Konu Başlıkları Gizle
"Merhaba arkadaşlar, bugün sizlere gelmiş geçmiş en fiyat performans sistemi kazıkla... Tanıtacağım. Like atıp abone olun yoksa sponsor bul... O kadar emek veriyoruz"
Şu girişten sıkıldım, verilen saçma sapan vaatlerden sıkıldım. En çok da ortamın güvensizliğinden sıkıldım.
Konu genel olarak birilerinin damarına basacağından girişi uzatacağım. Metodoloji hiç umurunuzda değilse bu rehberden çıkın. Öteki türlü sadece rage bait içeriği oluyor.
Bu rehberde genel olarak hazır sistem tanıtımlarında denk geldiğimiz tutarsızlıklardan, falsolardan ve yalanlardan bahsedeceğim. Bu bazen donanım olurken bazen de meta olmuş bir cümle/bahane falan olacak.
Maşallah herkes işinin piri olduğundan tanıtımlar o kadar tekdüze oldu ki herkes aynı cümleleri, bahaneleri ve briefleri kullanıyor. "gerçekten" hakkını vererek yapmak isteyen doğru kişiyi/kanalı bulma konusunda toplanan sistemin ne kadar fiyat-performans olduğu değil, neyin ne kadar iyi anlatılabildiği anlam kazanıyor.
Sistem kötüyse temposundaki mod düşüklüğü, bir şeyleri ima etme veya söyleme çabası falan en ucuz sistemi çıkartmaktan daha takdir edilesi bir şey. İleride bu konuya bir kez daha değineceğim.
Ha ben kimim de bunları değerlendiriyorum? Google kullanmayı bilmem ve sorgulayabilmem dışında bu rehbere tıklayanlardan daha vasıflı olduğumu iddia etmeyeceğim.
[Yarım yamalak içeriklerin ile "teknoloji editörü" olduğunu iddia ediyorsan seni saymıyorum. Kendisine bunu diyenlerin %80’i influencer. Hâlâ hobi olarak yaptığım rehberleri geçemediler.]
İlk PC'mi alacağım zaman (8 yıl önce falan) araştırmaya başlamış ve sarmaya başlayınca devam etmiş averaj bir kullanıcıyım. Bu sürede YT'de veziri de rezili de gördüğümden zamanla kafamda bazı şeyleri konumlandırabiliyorum.
Yani tezgâhın arkasındaki kişi değil, tezgahtan ürün alacak müşteri konumundayım. Durum bu olunca X birisinin ekmek parasıymış, sponsorluk ilişkisiymiş falan bunlarla empati kurmak ilk önceliğim değil. Ben de ekmek paramdan ayırarak ürün alıyor ve doğal olarak iyisini bulmaya çalışıyorum sonuçta. Ürün hakkında düzgün bilgi bulmak en doğal hakkım.
Değerlendirme Metodu
Burada sayacaklarım rehberin temelini oluşturuyor. Bakış açısı ve amacı anlamadan konu anlamsız olur.- Fiyat-performans-doluluk-kalite oranlarını değerlendirmeyeceğim. Orası çok farklı bir konu.
- Değerlendirmemde spesifik birisi hedef alınmadı. İsteyen herkes üstüne alınabilir. Önemli olan sizin kimi nasıl yorumlayacağınız.
- Değerlendirmem müşteri-marketing ilişkisini ortalama yönünde konumlanacak. "ben para veriyorum sizin için kolay" veya "sizin de paraya ihtiyacınız var" gibi taraflı olmayacağım.
- Değerlendirmede herhangi bir markayı hedef almayacağım. Bu yüzden rol mankeni olarak abidik gubidik sallamasyon marka isimleri kullanacağım.
- Bahsedeceğim çoğu şey objektif olarak olması gereken şeyler olsa da belirteceğim bazı sebeplerden pek mümkün olmuyor (farkındalık).
- Donanım kısmındaki değerlendirmeler "tanıtım" ve "test" olarak kendi içlerinde kümelere ayrıldı.
- Biraz daha soru-cevap formatında ilerlemeye çalışacağım.
- Genel olarak hazır sistemlerden ilerlesem de, hazır sistemlerin "parçalar topluluğu" olduğunu unutmamak lazım. Bu yüzden bazı yerlerde ürün incelemesinde olması gerekenlere doğru kayıyor.
Red, Blue, Purple Pill Metaforu
Felsefe yapma, sadede gel diyeceğinizi biliyorum ancak bu aşırı önemli bir başlık.Görmüşsünüzdür, bazıları eline gelen her ürünü överken bazıları daha seçici davranıyor. Bazı azınlık ise ürünü köküne kadar/daha detaylı inceliyor. Bu olayı hazır sisteme indekslediğimizde şu alttaki tanımlar çıkıyor. Bu konu biraz subjektif tarafa gidebiliyor.
Omurgasız = Asla utanmaz.
Skolyoz = Kendini haklı çıkarmak için verileri çarpıtır veya sallar. (Denk gelince daha iyi anlarsınız.)
Donanım Tarafındaki Falsolar
Yukarıdaki tanımları okuduysanız az biraz nasıl bir rota izleyeceğimi anlamışsınızdır. İlk başta PC'nin iç donanımlarından bahsedeceğim. Ardından "Akakçe'den ayrı ayrı topladık 100K daha pahalı" tarzı kalıplaşmış söylemlere değineceğim.İşlemci (CPU)
Tanıtırken büyük hatalar yapılmıyor. Asıl falsolar test sırasında yapılıyor.Tanımlar
- Bilmem kaç core, bilmem kaç thread, bilmem kaç nanometre, bilmem kaç GHz'lik bir işlemci.
- Bir döneme kadar bu bile yoktu. Genelde metni doldurmak için uzatsalar da donanım piyasasına uzak kalmış kişiler için iyi bir şey.
- Burada asıl istenilen şey kıyaslama. Mesela 7400F, 7500F, 7600 üçlüsü birbirine yakın olduğundan farklarından bahsedilmesi iyi bir şey. Daha sert bir örnek olarak 5700 ve 5700X arasındaki devasa farktan bahsedilmelidir. (Birisi Cezanne, diğeri Vermeer. Bu yüzden 5700 ciddi downgrade.)
- Bazı işlemcilerde APU var. Bazen oyun oynatacak düzeyde olurken bazen nefes alacak düzeyde oluyor. 7600 gibi bazı işlemcilerde 1 satır da olsa dillendirilse çok tatlı olur.
- TDP ısıl değeri belirtmek için kullanılıyor ancak düzgün bir metot değil. 14100F (58 W), 12400F (65 W)'tan biraz daha sıcak çalışıyor mesela. Bu bazen 7600 ve 7600X olarak belirtiliyor.
- Güç tüketim değeri ile TDP karıştırıldığından belli bir segmentten sonra söylenmesi iyi olur. Gerekli mi? Aslında hayır. Detay detaydır.
- Nadiren bahane olarak kullanılıyor. "bütçemiz az" gibi. Buna okeyim bu arada.
- Bazı kullanımlarda Intel-AMD spesifik olarak tercih edildiğinde bunun belirtilmesi "Intel mi AMD mi X programda daha iyi?" sorusunun önüne geçer.
İşlemci testleri genel olarak biraz arka planda kalıyor.
Her ne kadar CPU testi olsa da soğutucu ve anakart da söz sahibi olduğundan hafifçe ayırmam gerekiyor.
- Gösterilmesi gerekenler:
CPU sıcaklığı [mümkünse Package ve Core şeklinde], işlemci soğutucu fan devri ve yüzdeliği, saat hızları, güç tüketimi, kullanım oranı, alt çekirdeklerin frekansları.
- Yapılması gereken testler:
Oyun testleri, OCCT, Prime95, Cinebench, Blender gibi işlemciye yük bindiren render testleri.
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler:
1- Thermal throttle yiyor mu?= Kullanılan soğutucunun yetersiz kalması yüzünden işlemcinin hızını azaltması.
2- Anakart besleyebiliyor mu?= Anakartın VRM'leri bir sebepten CPU'ya istenilen enerjiyi veremezse CPU kendini limitler veya stabilitesi bozulur.
3- Darboğaz durumu ne?= Darboğaz başlı başına bir rehber konusu. Ekran kartı %70, CPU %95 kullanılıyorsa orada %30 civarında bir performansın heba olması demektir.
(Düşük çözünürlükte işlemciye yük biner. Darboğazı azaltmak için çözünürlük artırılır ancak FPS düşmeye devam eder.)
4- Frame Generation gibi yazılımsal oyuncaklar açık mı?= Bu olay bazen CPU'ya binen yükü değiştiriyor. Sistem değerlendirmek için açılabilir ancak CPU açısından bulanıklaştırıyor.
