Rehber Arch Linux kurulum rehberi V2

Başka bir rehberden selamlar. Bu rehberimde Arch Linux en saf haliyle nasıl kurulur onu göstereceğim. Rehberde önyükleyici olarak GRUB kullanacağız. Bu rehberi tekrar yazmamın sebebi, okunabilirliği kolaylaştırmak, görsellerle desteklemek, kurulumdan sonra ne yapılması gerektiğini yazmak, ve sürücülerde değişiklilik yapmak. Bir tık da can sıkıntısı Bu rehber yayındayken eski rehberi kullanmanızı önermiyorum. UEFI bir sisteme ve en az 60 GB bir HDD/SSD'ye sahip olduğunuzdan emin olun!

USB'yi hazırlayalım

---

Bu işlemde USB'deki her şey kaybolacak, yedeklerinizi alın. İlk öncelikle bu siteye gidiyoruz.

Ventoy

Ventoy is an open source tool to create bootable USB drive for ISO files. With ventoy, you don't need to format the disk again and again, you just need to copy the iso file to the USB drive and boot it.

www.ventoy.net

Eğer Windows bir bilgisayardaysanız ventoy-1.0.97-windows.zip , eğer Linux bir bilgisayardaysanız ventoy-1.0.97-linux.tar.gz adlı arşivi indiriyorsunuz.



Ardından inen ZIP/GZ dosyasındaki ventoy- ile başlayan klasörü herhangi bir yere taşıyoruz. Eğer bilgisayarınız Windows ise Ventoy2Disk.exe , Linux ise VentoyGUI.x86_64 adlı dosyayı çalıştırıyoruz.




Bu ayarı GPT yapıyoruz:



Ardından "Partition Configuration" butonuna tıklıyoruz.



exFAT'ın seçili olduğundan emin olup "OK" butonuna basıyoruz. Buradan USB'mizi seçiyoruz: (eğer uygulamayı çalıştırdıktan sonra taktıysanız ve gözükmüyorsa sağdaki yenileme simgesine basın)



Ve her şeyi doğruladıktan sonra "Install" butonuna basıyoruz. Karşımıza böyle bir uyarı gelirse:



Kutucuğa büyük harflerle "YES" yazıyoruz ve "OK" butonuna basıyoruz. Karşımıza iki tane daha uyarı gelecek, ikisine de evet deyip kurulmasını bekliyoruz. Karşımıza böyle bir bilgi penceresi gelirse işlem başarılı olmuş demektir:



Ardından bu siteye gidiyoruz.


Birazcık aşağıya inip bu butona basıyoruz:



Ve ISO dosyamızın inmesini bekliyoruz. İnen ISO dosyamızı USB'nin içine kopyalıyoruz, herhangi bir dizin olabilir. ISO diye klasör oluşturup içine de atabilirsiniz, fark etmez. Donanım yazılımı ayarlarımızda Secure Boot'un kapalı olduğunu doğruladıktan sonra bilgisayarımızı USB'den başlatıyoruz.

Klavye düzenini değiştirelim

---

Klavye düzenini değiştirmenizi önermiyorum, ileride harfleri yazarken sıkıntı yaşayabilirsiniz. Mesela Türkçe klavye düzeninde büyük I harfi yazamazsınız. Türkçe yapmak için şu komut yeterli:


Eğer Türkçe Q değil de farklı bir düzen istiyorsanız şu komutu yazın, bu komut aradığınız klavye düzenini bulmaya yardımcı olacaktır:


${ulkekodu} sizin ülke kodunuzdur, TR, CH, BG gibi. Ardından karşıma birkaç sonuç geliyor, mesela de_CH-latin1 gibi.


${sonuc} kısmına de_CH-latin1 latin yazarak klavye düzenimi değiştirmiş oluyorum. Eğer değiştirmezseniz US klavye düzeninde kalacaktır, ben bunu öneriyorum.



Yazı fontunu değiştirelim

---

Yazıları daha okunaklı yapmak için klavye düzenini değiştirelim.


Yazıların büyüklüğü ve şekli değiştiyse işlem başarılı demektir.

UEFI modunda boot ettiğimizi doğrulayalım

---

Başta söylemiştim UEFI bir sisteme sahip olduğunuzdan emin olun diye. Ancak işimizi garantiye almak için UEFI modunda boot ettiğimizi doğrulayalım.


Karşınıza bunun gibi birçok yazı çıktıysa UEFI modunda boot etmişiz demektir, kurulumun diğer aşamasına geçebilirsiniz:



Saati ayarlayalım

---

Saati ayarlamadan önce NTP'yi açalım. Eğer NTP'nin ne olduğunu bilmiyorsanız buraya bir göz atabilirsiniz.


