Şöyle sırayalım. Emeklilik sistemi çalışandan alıp emekliye verir, çalışanlar da emekli olunca onlar para alır. Bu sürekli böyle devam eder(di). Tabii günümüzde işler değişti. Sadece ülkemize özgü değil, tüm dünya'ya sebeplerine değinelim;
1- emeklilik sistemleri bir ponzi sistemidir. Ponzi sisteminin sağlıklı dönebilmesi için sürekli giren sayısının fazla olması lazım tüketene kıyasla. Daha öncesinde ülkemizde doğum oranları yüksekti ve genç nüfus fazla idi. Çalışan fazla olduğu için emeklilere bol keseden maaş verilebiliyordu. Günümüzde ise doğum oranı az, nüfusu yaşlanan bir ülke olarak ponzi sistemine giriş azaldı. Bu yüzden giren para daha az. Para olması lazım ki para verebilesin.
2- uzayan insan ömrü. Dünya'daki insanların ortalama yaşam ömrü sadece 100 yıl içerisinde ikiye katlandı. Bir insan 40 yaşında emekli olup ortalama 80-90 yaşına kadar yaşaması günümüzde çok normal. Eskiden 30 sene çalışan adam 20 yıl en fazla emekli olup ölüyordu. Ödediği para her zaman harcadığından daha fazlaydı, şimdi devran değişti. Günümüzde bunu emeklilik yaşının çok ileri atılmasıyla çözülmeye çalışılsa da çok fark etmiyor.
Düşen doğum oranları ve uzayan insan ömrü, yiyen emekli sayısının artmasına ve yediren çalışan sayısının da azalması sebebiyle alınabilecek para azalıyor, o alınan para da çok daha az dağıtılmaya başlanıyor. Maaşlar düşük oluyor. Bununla beraber ülkemizde kaçak işçi sayısının yüksek olması, maaşların asgari ücretten fazlasının usulsüz olarak elden verilmesi(vergi kaçakçılığı) gibi şeyler de eklenince emeklilik sistemi batıyor.
Yabancı ülkelerde de aynı sorun mevcut, sadece emekli maaşına bel bağlayan insanların çoğu ister Avrupa, ister Asya, ister Amerika sürünüyor şu anda. Ülkemizdeki durumdan dolayı çok daha fazla etkileniyoruz.
Bunun kendiniz için ise çözümü ise yatırım yapmak. Genç halinizde durumun farkına varıp yatırım yapmanız ve yaşlandığınızda kullanacağınız parayı toparlamanız lazım. İster borsa oynayın, ister gayremenkul alın, ister bono-tahvil alın, ister faiz alın ama bir şekilde yaşlandığınızda para biriktirin.
Veya Norveç'deki sistem gibi emekli maaşlarını yatırım fonundan beslemek çözüm olabilir. Norveç'in petrolden kazandığı parayla açtığı yatırım fonu sayesinde parayla para kazanıyorlar, hem emekliyi hem de kendi ülkelerini doyuruyorlar. Düzgün bir planla yapılabilir ama uygulanabilirliği için çok uzun zaman lazım. Bununla beraber Norveç, en yüksek refah seviyesinden birine sahip, savaşlara uzak çok stabil bir ülke. Bunu da hesaba katmak lazım.