5- Sıcaklık durumu= Özellikle Prime95, işlemciyi inim inim inletir. Burada amaç soğutucunun ne kadar yettiğidir. OCCT ve oyun testleri averaj kullanıcı için daha nitelikli.
6- BIOS ve Windows sürümü= Bu ikilinin güncelliği performansı etkileyebiliyor. Bazen olumlu, bazen olumsuz. (bkz: Intel microcode sorunu). Genelde fazla belirtilmiyorlar.
7- Sistem ayarları= PBO gibi ayarlar, işlemciyi etkileyebiliyor.
8- Seçilen oyun= Bazı oyunlar darboğaz hesaplama konusunda iyi değildir. CS, Valorant gibi e-spor oyunlarında FPS daha belirleyicidir. 3A oyunlar darboğaz hesaplama konusunda daha net.
9- Ortam sıcaklığı= Bu da soğutucuyu etkileyen bir şeydir. Sistemin genel ısısını ciddi şekilde etkiler.
İşlemci diğer parçalara nazaran en masumu diyebilirim.
İşlemci Soğutucu
Bazen sıvı soğutucu (AiO), bazen hava soğutucu oluyor. Testleri aşağı yukarı CPU testleri ile aynı, sadece grafiğe dökülmesi icap ediyor.Tanıtımlar
- Sıvı soğutma koyduk!
- "Aferin size. Boş yere sistemin fiyatını artırdınız" deme ihtimaliniz %90. kullanılan AiO kalitesiz ise hava soğutmalardan daha kötü performans gösterir ve daha komplike bir sistem olduğundan bozulma ihtimali daha yüksektir. Düzgün bir şey kullanılmadıysa artı değil, eksi.
- Ne olduğu belli bir ürünse minimum 240 mm olmalı. 120 mm'ler, yukarıda saydığım sebeplerden dolayı gereksiz.
- Stok fan yerine bunu kullandık. (hava soğutma)
- Stok fandan iyi olan bir soğutucu ise her zaman artıdır. Bazı soğutucular stok fanlardan farksız oluyor ve onları pohpohluyorlar.
- Niteliği ne? Bazı durumlarda "sadece stok fan değil" demek için bahane olarak kullanılıyor. 13600KF gibi işlemcilere koydukları soğutmaları da gördük.
Grafik şeklinde ayırsam daha iyi olur. AiO ve hava soğutmalarda kriter farkı var. Bunlardan bahsedilmeyen inceleme, inceleme değildir.
Sıvı Soğutma (AİO) | Hava Soğutma |
|---|---|
|
|
Testler
Genel olarak CPU testlerini referans alıyor.
- Gösterilmesi gerekenler:
CPU sıcaklığı [Mümkünse Package ve Core şeklinde], işlemci soğutucu fan devri ve yüzdeliği, saat hızları, güç tüketimi, alt çekirdekler frekansları.
- Yapılması gereken testler:
Oyun testleri, OCCT, Prime95, Cinebench, Blender gibi işlemciye abanan render testleri.
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler:
1- Thermal throttle yiyor mu?= Kullanılan soğutucunun yetersiz kalması yüzünden işlemcinin hızını azaltması.
2- Anakart besleyebiliyor mu?= Anakartın VRM'leri bir sebepten CPU'ya istenilen enerjiyi veremezse CPU kendini limitler. Bu da tam güç tüketmesini engeller.
3- Frame Generation gibi yazılımsal oyuncaklar açık mı?= Bu olay bazen CPU'ya binen yükü değiştiriyor. Sistem değerlendirmek için açılabilir ancak CPU ve soğutucu açısından bulanıklaştırıyor.
4- Sıcaklık durumu= Özellikle Prime95 işlemciyi inim inim inletir. Burada amaç soğutucunun ne kadar yettiğidir. OCCT ve oyun testleri averaj kullanıcı için daha nitelikli.
5- Sistem ayarları= PBO gibi ayarlar işlemciyi etkileyebiliyor.
6- Seçilen oyun= Bazı oyunlar sıcaklık testi konusunda iyi değildir. CS, Valorant gibi espor oyunlarında o kadar abanmaz. 3A oyunlar bu konuda da daha belirleyici.
7- Ortam sıcaklığı= Sistemin genel ısısını çok ciddi etkiler.
8- Soğutma grafiği= Soğutucunun CPU'yu kaç derecede, kaç RPM'de tuttuğunu gösteren bir grafiktir. Herkes yapmaz ve hazır sistemleri etkilemez. Soğutucu incelemelerimde, karşılaştırma yapmak için önemlidir.
9- İşlemci seçimi= Ciddi ciddi bunu yapmaya devam edenler var. Isı konusunda sorunu olmayan işlemciyi alıp "bakın soğutuyor" denmesi kadar abes bir şey yok.
Bakmayın bu kadar kalabalık olduğuna. Göründüğü kadar kaotik değil. Yarısı CPU testi zaten.
Anakart
"Hak ettiği değeri görmeyen, gördüğü değeri hak etmeyen..." diyecektim hazır sistemlerde değer gördüğünü görmedim. Genel olarak toplama PC'lerde batırıyorlar.Hazır sistemlerde nefes alsın düzeyinde tercih ediliyor. Tanıtımları aşırı yüzeysel, özellik kısmı biraz eksik, test diye bir şey yok.
Bir dönem hazır sistemlerde "anakart leş" eleştirisi yapanlar arasında bayrak sallıyordum artık saldım.
Tanıtımlar
- Bu anakartta şu kadar RAM girişi, şu kadar USB girişi, şu kadar M.2 ve SATA girişi var.
- Bize lazım olanlar hariç her şeyden bahsedilmesi gibi bir durum var. Özellikler kısmında bahsedeceğim.
- Bize bahsedilenlerden yürümek gerekirse USB versiyonlarından ve birden fazla M.2 varsa hangisinin PCI Express versiyonunun kaç olduğundan bahsedilmeli. Zahmet olmazsa.
- Lütfen! Şu Next Gen muhabbetinden bahsedin! = LGA1700'de 14. nesil işlemciyi BIOS update yapmaya gerek kalmadan takabilmemizi sağlıyor. (AMD de aynı)
- Bakın arkadaşlar A/H kullanmak yerine B serisi anakart kullandık.
- Zahmet olmuş paşam... Zaten onu kullanman lazım! Bu bir artı değil.
- H/A ve B diye hazır sistemde gördüğümüz anakartlar neredeyse birebir aynı. Hatta bazen dolu A/H tipi anakartlar bile olabiliyor.
- 13600KF'nin yanına bütçemiz olmadığından pompaborusugaming'in H610'unu taktık. Besliyor.
- Dürüst olacağım... Boş yapıyorum. Benzer senaryolar gördüm de bu kadar sırıtan sanırım yok.
- İşlemcinin çalışması ≠ beslemek. 13600KF tam güç istediğinde VRM'lerin feryatlarını, MHz'in ağzından görüyoruz.
Sadece hazır sistemler için değerlendireceğim. Toplama sistemlerde durum çok daha kaos oluyor.
Bu sayacaklarımın bazılarından bahsedilmez aklınızda bulunsun. Gerçi seçme şansımız da olmuyor
- Chipset (B650 gibi)= Hazır sistemlerde önemi yok gibi bir şey. Fiyatı uçuruyor ve default olan A/H tipi anakarttan aman aman ayrılmıyor genelde. Buna bakarak yemlenmeyin.
- VRM yapısı= İşlemciyi besleyen güç devresidir. Faz sayısı ve amper (A) değeri önemlidir. Hazır sistemlerde çok medet ummamak gerek. Bahsedilmesi gerekiyor.
- M.2'nin bağlandığı yer= Konuya hakim birileri kahkahayı bastı bile. M.2'lerde PCI Express hattı bazen CPU'dan, bazen anakarttan (yonga) bağlanır. Hazır sistemlerde bunun bahsedildiğini hayal meyal hatırlıyorum, onda da sistem üst segmentti. Seçme imkanımız var mı?..
Hayır Opsiyonlar çok pahalı - Giriş versiyonları= Yukarıda bahsetmiştim. USB, M.2 PCI Express versiyonu, ethernet girişi versiyonu gibi halihazırda bahsettikleri şeylerin versiyonudur.
- BIOS Flashback Switch ve çift BIOS= Switch sadece USB bağlayarak BIOS update yapmanızı sağlayan bir tuş. BIOS versiyonu eski anakarta modern işlemci takarsanız sistem görmeyebiliyor, o tip durumlar için lazım. Çift BIOS ise yedektir diyebilirim. 1. BIOS'u bozarsanız 2. BIOS'a geçerek kullanmaya devam edebiliyorsunuz.
- Wi-Fi desteği= Bazı anakartlarda dahili Wi-Fi adaptörü falan gelirken bazılarında hiçbiri gelmiyor. Keza bazı modellerde de Wi-Fi anteni takılan kısım var ancak anten yok.
