Reuters’ın yeni soruşturmasına göre Meta, Çinli reklamverenlerin yasa dışı kumar, pornografi ve diğer uygunsuz içerikler için verdiği sahte reklamlardan 2024’te 3 milyar doların üzerinde gelir elde etti. Bu miktar, Meta’nın Çin kaynaklı 18.4 milyar dolarlık reklam gelirinin yaklaşık yüzde 19’una denk geliyor.
Facebook ve Instagram Çin’de yasaklı olsa da, Çinli şirketler bu platformlar üzerinden yurt dışındaki kullanıcılara rahatça reklam veriyor. Meta’nın Çin gelirleri 2022–2024 arasında 7.4 milyar dolardan 18.4 milyar dolara çıktı; bu da şirketin toplam cirosunun kabaca yüzde 11’i. Belgeler, Shein ve Temu’nun Meta’daki en büyük reklamverenler arasında olduğunu ancak asıl dolandırıcılık dalgasının bu firmalardan değil, daha gri alandaki ağlardan geldiğini gösteriyor.
Meta, artan şikâyetler sonrası 2024’te Çin odaklı özel bir denetim ekibi kurup yaptırımları sertleştirdi ve sorunlu reklamların payını yılın ikinci yarısında yüzde 19’dan yüzde 9’a kadar indirdi. Ancak şirketin “strateji pivotu” sonrasında bu ekip dağıtıldı; 2025 ortasında yasaklı reklamların payı yeniden yaklaşık yüzde 16’ya çıktı.
Belgeler, sistemin 11 “üst seviye” Çinli aracı (reseller) ve onların altındaki ikinci kademe ajanslarla çalıştığını anlatıyor. Bu yapıda bazı ajans hesapları “whitelist” benzeri korumalarla insan incelemesine bırakılıyor ve bu süreç günler sürebiliyor; bu arada reklamlar yayında kalıyor. Hatta resmi ortaklardan Yinolink, sitesinde “askıya alınma ihtimali yüzde 80 daha düşük” gibi vaatlerle müşteri çekiyor.
Reuters muhabiri ayrıca pratik bir test yaptı: Meta’nın “Badged Partner” dizininde yer alan ya da ona bağlı çalışan Bluefocus (Vietnam), Green Orange (Hong Kong) ve Uproas (Estonya) üzerinden “hızlı zengin olma” temalı sahte kripto reklamları kolayca yayına alabildi. Meta’nın yapay zekâ araçları, bu sahte ilanlar için daha çekici varyasyonlar bile önerdi. Soruşturma bulguları Meta’ya iletilince şirket, Partner dizinini siteden kaldırdı ve programı incelemeye aldı.
Meta sözcüsü Andy Stone, Çin’e yönelik özel ekibin geçici olduğunu söyledi; son 18 ayda Çinli ortaklar üzerinden verilen 46 milyon reklamın otomatik sistemlerle engellendiğini ya da kaldırıldığını ve sorunlu ajanslarla ilişkilerin kesildiğini belirtti. Şirket, organize suç şebekeleriyle mücadele için teknik önlemler ve kolluk kuvvetleriyle iş birliği vurgusu yaptı.
Gözler Düzenleyicilerde
- 24 Kasım 2025’te ABD’li senatörler Richard Blumenthal ve Josh Hawley, FTC ve SEC’e Meta’nın sahte reklamlardan elde ettiği gelirlerin soruşturulması çağrısı yaptı.
- Meta’nın Çin’deki ajans ağında ikinci kademe satıcılar üzerinden sahte reklamların hızla yayına girebilmesi, sistemin temel tasarımına yönelik eleştirileri büyüttü.
Özetle iç yazışmalar, saha testi ve şirket açıklamaları aynı noktada birleşiyor: Meta, Çin kaynaklı ajans ekosisteminde yıllardır süren açıkları kapatmakta zorlanıyor; kısa süreli sıkılaştırmalar ise gelir kaygısı ağır basınca gevşiyor.
Kaynak: www.techspot.com