut bir çerçevenin oluşmasına zemin hazırlıyor. Bundan sonraki başlıklar; “baskın platform”un nasıl tanımlanacağı, girişimlerin görünürlüğünün nasıl korunacağı ve düzenlemenin rekabeti teşvik ederken yeniliği frenlememesini sağlamak olacak. Tartışmanın teknik boyutunda, bazı uzmanlar self‑preferencing’in her durumda zararlı olmadığını da hatırlatıyor; bu yüzden kalibrasyon kritik.
Kaynak: www.techspot.com