- ARGB= Nadiren denk geliyor. ARGB çoklayıcıyı taktığımız giriş. Bazı anakartlarda olmadığında yoruyor. (bendeki anakart gibi)
Bu da CPU testlerini referans alıyor ancak farklı değerlere de bakmamızı gerektiriyor. Hazır sistemler söz konusuysa test yapan gördüğümü hatırlamıyorum.
- Gösterilmesi gerekenler:
CPU sıcaklığı [Mümkünse Package ve Core şeklinde], VRM sıcaklıkları, işlemci saat hızları, güç tüketimi, alt çekirdekler frekansları.
- Yapılması gereken testler:
Oyun testleri, OCCT, Prime95, Cinebench, Blender gibi işlemciye abanan render testleri.
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler :
1- Thermal throttle yiyor mu?= Kullanılan soğutucunun yetersiz kalması yüzünden işlemcinin hızını azaltması. Bu da tüketilecek gücü azaltır.
2- İşlemci saat hızları= VRM'lerden kaynaklanan bir sorunu görmenizi sağlayan en net yöntemlerden birisi. Atıyorum 4.5 GHz'de çalışması gereken yerde 4.2 GHz'de fıldır fıldır oynaması gibi.
3- VRM sıcaklıkları= VRM'ler aşırı ısındığında kendilerini korumaya alma amaçlı/dandikliğinden dolayı verimlerini kaybetmeye başlar.
4- İşlemci seçimi= Isınma olarak değil. Güç tüketimi olarak reaktör olması seven işlemciler, VRM'leri yorar.
5- Sistem ayarları= PBO gibi ayarlar, işlemciyi etkileyebiliyor.
6- Ortam sıcaklığı= Bu her ne kadar soğutucu ve CPU'yu ilgilendirse de kasanın iç sıcaklığını arttıracağı için anakartı da bir nebze ilgilendiriyor.
Tekrar edeyim: Toplama PC'lerde anakart konusu çok değişiyor. Sayfa çökerten anakart rehberini beklemeniz lazım onun için.
Ekran Kartı 1 - ANA üretici (AMD, NVIDIA Intel)
Hazır sistemlerin genel sorunudur. Tüm parçalardan fazla kısılıp GPU'ya abanırlar. Oyun PC'leri için doğru yöntem, yanlış uygulama.Bu maddede sadece ana üretici dediğimiz, GPU'nun kendisini üreten marka modelleri üstünden gideceğim. MSI, ASUS gibi markalara bundan sonra geleceğim. Asıl zorttirizort konu o.
Tanıtım konusunda çoğunlukla tekdüze çünkü kullanıcının kararında olan tek kısım vram. Onun dışında 5060 Ti GPU'su hep 5060 Ti oluyor. Özellik kısmı biraz bulanık ancak eksik değil.
Test konusu FPS ve yan üretici modellerden bahsettiğim konular ile bağlantılı.
Tanıtımlar
- 4060 Ti 16 GB ile 2K oyun oynayabilirsiniz. (Bu sadece 4060 Ti için geçerli değil. Kas gücü VRAM kadar iyi olmayan tüm GPU'larda öyle.)
- Teoride evet. GPU'nun saf kas gücünün anırmasını saymazsak açar. 2K sistem diye 4060 Ti 16 GB alırsanız ileride 1080P'ye düşme ve 2K monitörden çamur görüntü alma ihtimaliniz var.
- Native mi? Yani DLSS, FG gibi oyuncaklar buna dahil mi? Bazı durumlarda olduk olmadık yerlerde bunu söylediklerine buzdolabımı sırtlayasım geliyor.
- NVIDIA'nın FPS'inizi 3'e katlayan MFG ve DLSS'i sayesinde daha fazla FPS! Yani 5060 ile 2K oyun oynayabilirsiniz.
- Anladık bir kez söylemen yeterli. Video boyunca tekrar etmene gerek yok sanki. Ne dersin?
- 5060 ile 2K oynatma olayı benim çarpıtmam. (Elemanın birine parayı dayarlarsa onu da söyletirler gerçi.).
- MFG dediğimiz şey input lag + görüntüde bozulmalara sebep veriyor, inkar edilemez. Ha bu bozulma bazen devede kulak kalıyor orası ayrı. DLSS ise oyuna nasıl implemente edildiğiyle de alakalı. Forza Horizon 5 rezalet mesela. Ve her oyun maalesef DLSS için harika değil. Bazen çok göze batıyor.
- DLSS + FG kombinasyonu ömür uzatıyor, ona kesinlikle katılıyorum.
- 8 GB GPU hala yeterli (Gelecek tepkilerden sonra 8GB cı tayfa ve ben)
** Bu muhabbet zamansız başladı aslında. O dönemde bu kadar VRAM canavarı oyunlar yoktu ve 30 serisi hala satılıyordu. RTX 40 serisinin sonlarına doğru optimize özürlü oyun bombardımanı oldu ve 8 GB'ın büyük oranda sonu geldi. "-gelecek için uyardılar onlar" diyerek sivri zekalık yapmayın lütfen! 8 GB'ın yetmediğini söyleyenler en geç 3 ay sonra 8 GB 4060 Ti'lı sistemler topluyordu ve yeterli diyordu (mega bruh)- 8 GB artık 1080p alt sınır konumunda. Hala low budget sistem toplayacaksanız (2. el) 2060S gibi kartlar tercih edilebilir ancak ayar düşürmek gibi işlemler yapmanız gerekiyor. Benim şahsen en çok hoşuma giden kombinasyon RX 6700. kas gücü ve VRAM miktarı 1080p için fazlasıyla iyi ve 2K'ya kapak atabiliyor (bazı oyunlarda). 6700 XT çok daha iyi.
- Günümüzde 8 GB alınmamalı çünkü sıfır kartların fiyatları suyunu çekti. Hele 9060 XT 16 GB ve Arc B580 varken neden 8 GB tercih edilsin ki. 5060 cidden sabır sınıyor.
- Bir de kullanım şekli önemli. 3A'lar ile işiniz yoksa hala 8 GB'lık bazı kartların oluru var. 3070 Ti gibi. Hatta kullanım şekliniz izin veriyorsa 6 GB bile kullanılabiliyor şaka yapmıyorum.
- Bu sistemde RTX 3060 8 GB kullandık gayet F/P bir seçenek.
- Artık bu söylemin modası geçti ancak gelecekte olursa diye yazıyorum.
- Aynı kartın farklı iki versiyonu arasında sadece VRAM olmayabiliyor. Mesela 3060 12 GB ve 3060 8 GB arasında veri yolu farklı falan da vardı. Kart bildiğin 3050 Ti oluyordu.
- Özellikle 5060 Ti ile karşılaştığımız 8 GB ve 16 GB tongası son gaz devam ediyor. GPU'nun kendisi aynı sadece VRAM değişiyor ancak fiyat değişmiyor. Saçmalık.
VRAM hariç pek anlatılması gereken bir özelliği yok aslında.
- VRAM miktarı= 5060 Ti 8 GB, 16 GB gibi aynı GPU'ya ait iki farklı opsiyonlar var. Alırken dikkat edin.
- TBP= Hazır sistemi pek etkilemez, sadece GPU ile ilgileniyorsanız temkinli olun. Güç tüketimi olarak geçen değer TDP değildir. TBP, GPU'nun max ne kadar güç çekeceğini belirtir. Bir de 20ms spike dediğimiz bir şey var o biraz ekstrem koşullarda ortaya çıkıyor.
GPU'nun milisaniyelik olarak aşırı güç çekmesidir. Kendi halinde 300W takılırken birkaç milisaniyeliğine 400'lere kafa atması gibi. Bu olay PSU için biraz sıkıntı. Ayrıca üst segment kartlarda bu fırlamalar daha belirgin. - Teknolojik zımbırtılar= Nesil geçişleri ile birlikte yeni fiziksel değişiklikler olur. GDDR6X'ten GDDR7'ye geçmek gibi. Bu olay prodüksiyon işleri yapacak kişileri etkiler. Yanlışım yoksa RTX 40 serisi ile birlikte ECC bellekler kullanılmaya başlandı.
Sadece GPU üreticisi ile alakalı olan testleri sıralayacağım. Soğutma diğer maddenin konusu.
- Gösterilmesi gerekenler:
GPU sıcaklıkları (VRAM, core, hotspot ve varsa VRM), GPU kullanımı, tüm saat hızları, VRAM kullanımı, çekilen güç (watt ve voltaj), %1 ve %0,1 FPS değerleri. Frame Time.
- Yapılması gereken testler:
Oyun testleri, OCCT, 3D Mark Time Spy, GPU'dan yararlanan render testleri (AI buna dahil + prodüksiyon konusuna hakim değilim.)
