Avustralya merkezli bir ekip, oda sıcaklığında çalışan ve “tam döngüyü” deneysel olarak gösteren ilk kuantum batarya prototipini kurdu. Çok katmanlı organik bir mikrokavite üzerinde tasarlanan cihaz, lazerle şarj oluyor; ekip, şarj dinamiklerini femtosaniye ölçeğinde izleyerek enerjinin depolanıp tekrar geri verilebildiğini rapor ediyor. Çalışma, teoride kalan kuantum batarya fikrini işleyen bir düzeneğe dönüştürdüğü için “kanıt niteliğinde” kabul ediliyor. Projenin başındaki isim CSIRO’dan fizikçi James Quach.
Sistemin kalbi, ışık–madde etkileşimini güçlendiren mikrokavite mimarisi. Bu sayede “süperemilim” olarak bilinen kolektif etkiyle daha büyük yapılarda daha hızlı şarj mümkün oluyor. Ekip, cihazın üç kritik özelliği bir arada sergilediğini belirtiyor: ölçekle birlikte artan (süreküstü) şarj hızı, depolanan enerjinin kararlı kalması (metastabilizasyon) ve yine ölçekle birlikte artan elektriksel güç üretimi. Bu, kuantum bataryada şarj–depolama–deşarj döngüsünün ilk kez eksiksiz gösterildiği anlamına geliyor.
Önceki deneylerde ekibin mikrokavite tabanlı düzenekleri, enerjiyi önceki kuantum batarya gösterimlerine kıyasla bin kat daha uzun süre tutabilmişti; bu ilerleme mikrosaniye mertebelerine çıkılmasıyla haber olmuştu. Yeni çalışmada da benzer optik mimari kullanılıyor ve ilerlemenin oda sıcaklığında elde edilmesi, pratiğe giden yol açısından kritik.
Neden önemli?
- Kablo gerekmeden, lazerle optik olarak şarj olabilen nanometrik bir depolama katmanı sunuyor. Bu yaklaşım klasik kimyasal bataryalardan tamamen farklı.
- Kolektif kuantum etkileri sayesinde “ne kadar büyük, o kadar hızlı şarj” ilkesi geçerli; bu da ölçeklenebilirlik için avantaj.
- Kısa vadede hedef; fotovoltaiklerde verim artışı, yongalara gömülü ışık enerjisi hasadı ve minyatür sensörlerin beslenmesi gibi alanlar. Daha uzak vadede, kuantum bilgisayarların içinde yerleşik bataryalarla daha serin, kompakt ve verimli mimariler mümkün olabilir.
Henüz üst seviye cihazları besleyecek bir ürün değil; ancak oda sıcaklığında çalışan, femtosaniye ölçeğinde lazerle şarj edilen ve tam döngüyü sergileyen bu “uygulamaya dönük” gösterim, kuantum bataryaların laboratuvardan gerçek dünyaya taşınmasında önemli bir eşik olarak görülüyor.
Kaynak: www.techspot.com