Rehber Aynalı Teleskop Bakımı: Bir teleskobun aynası nasıl temizlenir ve nelere dikkat edilmelidir?

İyi bir optik performansın temel taşlarından birisi iyi hizalanmış; temiz ve pürüzsüz bir aynadır. İster birinci, ikinci ya da üçüncü aynalı teleskobunuzu alıyor olun, ayna temizliği hakkında bilgi sahibi olmanız ve nelere dikkat edeceğinizi bilmeniz gerekir.

Genişletmek için tıkla...

görsel: AstroReflect

AYNALI TELESKOPLAR VE AÇIK TÜP TASARIMI​

Teleskoplar mercekli, aynalı ve katadioptrik teleskop olmak üzere temelde üç türe ayrılırlar. Amatörler arasında oldukça popüler olan aynalı teleskopların tüp dizaynı sistemin açık olmasını mümkün kılar.

Aynalı açık bir sistemin toz ve parçacık toplama gibi dezavantajları vardır ve bakımları mercekli teleskoplara göre daha zahmetlidir. Aynalı teleskobunuzun birincil ve ikincil yansıtıcı aynası yüzeyinde toplanan toz ve parçacıkların maksimum optik performans elde edilebilmesi için ayna yüzeyinden temizlenmesi gerekir. Aynanızı temizlerken, ona bir banyo aynası gibi davranılmayacağını bilmeniz önemlidir. Çünkü çizik ve pürüzlü yüzeye sahip bir aynanın optik performansı düşecek ve ona paralel olarak görüntüdeki optik hatalar da artacaktır.

BİLGİLENDİRME​

Teleskobunuzun bakımını yapmak niyetiyle aynasını söktüğünüzde mevcut kolimasyonunuzun bozulma riski vardır. Bundan dolayı kolimasyon hakkında fikir sahibi değilseniz ve aynanız nispeten temizse teleskobunuzu temizlemeye çalışmayın.

Kolimasyon; teleskobunuzdan maksimum optik performansı elde etmek niyetiyle yapılan, birincil ve ikincil yansıtıcı aynanın hizalanmasına verilen isimdir. Teleskobunuzun kolimasyonu seyahat ya da taşıma sırasında bozulabilir ve bunun sonucunda göz merceğinde gördüğünüz net nokta kayabilir, eski optik performansınızı geri kazanmak için bu durumda yeniden kolimasyon yapmanız gerekir.

---

MALZEMELER​

• Bir miktar pamuk
• Aynanızın sığabileceği kadar geniş tepsi
• Pet şişe (isteğe bağlı) (kapağında delikler açın)
• Herhangi bir yıldız tornavida

• Kireçsiz, arıtılmış, temiz su.

N: Ayna temizliğinde ve pet şişede kullanacağınız suyun mutlaka kireçsiz olması gerekir. Kireçli su ayna yüzeyinde korkunç mikro çizikler oluşturabilecek kadar güçlüdür, çeşme suyu kullanmayın.

---

HAZIRLIKLAR: TEPSİ, PET ŞİŞE VE PAMUK​

Teleskobunuzun aynasını çıkarmadan önce tercihen cam tepsinizi kireçsiz suyla doldurun. Yanınıza bir pet şişe aldıktan sonra kapağında birkaç delik açın ve şişesinizi su püskürtmeye hazır hale getirin, aynı şekilde şişenizin de içine kireçsiz su doldurun. Ardından aynanızın üzerinde kalan tozları silmek amacıyla bir miktar pamuk, ayna hücresini sökmek içinse herhangi bir yıldız tornavida alın. Artık hazırsınız.

TELESKOBUNUZUN AYNA HÜCRESİNİ ÇIKARIN​

Teleskobunuzun ayna hücresi genellikle yan taraflarından birkaç vidayla tutulur. Bu vidaları söktüğünüzde ayna hücresi serbest kalır. Yapmanız gereken şey, hücreyi tüpün dışına doğru çekerek tüpten ayırmaktır.

---

AYNAYI HÜCREDEN AYIRIN VE TEPSİNİZE YERLEŞTİRİN​

Ayna hücresini çıkardınız. Hücre merkezindeki aynayı çıkarmak için üç tutucunun üstündeki vidaları teker teker sökün ve serbest kalan aynayı çıkarıp tepsinizin içerisine yerleştirin.


görsel: Atila Tınkılıç

---

AYNANIZI TEPSİDE BİRKAÇ DAKİKA BEKLETTİKTEN SONRA PAMUĞUNUZLA YÜZEYİ HAFİFÇE OVALAMAYA BAŞLAYIN​

Aynanızın suda birkaç dakika beklemesi; tozların suya karışması ve gevşemesi için önemlidir. Bekledikten sonra pamuğunuzu alarak yüzeyi hafifçe ovalayın ancak bastırmayın. Ayna yüzeyine bastırmanız yüzeyde mikro çizikler oluşturma sebep olabilir. İyi bir temizlik için yüzeye olabildiğince az temas etmeye çalışın.

---

AYNANIZIN ÜZERİNDE KALAN TOZLARI TEMİZLEYİN VE PÜSKÜRTME İÇİN PET ŞİŞENİZİ KULLANIN​

Aynayı suda bekletip pamukla ovaladıktan sonra tozları tamamen yüzeyden atmak için kapağına delikler açtığınız şişenizle beraber aynaya su püskürtün. Bu isteğe bağlıdır, aynanın temizlendiğini düşünüyorsanız su püskürtmenize gerek yok.

---

AYNAYI KURUMAYA BIRAKIN​

Aynanızı parlak yüzeyi aşağıya bakacak şekilde kurumaya bırakın ve damlacıklar yüzeyden yok olana kadar bekletin. Merak ediliyorsa yüzeyde iz oluşmaz, çünkü kullandığımız su temizdir.

---

AYNAYI HÜCREYE YERLEŞTİRİN VE HÜCREYİ TÜPE VİDALAYIN​

Evet, ayna temizliğinizi başarıyla yaptınız. Şimdi söktüğünüz aynayı hücreye vidalayın (üç bölgedeki vidaları sıkın, ancak zorlamayın) ve hücrenizi tüpe sabitleyin. Temiz aynanızla gözlemlerinizde başarılar!

---

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER​

• Aynanızın yüzey temizleyicisi için aşındırıcı madde kullanmayın. Bu, aynanız için bir felakettir. Ufak bir miktar sabun kullanabilirsiniz.
• Aynanızın yüzeyini hafifçe ovalarken pamuk kullanmaya özen gösterin. Peçete, mikrofiber bez ya da diğer malzemeler yüzeyi aşındırabilir ve yüzey üzerinde mikro çizikler oluşturabilir.
• MUTLAKA KİREÇSİZ SU KULLANIN. KİREÇLİ SUYLA TEMİZLİK AYNAYA CİDDİ ZARARLAR VEREBİLİR.
• Yüzeye bastırmayın.
• Aynayı hücreye yerleştirirken vidaları çok sıkmayın.
• Temizlik aşamaları esnasında yüzeye dokunmayın, parmaklarınız yüzeye iz bırakacaktır.

TEMİZLİK SONRASI​

Ayna temizliği sonrasında, yazının başında da belirttiğim üzere aynanızın hizası bozulabilir. Kolimasyon hakkında bilgi sahibiyseniz aynalarınızı hizalayın ve bakımı tamamlayın.