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler:
1- Sıcaklık karakteri nasıl= RX 9000 serisinde gördüğümüz gibi core sıcaklıkarı serin, hotspot ve VRAM sıcaklıkları yüksek. Buna ısı karakteri diyebiliriz.
2- Oyunlarda verdiği FPS= Genelde bunları referans alıyoruz. Önceki serideki modellere karşı ne kadar gelişmiş görmek için.
3- Oyunlarda verdiği frame time ve %'lik FPS= Bu durum biraz da yazılımsal bir şeydir. Bu değerler ne kadar düşük ise oyunun akıcılığı da o kadar düşüyor. PS4'te alınan 30 FPS'in akıcı olmasının sebebi de budur.
4- Güç tüketimi= RTX 50 serisi ile yine hortladı. GPU'lar güçleniyor ancak güç tüketimleri de artıyor. (watt / performans değil, çektikleri güç). Güç tüketimi yükseldikçe peşinde sıcaklıkları da getiriyor. Ayrıca PSU için de kötü haber demek.
5- Prodüksiyon performansı= Bazı kullanıcılar iş için GPU alıyor. Onlar için bu kulvardaki kabiliyetleri çok önemli. (5090 oyun GPU'su değildir -change my mind)
6- Tüm saat hızları= Test edilen materyalde yazılımsal veya donanımsal kronik bir sorun varsa anlamamızı sağlıyor. Aynı şekilde performans konusunda da söz sahibi.
7- VRAM kullanımı= GPU'nun kas gücü ve VRAM miktarı arasındaki ilişkidir. Mesela 5090'ın 4 katı güçlü bir kartta 32 GB GDDR7 VRAM yetmeyebilir. Bu olay yavaş VRAM tipi kullanmalarından dolayı RX 9000 serisinde yaşandı (sanırım ondan). NVIDIA'ya nazaran testlerde daha fazla VRAM kullanıyordu.
8- Grafik değerlendirme= Önceki seri ile kıyaslamalı bir performans grafiği. Çoğu kişi bunu GPU'yu incelerken yapıyor. Hazır sistemlerde gereği yok.
Ekran Kartı 2 - YAN üretici modeller (MSI, ASUS, Sapphire, ASRock vb.)
Yukarıda bu konu için build-up yapmıştım. Bu madde genel olarak soğutma performansı ile alakalı.Tanıtımları çok değişken, özellikler kısmı kutuda yazanları okumak üzerine, testler ise genelde eksik. Sadece GPU incelemelerinde Blue Pill'e yakın tayfa yapıyor.
Tanıtımlar
- Ekran kartı markası oldukça köklü.
- Gördüğüm en boomer tabir. Bir ürünü markası değil, modeli taşır. Başarılı markaların başarısız ürünler diye bir gerçek var. Ona kalırsa Colorful da oldukça köklü bir marka "Made in China".
Ha bu marka önemsiz demek değil. Bozuk saat bile günde iki kez doğru zamanı gösterir misali bir şey, bu kadar kritik bir parçada kabul edilemez.
- Sanki köklü olmayan bir marka piyasada var. Olsa bile tanıtımlarda bunu söylemeye yanaşmazlar. (GPU olarak söylüyorum.) - Bisiklet Gidonu Gaming RTX 4060 Hacivat Edition modelinde ...(kutuda yazanları okudu)... soğutma sistemi var.
- Kutuda yazan süslü şeyler / briefe bağlı kalınması çok yaygın. Bu serideki ASUS Prime gibi bazı PTM kullanan modellerde belirtilmesi dışında düzgün bir tanıtım görmek biraz seyrek.
- Özellikler kısmında soğutmayı çok fazla etkileyen ve söylenmesi gereken şeylerden bahsedeceğim. Bazıları bahsedilse de genelde basite indirgeniyor.
- Bakın 3 fanlı GPU kullandık!
- Özellikle 5070 ve 5060 Ti gibi hem iki, hem üç fanlı modeller bulundan GPU'larda denk geliyor. Bazı üç fanlı modeller, iki fanlı modeller ile yakın olacak kadar sıcak çalışıyor.
- Aynı şekilde bazı 3 fanlı modeller çok ufak oluyor. - Bu kart sessizlik odaklı ondan öyle + SFF (Small Form Factor) olmaya çalışıyor.
- İkisi de bahane. Elindeki rezil model için kılıf uydurma çabasından başka bir şey değil. Ses konusunu fan RPM'leri ve sıcaklıklara bakarak yalanlayabilirim. SFF ise son zamanlarda hortlayan bir bahane. Önceki seride de ufak modeller vardı. Çok çok nadiren bu söylemin altı doldurulabiliyor. - Patates Çuvalı Markasının Kızartma serisi oldukça kaliteli. Bu serinin rakibi Kola Şişesi Gaming'in Sarı Kola modeli. Yani üst segment.
- Kalite söylemini herhangi bir dayanak ile belirtmiyorsa %90 boş yapıyordur. Saat hızları mı? Soğutma mı? VRM mi ne bu "kalite" söyleminin kaynağı?
- Segment kıyaslama olayı pek yapılmaz. Eğer yapılırsa da %50 ihtimalle tutarsızdır. Aha daha geçen birisi Zotac hakkında salladı, hatasını söyledim diye banladı
Bu da yukarıdaki gibi bir dayanak noktası istiyor. Kızartma ile sarı kola arasında dağlar kadar fark olsa bile ruhumuz duymayacak. (Sarı kola OP.) - Ayrıca kartı pohpohlama amaçlı şişirdiklerine de şahit oldum.
Yan üreticiler, ana üreticilerden GPU'yu alır ve modifiye eder. 5060, 5060 olarak kalır sadece modifiyeli versiyonudur. Bu bazen kötü, bazen iyi olur. Bahsedilmesi gereken şeyler, bu modifiye ile eklenen ekstralardır.
- Boyutlar (kalınlık, genişlik, yükseklik)= Bu boyutlar genelde soğutma bloğu ile orantılıdır. Ne kadar iri olursa o kadar iyi oluyor ancak pek tutarlı bir yöntem değil.
- Bloğun iç yapısı= Vapor Chamber, ısıyı emmesi gereken temas yüzeylerinin yapısı, boru kalınlığı ve sayısı temel diyebileceğimiz şeylerdir. Bunun bir ötesi ise soğutma bloğunun ağırlığıdır. Metal yoğunluğu hakkında fikir verir.
- Fan özellikleri= Fanın boyutları ve fanların teknik özellikleri (dB, CFM, h2o, rulman tipi ve RPM) gibi şeylerden bahsedilmesi gerekiyor aslında. Nadiren dillendiriyorlar.
- Boarddaki ekstralar = Yan üreticiler VRM'lere de elleyebiliyor. Bu size daha fazla overclock yapma imkanı sağlıyor. Bazen ASUS Astral gibi güvenlik ve stabilite arttıran zımbırtılar da eklenebiliyor.
- VRAM markası= Overclock işi ile uğraşanları ilgilendiriyor. Kullanılan GDDR bilmem kaç bellekleri üreten markadır. (Kartın fütüristik tasarımda olması yerine bundan bahsedilse keşke.)
- Dış malzeme kalitesi= Anlayabileceğiniz gibi kartın build kalitesi gibi bir şeyidir. Backplate malzemesi, ön yüzeyin malzemesi, boşluk veya kalitesiz hissiyat veren bölgeler vb. genelde bunları az biraz bahsederler.
- Saat hızları ve güç tüketimi= Yan üretici modellerinin ayrıştığı noktadır. Bu değerler ne kadar yüksek olursa marka içindeki segmentasyonu da artıyor. Güç tüketiminde genelde ufak tefek farklar yaratsa da GPU yükseldikçe bu fark açılıyor. Bahsedilmesi gereken bir şeydir.
- Dual BIOS= Bazı GPU'larda iki farklı mod olur Q (sessiz) ve P (performans) şeklinde. Bazen fark etmezken bazen de kartın huyunu suyunu çok etkiliyor.
- Dahili ekstralar= Işıklandırma ve ekosistem desteği, güç konektörü, ekstra fan gibi kutu içeriğinden çıkan ekstra parçalar. Genelde bunlardan bahsedilir.
Extreme kullanıcıya hitap etmek/Blue Pill olmayı saymazsak genelde sıcaklık ile alakalı konulardır.
- Gösterilmesi gerekenler:
GPU sıcaklıkları (VRAM, Core, hotspot ve varsa VRM), fan devir yüzdeliği ve RPM'i, tüm saat hızları, güç tüketimi, ses seviyesi (dB), backplate ısı dağılımı (Termal kamera veya lazer derece olarak.).
- Yapılması gereken testler:
Oyun testleri, 3D Mark Time Spy, FurMark ve OCCT en az 15 dakikalık sıcaklık testi, HWMonitor Info (daha iyi takip için), ses seviyesi, max RPM ile sıcaklık testi, GPU'da varsa Q ve P BIOS farkı, board analizi (kullanılan VRM'lerin nitelikler vb.), soğutma testleri grafiği (ürün incelemesinde yapılır).