Hiçbir çıktı vermemesi normal. Devam edin. Şimdi saati ayarlayalım. Türkiye için şu yeterli:


Ancak başka bir ülkede yaşıyorsanız, bunlardan size uygun olanı seçip Europe/Istanbul yerine yazın:


Mesela ben Asia/Dhaka seçtim, bunu yazmam gerekiyor:


Bu komutun da hiçbir çıktı vermemesi normaldir, kuruluma devam edebilirsiniz.

[Kritik] Diskleri ayarlayalım

---

İlk önce lsblk yazıyoruz. Çıktı şu formatta olmalı:



Aynı olmayacak tabii ki, bende hiç bölüm olmadığı için resim alıntı. Sizde de buna benzer şekilde gözükecektir. En sol tarafta diskler bulunmakta. SIZE sütunun altına bakarak diskinizi bir yere not alın. Mesela diskim 480 GB, SIZE yazan yerin altında 480 GB'a yakın olan satırda en soldaki yazıyı not alıyorum. Benim çıktım şu şekilde ve ben sda'yı not alacağım (sanal makine olduğu için 40 GB verdim, sizde farklı olabilir):



Devam edelim:


Bu komutta ${disk} olan yere not aldığınız yazıyı yazıyorsunuz, bu durumda benim yazacağım komut fdisk /dev/sda oluyor.





Bunu yazdıktan sonra last sector kısmına gelene kadar entera basıyoruz, last sector kısmına +300M yazıp enter'a basıyoruz.




Yazdıktan sonra last sector kısmına gelene kadar entera basıyoruz, last sector kısmına -8G yazıp enter'a basıyoruz.




Yazdıktan sonra hiçbir yeri doldurmadan sürekli entera basıyoruz.




Yazdıktan sonra partition type or alias kısmına gelene kadar entera basıyoruz, partition type or alias kısmına 19 yazıp entera basıyoruz.




Yazdıktan sonra partition number kısmına 1 yazıp entera basıyoruz, partition type or alias kısmına 1 yazıp entera basıyoruz.




Ardından;


Yazıyoruz. Çıktı şu formatta olmalı:



SIZE sütununa bakıyoruz, 300M yazan bölüm (sda1) bizim EFI bölümümüzdür. 8G bölüm (sda3) bizim swap bölümümüzdür. En büyük olan bölüm ise (sda2) bizim ana bölümümüzdür. Bunları not alıyoruz. Ve sırasıyla bu komutları yazıyoruz:


Ben şu komutları yazmış olacağım:


Temel paketleri diskimize kuralım

---

Bunun için şu komut yeterli olacaktır:


Birazcık bekliyoruz. Tablo şeklinde olduğu için az çok bir şeyler anlarsınız zaten. Bitince böyle bir çıktı vermesi ve altta root@archiso yazması lazım:



Dosya sistemi tablosu oluşturalım

---

Bunu oluşturmak neden önemli? Biz GRUB'ı kurduğumuzda GRUB işletim sistemini mount edilmiş yerlerden başlatacak. Bunun içinde önyükleme yaparken bölümleri mount etmemiz lazım. Önyükleyiciler de bunu bu tabloya göre yapıyor. Bu tablo olmadan başlatamazsınız sistemi.


Hiçbir çıktı vermemesi normaldir, devam edin.

Chroot ortamına geçelim

---

Şu anda diskimizde Arch var, ancak hiçbir ayarı yapılmamış ve ön yükleyici olmadığı için ön yüklenemez durumda. Bu yüzden USB'deki archiso'nun ayarlarıyla diskimizdeki Arch'ın terminaline girelim.


Lokalizasyon ayarını yapalım

---

Kod:

ln -sf /usr/share/zoneinfo/${bölge}/${şehir} /etc/localtime

Bu durumda benim yazacağım komut bu oluyor:

Kod:

ln -sf /usr/share/zoneinfo/Europe/Istanbul /etc/localtime

Donanım saatini sistem saati ile eşitleyelim

---

Bu komut yeterli olacaktır.

Sisteme bir dil kuralım

---

Bu dil terminalde karşınıza çıkacak dil olacak, yani masaüstü ortamınız ya da Konsole gibi terminal uygulamalarınızda bu dil işe yaramayabilir.


Bu durumda benim yazacağım komut bu şekilde oluyor:



Benim aldığım çıktı bu şekilde:



Sizde farklı olabilir, hata almadığınız sürece sıkıntı yok. Devam edelim.