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler:
1- Sıcaklılar= Yan üretici modeli rezil veya vezir eden şeydir. Hotspot, Core, VRAM ve bazen VRM sıcaklıklarının düşük olması gerekiyor. Bunun yanında fan RPM'leri de aşırı önemlidir. Kükreyerek soğutulan modeller piyasada var. Ve hala inatla fan RPM'ini göstermeyen elemanlar var.
2- Saat hızları= Bazı ucuz modellerde hotspot kaynaklı thermal throttle sınırının eşiğinde çalışıyor. Saat hızları burada önemlidir.
3- Darboğaz ve yapılan test= GPU darboğaz yaşıyorsa sıcaklık testi olmaz. İyice anırtmanız lazım ki soğutmanın niteliğini anlayın. Yapılan test de burada önemlidir. Gidip Valorant testi ile GPU'nun serinliğini iddia etmeyin.
4- Güç tüketimi= Güç tüketimi, sıcaklık artışını da getirir. FurMark gibi testler bu yüzden önemlidir.
5- Test süresi= Akıl sağlığını kaybet... 2 dakikalık oyun testi ile sıcaklık yorumlanmaz!
Sıcaklık testi, süre ile orantılı. Ne kadar uzun süre test yapılırsa GPU o kadar ısınma eğilimindedir. 15 dakika minimumdur. Ondan sonrasında da ısınmaya devam edebilir ancak 15 dakikada neyin ne olduğu belli olur.
6- Ortam koşulları= Oda sıcaklığı bir yana kullanılan kasa tipi de önemlidir. Mesh, akvaryum veya kötü fanlar sıcaklıkları ciddi etkiliyor. Airflow zaten önemli onu söylemiyorum bile.
7- Sıcaklık grafikleri= Genelde ürün incelemelerinde yapılır. Yukarıda bahsettiğim her şeyi grafik şeklinde değerlendirirler. Zamanla oluşan güzel bir databasedir.
8- Board analizi= VRM gibi şeyler modelin niteliğini arttırıyor. Bu da ürün incelemelerinde görülebilecek bir detaydır.
9- Soğutma analizi= Özellikler kısmında dediğim gibi. Soğutucu bloğun ağırlığı, Vapor Chamber, borular, temas noktaları gibi şeylerdir. Bunun bir adım ötesi termal pad boyutlarını vermektir. Hazır sistemlerde bunlara değinilmesi seyrektir.
10- Q ve P BIOS farkı= Yine ürün incelemelerinde görülür. Bazı modellerdeki Q ve P BIOS geçişi anlamlı olabiliyor. Güzel bir data diyebilirim.
SSD (M.2)
SSD kısmını kahkaha atarak yazıyorum. @Caner Uncu için arınma yazısı olacak.Hazır sistemlerde SSD konuşmaları sadece tanıtımdan ibaret. O kadar oyunu kısıtlı sürede yükleyemeyeceklerinden dolayı farklı SSD'ler kullanılıyor.
Özellikler kısmı zaten %80 kağıtüstü verilerden ibaret ve buna rağmen eksik. Testler sizlere ömür. Özellikleri kağıtüstü verilerden aldıklarından dolayı testleri tutarsız.
Tanıtımlar
- SSD'de kullandığımız Odun Kral markası oldukça köklü.
- SSD'lerde model niteliği önemlidir. Bazı modeller nefes almaya çalışırken bazıları performans odaklı falan oluyor. Segmentasyon meselesi yani.
- Marka önemi vardır ancak performans için değil, güvenilirlik içindir. Yazılımı, genel kalitesi vs. olarak yani.
- 6300 MB/s okuma, 5400 MB/s yazma hızları ile oldukça hızlı. (Bunu duymaktan sıkılan Caner Uncu)
- İlanda yazan ve yalan olma ihtimali yüksek olan hızları söylerler. (yüksek oranda)
- Sıralı mı, rastgele mi? Tabii ki sıralı
Sıralı hızlar prodüksiyon tarafında işe yarar. Gündelik kullanımda rastgele olanlar belirtilmeli. Sıralı belirtilir çünkü daha dişe dokunur. - Averaj kullanıcıya 1000 MB/s okuma 1000 MB/s yazma versek farkını anlayabileceğinden şüpheliyim. Süslü görünmesi için ballandırarak anlatırlar.
- Oldukça kaliteli bir SSD.
- Bunu bir yere dayandırmadan söylüyorsa boş yapıyordur. Zamanında eşek John için de yapılıyordu bu yalakalık.
- Bunu söylemek için yaptığı testleri ve SSD'nin gerçek özelliklerinden bahsetmesi gerekiyor.
- Bazı SSD'lerden rastgele NAND ve kontrolcü kombinasyonu çıkıyor. Şu an kullandığım SSD gibi
Şu ana kadar hiç belirtilmedi.
- Gen4 SSD kullandık.
- Bu söylem biraz eskidi. Bazı Gen 4 SSD'ler Gen 3 hızlarında çalışıyor. Kullandığım SSD gibi - Sistemimizde 500 GB SSD kullandık, ileride yükseltin veya opsiyon ile ekleyin.
- Oldu paşam sistemi de biz toplayalım m?
- 500 GB artık yetmiyor. 8 GB VRAM'e veya 16 GB sistem RAM'ine uçak kaldırdığınız kadar buna da bir-iki kelam edin.
- Sonradan eklememiz için 2 tane M.2 yuvası olan anakarta ihtiyacımız var. SSD'yi 1 TB opsiyonlamaya kalkışınca da kalitesiz modele daha fazla para bayılıyoruz.
- Sistemde ciddi bir fiyat avantajı veya bahane yoksa sadece yüzsüzlüktür.
Temel mantığı basit minik bir parça. 1 satır cümle kurularak geçiştirilmesi saçmalık. Kasada daha fazla konuşuyorlar çıldırıyorum!
Hazır sistem, ürün incelemesi fark etmez bunların çoğundan bahsedilmesi lazım.
- Kontrolcü ve NAND= SSD'nin performansını, stabilitesini ve ömrünü belirleyen bir şeydir. Bunan bahsedilmiyorsa SSD hakkında boş yapacağı kesindir.
- Rastgele kombinasyonlar= Benim SSD gibi bazı modeller rastgele kontrolcü ve NAND kombinasyonu ile geliyor. Bundan bahsedilmeli çünkü satılan hazır sistemden ne çıkacağı belirsiz.
- HMB ve DRAM= M.2'de cache olarak DRAM mi, HMB mi kullandığıdır. DRAM'de hız ve boyut, HMB'de boyut önemli. SSD'nin stabilitesini çok etkiliyorlar.
- Gerçek Okuma/yazma hızları= Sıralı ve rastgele değerlerin test sonucundaki yansımasıdır. 5000 MB/s diye lanse edilen SSD, 4236 MB/s'te tıkanabilir.
- Ömür garantisi= TBW olarak da geçer. Bunu test etmek aşırı uzun sürdüğünden pek göremeyiz. En azından üreticinin iddia ettiği değeri vermeli veya test eden birisinin datasını referans göstermeli.
- Sıcaklık durumu= Hazır sistem incelemelerinde denk gelmez. Bazı Gen4 ve çoğu Gen5 SSD'lerde ısınma sorunu vardır.
- Eğer test yapılıyorsa %90 ihtimalle SSD'de sadece Windows vardır. Dolu SSD ve boş SSD arasında performans farkı var.
- SSD'nin yazılımı varsa fimware update yapıldıktan sonra test edilmeli. Kendi SSD'mde hayvan gibi fark etti mesela.
Hazır sistem tanıtımlarında SSD testi çoğunlukla yapılmaz. Yapılması lazım ancak yapılmıyor.
- Gösterilmesi gerekenler:
CrystalDiskMark ve AS SSD yazılımları ile sıralı + rastgele okuma, yazma ve IOPS değerleri, SSD'nin maksimum sıcaklığı, mevcut SSD'deki NAND ve kontrolcü.
- Yapılması gereken testler:
CrystalDiskMark ve AS SSD yazılımları ile sıralı + rastgele okuma, yazma ve IOPS değerleri, database oluşturulursa sistemin ve uygulamaların açılma hızları, sıcaklık amaçlı testler, sıcaklıklar.
Bundan sonrası ekstra detay. 50 GB civarında dosyanın aktarım testi (hız düşüşleri için), belli başlı prodüksiyon testleri (Premier gibi, prodüksiyon ile ilgilenenler için.), database tutulacaksa sistemin ve uygulamaların açılma hızları.
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler:
1- Okuma yazma hızı testleri= Sıralı ve rastgele değerlerinin vadedilene yakın ve stabil olması. IOPS da buna dahil.
2- Sıcaklıklar= SSD'nin ısınması ömür ve performansı olumsuz etkiler.
3- Stabilite= SSD'nin bir sebepten hızını düşürmesi. (Belli bir kulvarda da olabilir.)
4- Güncel firmware kullanıldığına emin olunmalı.
RAM
Hazır sistemlerde SSD'ler ile kapışılacak düzeyde yüzeysel geçiştirilir. Bozulması en zor parça olduğundan bu pek sorun değil. (uyumsuzluk konusu değil)Tanıtım kısmı normal, özellikler kısmında söylenmesi gereken tek şeyden bahsedilmiyor, test kısmı yok. Olmasına da pek gerek yok.
Tanıtımlar
- DDR5'te tek kanal, çift kanal o kadar önemli değil.
- 50-50 diyelim. Çift kanal olması daha iyi ancak DDR4 kadar bariz bir fark yok. Tek kanal kullanılıyor diye yuhalamak için iyi bir sebep lazım.
- Çift kanal her zaman iyi bir şey değildir. Mesela 2 RAM girişi olan anakartta 2x8 GB DDR5 takmayın. 1x16 takın, ileride aynısından bir tane daha takıp 32 GB efil efil takılın.
- RAM girişlerini doldurmak yüksek MHz'lere çıkmanıza engel oluyor. 4 kanal kullanıyorsanız sistemin açılması için dua edin.
- 6000 MHz RAM kullandık. (Kasıtlı olarak CL46 olduğunu söylemedi.)
- DDR5'te kabul edilen standart 6000 MHz CL30. Yüksek MHz + düşük CL önemi biraz daha DDR4'te kaldı. Şu an stabilite sorunları diz boyu. 6000 MHz olsun CL 36'yı geçmesin kafi diyeyim. - Sıvacımuzaffergaming'in bu RAM'lerini kullandık, oldukça kaliteliler.
- Bunu destekleyecek açıklama yaptıklarını görmedim. Overclock denemesi yapılmamış, kullanılan çip belirtilmemiş ama "kaliteli"...
RAM, meraklısı değilseniz o kadar kafa patlatabileceğiniz bir parça değil. Kaldı ki hazır sistemlerde neredeyse hiç bahsedilmiyor.
- Kullanılan çip= RAM hakkında bir şeyden bahsedilmesi gerekiyorsa o da budur. RAM'lerin stabilitesini ve overclock verimini etkileyen parçadır. DDR5'te uyumluluk ve stabiliteyi daha fena etkiliyor. Mesela benim Adata D30'da Micron F-Die çıktı. 100 MHz arttırsam siyah ekran yerim muhtemelen.
- CL ve MHz= Bunun eksiksiz söylenmesi gerekiyor. "5800 MHz 16 GB RAM'imiz var. Kasa olarak ..." diyerek kısa keserken CL'yi kasıtlı söylemediklerini düşünüyorum. Özellikle veriyi taa Konya'dan çeken CL46 modüller hazır sistemlerin tuzu biberi olduğundan olsa gerek.
- Cudıim bellekler= Üst seviye sistemlerde "kaliteli RAM kullandık" diyorlarsa buna da değinmeliler. RAM'lerin içinde bulundan bir ara kontrolcüdür. Bu sayede daha stabil çalışıyorlar.
- RGB ekosistemi= Bazı RAM'lerin tepesinde RGB ışık olur. Ekosistem desteği varsa belirtilmesi tatlı olur. Zorunlu değil sadece detay.
- Eğer hava soğutma varsa RAM uzunluğundan bahsedilmesi iyi olur. Bazen fan ile çakışıp, soğutucu fanının kaydırılması falan gerekiyor.
Hazır sistem ve RAM söz konusu olunca çok bir şey çıkmıyor.
- Yapılması gereken testler:
Thaiphoon Burner ile RAM'de kullanılan çip gösterilmeli. Eğer detay girilmek isteniyorsa MemTest86 en iyisidir. OCCT'de bariz bir hata varsa yardımcı olur.
- Testlerde gözlemlenmesi gerekenler:
1- XMP / EXPO açık mı?= İkisi de RAM'e derme çatma overclock yapan ayardır. Bunlar açıldığında stabilite takla attığından müdahale isteyebiliyor.
2- BIOS sürümü= Uyumsuzluk gibi sorunlara sebep olabiliyor. Özellikle 2-4 kanal kullanımlarında.
3- RAM hızları ve kullanımı= Oyunlardaki sistem RAM'i kullanımı ve hızının gösterilmesi iyidir. Genelde açık olur zaten.
Kasa (boş kasa)
Hazır sistem incelemelerinde garip şekilde uzatılan bir konudur. Süreden gereksiz çalıyor.Kasa aslen hava sirkülasyonu sağlayan boş bir kutu. Bunu övmek veya gömmek için uzatmaya gerek yok. Hazır sistemlerin bütçesi düşünülünce kullanılan kasaların övgüye zaten ihtiyacı yok.
Tanıtımları genelde yeterli. Özelliklerinde çok fazla şey yok ancak bazen ıskalıyorlar. Test olarak da hazır sistemler için pek kurcalanması gereken bir şey yok.
Özellikler
Çoğu tanıtım yapılırken söylendiğinden çok fazla eksik şey yok.
- Fan sayısı ve niteliği= Sıradan bir kasada en az 3 (arka 1, ön 2) fan olmalıdır. Genelde 4 fan oluyor zaten. Burada belirtilmeyen şey RPM, H2O ve dB. gibi teknik özellikler.
- Işıklandırma desteği= Fanlardaki RGB'nin adreslenebilir veya rainbow olması. Kasada fan ve RGB çoklayıcı bulunması da aranan özelliklerden. Hatta bazıları kumandalı oluyor.
- Kasa yapısı= Akvaryum veya sıradan tipte olması dışında kasanın ön paneli önemli. Mesh, yarı mesh ve tamamen kapalı şeklinde ayrılır. En iyisi tabili mesh.
- Malzeme ve Build kalitesi= Kullanılan metalin rijitliği, kablo ve vida kanallarının akıllıca düşünülmüş olması, arkadan kablolama olaylarına müsait olması ve bazen sökme kolaylığı. Kendi kullandığım kasanın ön paneli bir gün elimde kalacak diye korkuyorum.
- Ön portlar ve butonlar= USB ve Type-C versiyonları + sayısı, AUX/jak girişleri, RGB değişimi için ekstra buton gibi şeyler. Bunlardan genelde bahsedilir.
- Filtreler= Bazı kasalarda toz filtresi olur. Mıknatıslı/kızaklı yapıda olur. Bazen belirtiliyor.
- Fan kabloları= Bazı kablolar hala MOLEX kullanıyor. İlk kez PC dizecekler özellikle o kablo salatasından daralıyor.
- Dikey konumlandırma= Bazı kasaların yapısı GPU'ları dikey konumlandırmaya izin veriyor. Bazı kasalarda dikey konumlandırma aparatı da dahili geliyor.
Özellikle bir teste ihtiyacı yoktur.
- Donanım sıcaklıklarına bakılarak airflow tahmin edilebilir. Bunun bir tık ötesi kasa fanının RPM'lerini belirtmek.
Power Supply (PSU)
@Oreki @Andar Han @RPM @Sir Benjamin hornest reaction.Tanıtımları, özellikleri, testleri falan hiçbir şey yok. Rehber niteliğinde bile olan içerikler çok sınırlı. Ama sorarsanız "PC'nin en öenmli parçası çünkü diğer parçaları sırtlıyor
Hadi testlerin olmamasını anladım da en azından içini gösterin. Narsistlikleri anca takipçilerine yetince tanıttıkları ürüne ellemeye kalmadı herhalde.
Tanıtımlar
- 80 Plus sertifikası var, yani gayet güvenilir.
- Cybenetics diye birinin selamı var.
- 80 Plus'ın safsata olması gibi bir durum var. Cybenetics verileri burada devreye giriyor. Haydarpaşalıkonnektöroğulları markası 80 Plus iddia ediyorsa onu sorgulamak lazım.
- 80 Plus kalite belirtmek için iyi bir yöntem değil. Daha tutarlı yöntemler var. Haydarpaşalıkonnektöroğulları, uranyum-238 sertifikalı 80 Plus olduğunu iddia edebilir yani.
- Japon kapasitörler kullanılmış yani PSU oldukça kaliteli.
- "Kapasitör ne işe yarar" diye sorsak şu şekil bakacaklarına adım gibi eminim.
- Kapasitör, kalite analizi yapılacak son nokta falan. Bunan önde grup, DMA, DC-DC reg. olması ve topoloji bıdıları çok daha önceliklidir.
- Coil whine yok, fan sesi yok. Tamam kaliteli.
- Gördüğüm en boş bahane. Coil whine sorunu tamamen şansa dayalı. MSI Suprim GPU alan yaşamayacak diye bir garanti yok. Öte yandan Ventus'ta yaşatmama ihtimali de var.