Bu durumda benim yazacağım komut bu oluyor:


Klavye düzenini ayarlayalım

---

Bu düzen terminalde kullanacağınız düzen olacak, yani masaüstü ortamınız ya da Konsole gibi terminal uygulamalarınızda bu düzen işe yaramayabilir.


Bu durumda benim yazacağım komut bu oluyor:


Ya da ilk adımda hangi düzeni seçtiyseniz onu yazabilirsiniz, mesela:


Bilgisayar ismini belirleyelim

---

Burada aslında çok anlatılacak bir şey yok, bilgisayar adı belirliyorsunuz. Ben burada archlinux yapacağım, siz istediğinizi yapabilirsiniz. Not: kullanıcı adı değil, bilgisayar adı!


Bu durumda benim yazacağım komut bu oluyor:


Root kullanıcısının şifresini belirleyelim

---

Root kullanıcısı nedir?

Bu komuttan sonra karşınıza çıkan bu iki yere belirlediğiniz şifrenizi yazıp entera basıyorsunuz, güvenli bir şifre seçmenizi öneriyorum çünkü bu kullanıcı bilgisayarda bütün yetkilere sahip olacak:



Not: bu normal kullanıcımızın şifresi değildir!

Bazı gerekli paketleri kuralım

---

Eğer Wi-Fi kullanmayacaksanız wpa_supplicant paketini kurmayın.
Eğer Bluetooth kullanmayacaksanız bluez bluez-utils blueman paketlerini kurmayın.
Eğer yazıcı kullanmayacaksanız cups paketini kurmayın.


Ardından enter'a basıyoruz, karşımıza böyle bir soru gelirse direkt enter'a basıp geçiyoruz:



Ve kurulmasını bekliyoruz. Kurulduktan sonra altta [root@archiso /]# yazması lazım.

Önyükleyiciyi kuralım

---

Şu çıktıyı alırsanız hiçbir hata yok demektir:



Hizmetleri etkinleştirelim

---

Kullanıcı oluşturalım

---

Şimdi bu kullanıcı için şifreyi belirleyelim:


Bu kullanıcının yönetici komutlarını kullanmasına izin vermek için bu komutu yazalım:


Aşağı ok tuşuyla biraz aşağıya inelim ve %wheel ALL=(ALL:ALL) ALL satırını bulalım. Ardından başındaki # simgesini ve boşluğu kaldıralım. İmleci hareket ettirmek için ok tuşlarını kullanın. % simgesinin altına getirip iki kez backspace tuşuna basmak yeterli olacaktır.



Ardından CTRL + O, enter. Sonrasında CTRL + X tuşlarına basıp kaydediyoruz ve çıkıyoruz.

Bilgisayarı yeniden başlatalım

---

Ve bu ekrana ulaşana kadar hiçbir tuşa basmayın:



Burdayken kullanıcı adınızı,



Burdayken de şifrenizi girip sisteme giriş yapın.

Bundan sonra çoğu şey kurulumla geçecek, karşınıza sorular gelirse hepsini enterlayıp geçin.

Sürücüleri kuralım

---

AMD CPU + AMD GPU kullananlar için:


Intel CPU + Intel GPU kullananlar için:


AMD CPU + NVIDIA GPU kullananlar için:


Intel CPU + NVIDIA GPU kullananlar için:


Xorg'u kuralım

---

Masaüstü ortamını kuralım

---

XFCE:


KDE Plasma:


GNOME:


[Eğer SSD varsa] Performansı bir nebze de olsa arttıralım

---

AUR yardımcısı kuralım

---

Ben yay kurulumunu göstereceğim.


Chaotic-AUR'u kuralım

---

Chaotic-AUR deposunda, AUR deposundan kurulum yaparken derleme sırasında uzun süre bizi bekletebilecek birçok paket derlenmiş şekilde bize sunuluyor. AUR'a ihtiyaç duyduğunuzda önce aradığınız paket chaotic-AUR'da var mı diye kontrol etmenizde fayda var. Alıntıdır.


Ardından;


En alta inip şu satırları ekleyelim:


Ardından CTRL + O, enter ve CTRL + X yaparak çıkalım.

Medya kodeklerini kuralım

---

Bazı video veya ses dosyalarını açarken hata almamak için bu komutu yazarak kodekleri kuralım:


Evet arkadaşlar, buraya kadar geldiyseniz kurulumu tamamladınız demektir. Artık arkadaşlarınıza, kızlara, öğretmeninize "Yalnız ben Arch kullanıyorum" diyerek hava atabilirsiniz. Başka rehberlerde görüşmek üzere!