- Madem sessiz, fanların rulman tiplerine de değinir misiniz sayın Bezmenler?
- Sistemde 650W'lık PSU kullandık, fazlasıyla yeter.
... Bazen gerçek 650W olmuyor. 650 deyip şemasında 550W veren çok PSU gördüm. Bunun gibi. - Bir de adı çıkmış markalarda sadece A değeri yazarlar. Kırmızı-siyah, kasa bundle larına kullanılan bir PSU 600W olmasına rağmen +12V kanalından 42.2A veriyor. = 510W falan.
- 650W'ı sınırda mı seçti yoksa olması gereken gibi mi, bunu tartışmak lazım. Tüm parçaların maksimum çekeceği güç değerleri üzerinden referans alınmalı.
- Kullandığımız markanın kalitesini biliyorsunuz.
- Marka değil, model niteliklidir.
- Ayrıca hayır kullandığınız PSU'nun markasını hala bilmiyoruz. Piyasada kendi PSU'sunu kullanan marka sayısı bir elin parmağını geçmez.
- PSU'lar genelde fasondur. Bazıları iyi olurken bazıları da "fason alınmaz" dememize sebep olacak kadar kalitesizdir. Tabii markayı yalamaktan bunu söylemiyorlar
- Burada marka-model ile birlikte seri numarası (PA-7B2BB-EU gibi) şeyler söylenmeli ki revizyon yediğini anlayalım.
- Söylenmesi gereken ama söylenmeyen en kritik şey PSU'da kullandıkları platformdur.
- Bu PSU'da CWT'nin platformu kullanılmış. Bilmeyenler için oldukça yaygın ve XPG, NZXT gibi kaliteli üreticilerde de kullanıldı.
- Kafalarına taş düşerse bunu söylerler.
- CWT platform üreticisinin adı. Ve hayır kaliteli ve kalitesiz platformları var. Mesela CWT'nin GPM ve NO-703 kodlu platformları rezaletken CSE-S, CSZ gibi platformları çok iyi.
- İçini açmıyorsa söylemenin de pek bir anlamı kalmıyor (bence). Misal bazı PSU'larda kalite düşüşü veya arttırması gibi hareketler yapılabiliyor.
- Bu PSU'da aktif PFC kullanılmış.
- Bunu sadece metni dolu göstermek için söyleyenler var.
- Bu olay PSU'nun kalitesinden çok verim ile alakalı bir olaydır. PSU çektiği ve işleyemediği elektriği şebekeye geri yollamak yerine kontrol etmesidir. Bu sayede şebekeyi koruyor.
PSU'lar "tavşan deliği" olduğu için gittiği yere kadar gider. En azından fikir oluşturacak düzeyde belirtilmesi gereken özelliklerden bahsedeceğim.
Bu özellikler hem PSU incelemesinde, hem de hazır sistemlerde belirtilmesi gereken şeyler.
- Arkasındaki şema= 550W verirken dizleri titremesi durumunu belli eder. +12V kanalı burada söz sahibidir. Şuradan hesaplayabilirsiniz.
- İç kalite= PSU'nun içini açarak board analizi yapılması. Ürünün kalitesini çok belli eder. Aynı şekilde platform konusunun da uzantısıdır.
- Korumalar= OVP, OPP, OTP, SCP, UVP gibi şeyler PSU'nun bozulmasını engellemek için gereklidir. Şöyle bir şey var; bunlar bazen sadece var olmak için konabiliyor. İşlevsiz kaldıkları olabiliyor.
- Güç çıkışları= Kutu içeriğinden çıkan kablolar ve PSU'nun üstündeki çıkışlardır. Bazı kullanıcılar için sayıları önemlidir. Özellikle GPU kabloları.
- Fan rulmanı= Madem sessizlik iddiası olduğunu söylüyorlar, PSU fanında kullanılan rulmanı da belirtmeleri gerekiyor.
- Dahili ekstralar= PSU rengi, RGB veya ekran, Lian Li gibi ekstra çıkışlar ve form factor gibi öncelik olmayan ancak bazılarının eksikliğini hissettiği şeylerdir.
- Yük altında kapanmayan fakat aslında kötü durumda olan PSU'lar da var. Bu yüzden, yük testi sırasında 12V, 5V ve 3.3V hatlarındaki voltaj düşüşleri izlenmeli. Kıytırık PSU'nun kendini belli etmesi bir yana bundan dolayı sorun yaşayanlar var.
- Spike aslında önemli bir detay. Ekran kartı ortalama 300W'ta takılsa da anlık güç çekişlerinde 400W seviyelerine ulaşabiliyor. PSU'nun W değeri yeterli gelse de bu, spiketa çekeceği güce göre hesaplanmalı. 300W'lık GPU, 400W'a spike atıyorsa onu 400W'tan referans alın. Eğer PSU'nun iç kalitesi rezalet ise, spike değerini besleyebileceği yerde bile kapaklanabilir.
Benim TUF 750B Bronze'un bu tarz tepkilere gecikmesi gibi bir durum var mesela. Teoride 4080 takabiliyorum ancak spikeaa koyunca PC tekleyebilir. Ya low tier 4080 alacağım, ya da 4070 Ti veya Super ile garanti edeceğim.
PSU testi yapılması için test cihazına ihtiyaç vardır ve bu cihazlardan TR'de az var ve aşırı pahalı.
Bu yüzden çok fazla test yapmak mümkün değil.
- Yukarıda saydığım tüm testlerde sistemin kaç W tükettiği gösterilmeli.
- OCCT, FurMark gibi sistemin güç tüketmeye itecek benchmark programları kullanılarak sistemi sıkıştırmaya çalışmak gerek. Bu yük altında cortlarsa bir terslik vardır.
- PSU test edilecekse en çok güç çeken donanımlar takılmalı. RTX 5090 + 14900KS gibi. Hazır sistemlerde değil, PSU incelemelerinde yapılması gerekilen bir harekettir.
Benchmark Testleri
Her sistem videosunda oyun veya belli başlı benchmarklar yapılır ancak çoğu aşırı yüzeyseldir. Gerek gösterilen şema, gerek oynanan oyun.- Yapılması gereken testler:
3A sistemi zorlayan oyunlar (RDR2, Cyberpunk gibi), FurMark ve OCCT (sıcaklık testi), sistemin amacına bağlı bazı render tabanlı testler.
- Gösterilmesi gereken grafikler:
- Anlık, ortalama, frame time, %1 ve %0.1 FPS değerleri= Sistemin stabilitesini belirlemek için aşırı önemlidir. "60 FPS alıyorum ama akıcı değil" dememizin sebebidir.
- Saat hızları= İşlemci ve GPU'nun saat hızlarının gösterilmesi, sistemdeki bir tersliği işaret edebilir. Thermal throttle veya anakartın besleyememesi gibi.
- Sıcaklıklar ve fanlar= Sistemin ne kadar ısındığını ve ne kadar rahat soğutulduğunu anlamamızı sağlar. CPU ve GPU'nun yukarıda belirttiğim bölgeleri yani. Nadiren anakart sıcaklıkları da yazar. Fanlarda RPM ve % şeklinde olmalı.
- Kullanımlar= Darboğaz durumunu görmemizi sağlar. GPU, CPU ve sistem belleği belirtilmelidir.
- Güç tüketimleri= Sistemdeki bir tersliği anlamamızı sağlar. Bununla birlikte parçanın tam yükte olup olmadığını da anlarız.
- Windows, BIOS ve driver sürümleri= Performansı olumlu-olumsuz etkileyen bir olaydır. Ekranın bir tarafında yazsa bile kafi.
- Oyun ayarları ve yazılımsal oyuncaklar= Oyunun hangi ayarlarda çalıştığı genelde gösterilir. Bazı videolarda native performans göstermek yerine DLSS, FG falan bocalanır.
- Test süresi= 5dk oyun testi yapıp sıcaklıkların iyi olduğunu savunanlar var. 5 dakika koşunca nefes nefese kalmadığımız gibi GPU da 5dk'da gebermiyor.
- Testi grafik olarak gösterme olayı= Oyun testlerini tek tek göstermek yerine daha fazla oyunu grafik şeklinde değerlendirmek daha verimli. Ancak sıcaklık testinde hwmonitörinfodan sıcaklıkların en volkanik hali gösterilmeli.
Kalıplaşmış Söylemler
Hazır sistem tanıtımlarının en çok ayrıştığı kısımdır. Bazı cümleler o kadar kalıplaştı ve anlamları boşaltıldı ki yapmayanı şey ettiklerini düşünmeye başladım. Sıra sıra bunlardan bahsedeceğim.Fiyat performans - Kalite - Doluluk - Normal - Benchmark
- Fiyat= Sistemin fiyatıdır ancak bir mazeret değildir ve kişiseldir. Kimisi 20K'yı çıkaramazken kimisi 80K'yı bir gecede yiyor. Segmentasyon diyebiliriz.
- Performans= Sadece en performanslı olmaya kalkışan sistemlerdir. Kaliteli parça kullanır ancak fiyatı da uçar.
- Doluluk= 1 TB M.2 SSD, 32 GB RAM, işlemci soğutucu gibi normalde hazır sistemlerde olmayan lütuflardır. Fiyatı artırdığı gibi bazı durumlarda rakiplerinin önüne geçmeye de yarar.
- Kalite= Performansa benziyor. Fiyatları kabarıyor ancak doğru orantılı şekilde kalitesi de değişiyor. Bu bazen tüm parçalardan kısılarak GPU yan üretici modeline abanmak da olabilir, tüm parçaları uçurmak da. Performanstan farkı şu; 5060'a "kaliteli koyduk ondan pahalı" diyebiliyoruz. Performansta bu yemez.
- Normal= Piyasada zibilyon tane gördüğümüz sistemlerdendir. Kendilerini herhangi bir konuda öne atamaz.
- Fiyat-performans= My Hornest Reaction
Belirlenen bir fiyat segmentinde en iyi donanımı kullanmak olarak başladı. Bu bazen doluluk veya kalite oranı ile de sağlandı. Kısacası fiyatından daha fazla donanım satmaları durumu.
Peki günümüzde var mı? Yok! Akakçe'den daha kalitelisini 1.000 TL karşılığına alabileceğim PC'leri "Fiyat avantajı var, yani F/P." olarak lanse etmeye başladılar. Hatta bazen fiyat avantajı da olmuyor, direkt kazık-performans mertebesine gidiyor. Bir de ballandıra ballandıra anlatıyorlar ya kafayı yersin.
Ayrıca... Hazır sistemler, hazır sistemler ile kıyaslanır. İleride bu konuya boylamasına değineceğim. - Benchmark: Ana amaç sistem tanıtmak değil benchmark testi yapmaktır. Burada bazen berbat bir sistemi tanıtmak yerine "Benchmark için temin edildi." tarzı şeyler duyulabilir. Yine saygım var.
Sistemin Lanse Edilişi
Bir videoyu izlemeden sadece başlığa veya girişe bakarak ne çıkacağını anladığım yer. Sistemi çok şişirmektir, sistem hakkında bir şeyler ima etmektir vb. hepsi bu kategoride.- Fiyat-performans iddialı
"Anca iddiası olur zaten" diyebileceğimiz bomboş sistemlerdir. "fiyat performans" deseler yiyecekleri linç algoritmadan kapaklanmaya yeteceği için yuvarlak konuşurlar. En iyi ihtimalle "normal" diyebileceğimiz bir sistem çıkar. Orası yarı yarıya. - Düz sistem tanıtımı:
"Merhaba arkadaşlar bugün susamlıekmekpcnin çıkarttığı sistemi inceleyeceğiz" benzeri başlayan videolardır. PC'nin pek iddialı olmadığını ima etmek için özellikle bu şekilde cümleler kurulur. Eğer videonun ilerisinde yağlama gibi bir durum olmazsa en çok taktir ettiğim biçimdir. Yukarıdakinin aksine daha onurlu bir davranıştır. - Fiyat performans canavarı / kralı / şehzadesi:
Yukarıda anlattığım fiyat-performans tanımı ile direkt alakalı. Günümüzde çıkan sistemlerin biraz avantajı olsa öpüp başımıza koyuyoruz. Bazen cidden fiyat-performans oluyor ancak çok nadir. Genelde boş yaptıklarından bu başlıktaki videolara mesafeli yaklaşıyorum.
Bir de bunlarda şöyle gebeş kaplumbağa tiplemesi var; elemanlar GPU ve CPU'ya o kadar abanıyor ki diğer parçaları yer kürenin dibine çakıyorlar. PSU C4, PSU eşek falan derken "performansı unutan ucuz sistem" rütbesi kazanıyor. - Ekosistem / performans:
Buna da saygım var. Bazen PC'lerin fiyat anlamında zerre kadar iddiası olmaz. Bu yüzden ekosistem veya performanslı/kaliteli olduğunu belirtirler. Bu sistemleri pek önermem ancak tezgahın arkasındaki "PC bal, bunu almayan mal" tarzı saçma salak bir lanse ediş kafasına girmezse bir şey demem. - Akakçe'den fiyat analizi yaptığımızda...:
Eyvah... Ne zaman bu tarz bir analiz yapılsa birebir aynı kazık fiyatlı parçayı kullanıyorlar. Misal sistemde 5070 Ti Windforce SFF var ve bundan 43K diyor. 2K daha ucuza 5070 Ti Epic-X gibi ondan birkaç gömlek üstün modeller var. Hatta o sistemdeki parçanın birebir muadili olup ondan daha ucuz parçalar da var. Akakçe'den PC toplayan birisi bunları görmek için oraya girer zaten.
+ Hazır sistemler bu yüzden birbirleri ile kıyaslanmalıdır. Hazır sistem piyasasında oldukça tatlı duran sistem, Akakçe'den dizmeye kalkışınca çok daha ucuza gelince sebebini anlıyorsunuz. - Fazla ucuza sistem topluyorlar, bunlar sürdürülebilir değil.
Allah belamı versin ki bunu diyen gördüm... Ve bayağı bilindik bir kanal. - Bunu opsiyondan değiştirme imkanınız var.
Kimin ne sebeple dediğine göre anlamı değişir. Bazen çok harika bir fırsatı sinyal verirken bazen parçanın o kadar iyi olmadığını ima eder.
Ama bazıları da var "Beğenmediysen opsiyondan değiş kardeşim, yorma." mentalitesinde takılıyor. Akrabasına almayacağı PC'yi tanıtmalarını geçtim opsiyon listesindeki şişik fiyatların farkında bile değiller. Opsiyonla adam edene kadar daha iyi sistem toplanıyor zaten. - Bu sistemde hediye olarak anahtarlık/ Windows lisansı /Kaspersky hediye.
Bir anlam ifade etmiyor. O videoya PC almak için giren birisini cezbedecek nedenler bunlar değil. Kaldı ki binlerce TL'den satılan Windows'ların, 30 TL'ye satılan keylere nazaran performansı etkilediğini söyleyen güruh da var. - Tüm ekipmanlar dahil sistem dizdik.
Nadiren yapılıyor ve nadiren güzel oluyor. Ekipmanları ucuza kapatmak mümkünken bunları toplu almak için ciddi bir fiyat avantajı olması lazım. - Biz bir aileyiz.
-Tamam. - Bir de herkesin yaptığına laf eden ama kendi yapınca övgü bekleyen elemanlar var. Garip bir kafa.
Bu bazen diss atmak, bazen de övgü beklemek için oluyor. - Artılar ve eksiler:
Düzgün yapabilen kimse görmedim. Onu anca yorumdaki benim gibi mazoşistler yapıyor. - Performansı görüyorsunuz arkadaşlar 95 derece GPU, gayet serin.
Benzerini diyen gördüm. İzleyicilerini bildiğin mal yerine koyan elemanlar bunu yapar. - Siz ürün beğenmiyorsunuz! Paralı kupkeler!
Şey... Bunu da diyen varkendileri ürün yalamak için para alırken mesele yok ancak birileri o tanıttığı üründen daha iyisini söyleyince marka köpeği olur. Kıyamam size
Buna okeyim - Video süresi: 10 dakika.
O videodan bir şey öğrenme ihtimaliniz, benim PSU rehberi çıkartma ihtimalim ile eşdeğer ölçüde.
Gerçeklerin, birilerinin canını acıttığı bir rehberin daha sonuna geldik.
Bahsettiğim toxic kitleye verilebileceğiniz en iyi cevap izlememektir. İzlenme olmayınca sponsor da olmaz.
Suratına tükürsek yarabbi şükür diyecek elemanlara biat etmenin anlamı yok.
Düşüncelerinizi aşağıda belirtmekten çekinmeyin. Sıradaki rehberlerde görüşmek üzere iyi sosyaller.
Metin yazarken yaşadıklarımdan çıkardığım notlar:
- İmla hatalarına en başta dikkat et. @Hasan Merkit'in verdiği promt bile metni bozuyordu + satır aralarına sık sık boşluk bırakıyordu. Müdahale etmeyi denedim ancak işe yaramadı ve deneme sürümü bitti.
- Rehber içerikleri arasına biraz daha zaman sıkıştır. Haftada bir rehber yapmak mental bırakmıyor.
- Biraz daha resim kullan. Burada kullanmadım çünkü lüzumsuz.
- Satır atlamak için CTRL + ENTER basma konuyu yayınlıyor.
Son düzenleyen: Moderatör: