Konu Başlıkları Gizle
- 1 KLAVYE TİPLERİ
- 2 SWİTCH TİPLERİ
- 3 KLAVYE BOYUTLARI
- 4 HOTSWAP
- 5 DAHİLİ EKSTRALAR
- 6 PCB'LER
- 7 SWİTCH ÖZELLİKLERİ OKUMA
- 8 STABİLİZER
- 9 KABLO
- 10 GÖVDE
- 11 AŞIRI BASİT ÖZET
Orijinal metin tarihi: 17 Haziran 2025
Yazar düzenleme tarihi: 18 Temmuz 2025 - 22 Temmuz 2025
Düzenleme tarihi: 26 Temmuz 2025
Merhaba.
Klavyeler hakkında çoğunluğun ne kadar az şey bildiğinin farkında olmamasından dolayı böyle bir rehber yapma kararı aldım. Malum, ürün "incelemesi" yapanların çoğu, kutuda yazan veya markanın kendisine verdiği briefler kadar konuşuyor.
Normalde bu metni YouTube kanalım için hazırlamıştım ancak iş-güç derken YT’yi bırakma kararı aldım. Boşa gitmesin bari diyerek burada paylaşacağım. Metni video formatından forum yazısı olacak şekilde düzenledim.
Rehbere geçmeden önce... Bazıları üslup, düzen, kurumsal dil kullanımı gibi şeylere çok takıldığından erkenden uyarıyorum:
Metinde genel olarak samimi bir dil kullanacağım. Gereksiz ciddiyet sadece itici oluyor. Cıvımadan, kıvamında duracak şekilde ilerleyeceğim. Kurumsal bir şirket adı altında hissedarlara hesap vermiyorum sonuçta.
Bu şekilde yazarak kendimi daha iyi ifade edebilir ve anlatmak istediklerimi daha iyi aktarabilirim. Kendimi kassam, istenilen o ciddi metin tarzını yapabilirim de gerek yok.
Hali hazırda YouTube kanalımda bu şekilde ilerleyerek videolara kimlik ekleyebilmiştim. Bu formülü makalelerim için de sürdürmek istiyorum.
Bu şekilde yazarak kendimi daha iyi ifade edebilir ve anlatmak istediklerimi daha iyi aktarabilirim. Kendimi kassam, istenilen o ciddi metin tarzını yapabilirim de gerek yok.
Hali hazırda YouTube kanalımda bu şekilde ilerleyerek videolara kimlik ekleyebilmiştim. Bu formülü makalelerim için de sürdürmek istiyorum.
30 ek limiti çok zorladığından bazı yerleri optimize etmem gerekti. Keşke SS olsaydı dediğim yerlere link bırakmak zorunda kaldım.
Kullandığım kaynakları ve kaynak niteliği taşıyan şeyleri en aşağıdan bulabilirsiniz. Ekstra kaynak belirtirseniz onları da eklemeye çalışırım.
Monitör, klavye ve PSU konularının ortak noktasının içerik sığlığı olması garip.
PSU’lar zaten mezarında ters döndü. YouTube’da rehber adı altında çok az video var ve onlar da özet niteliğinde. Bir şeyler öğrenmek için forumlarda scrollamanız ve akıl sağlığınıza hakim olmanız gerek. İncelemelerinden bahsetmiyorum bile... O tarafta hâlâ Japon kapasitörleri geveliyorlar.
Sanki bir halta yarıyormuş gibi...
Monitörde de benzer bir şey var ama durum farklı. Monitör, PSU’lara nazaran anlaması daha kolay bir konu. Bu basitlik yüzünden anlatılan şeylerin yeterli olduğu gibi bir durum var da... BİR BUÇUK saatlik monitör rehberi yaptıktan sonra bunları diyesim gelmiyor. Anlatılmayan çok fazla konu var maalesef.
İnceleme kanadında PSU’lar kadar olmasa da yine kaos var. Daha fazla detay verilebiliyor ancak bu detayların gerçekliği muamma. Büyük oranda kâğıt üstü sallamasyon verileri övmeye yelteniyorlar. 165Hz’de 1ms MPRT verilebildiğini iddia ettikleri an Çernobil olup patlayasım geliyor.
Peki klavye rehberinde neden bunları anlatıyorum... Çünkü klavye, bunların hepsi.
Rehber adı altında yapılan içerikler, kısa olma challenge’ı yüzünden eksik. İncelemelerde anlatılanlar zaten niteliksiz. Ürünü övmek için sadece artılarından bahsedilir. İnceleyen kişinin konuya ne kadar hâkim olduğu, ürünü ne kadar anlattığı falan yoktur ortada.
Hatta komik bir şey söyleyeyim; segmentasyon olarak birbirinden çok uzaklaşmayan iki klavyenin incelemesini düşünün. İki videonun da sesini birbirleriyle değiştirin, hiç sırıtmaz. “Ürün tekdüze olunca incelemesi de tekdüze olur” derseniz kısmen haklısınız, ancak burada atlamamanız gereken bir şey var... Ürünün tekdüzeliğinden bahsedildiğini hiç gördünüz mü? Veya bunu kırmaya çalışan bir inceleme gördünüz mü?
İşte bu rehberde, klavyeler hakkında “gerçekten” bilmeniz gereken detaylardan bahsedeceğim.
Normalde 10-15 dakikada “hallettim” denilebilecek bir konunun bu kadar uzun olabilmesi de, monitör rehberinde olduğu gibi anlatılmayan çok fazla şey olmasından dolayı.
Piyasada görebileceğiniz sıradan OEM’lerden custom klavyelere kadar girebildiğim her konuya girip, klavye konusunu tamamen noktalayacağım.
Ansiklopediye girmeden önce peşin peşin söyleyeyim; bu yazının “tamamı” herkese hitap etmiyor. Bazı kullanıcılar sadece düzgün bir ürün almak isterken, bazıları alınabilecek en iyisi için uğraşıyor.
Averaj bir kullanıcıysan, başlık sistemindeki belirli yerleri okuyarak kafanda oturtabilirsin. Daha fazlasının sana yarardan çok paranoya yaptırması muhtemel.
Videolarımda yaptığım gibi bu yazıda da renk kodlaması usulü bölümlere ayırdım. Başlıklardan istediğiniz kısma atlayabilirsiniz.
YEŞİL: Klavye konusunun temellerinden bahsettiğim kısım. Ağırlıklı olarak OEM klavyeler için geçerlidir. Konuya hiç hâkim değilseniz atlamayın.
KIRMIZI: Klavyelerin parçaları hakkında detaylara girdiğim, custom klavyeleri daha çok ilgilendiren kısım. Bu bölüm içindeki bazı başlıklar OEM klavyeleri de ilgilendirdiğinden başlıklara göz atmanızda fayda var.
MAVİ: Customise dediğimiz şeylerden ve bazı istenmeyen kronik sorunlardan bahsettiğim kısım. Kırmızı kısımda olduğu gibi, buradaki bazı konular yine OEM’leri ilgilendiriyor.
Konunun niş olması ve metnin devasa olmasından dolayı hata yapmam kaçınılmaz. Fark ettiğiniz bir hatam varsa düzeltmek için uğraşacağım.
Yaralandığım kaynakları en altta bulabilirsiniz. (Unutursam, eksik kaynak verirsem veya “şunu da ekle” diyebileceğiniz bir şey varsa, onu da eklerim.)
Temel klavyelerin çalışması dışında pek bir olayı yok.
Gaming klavyelerde tepkisellik, doğruluk gibi şeyler istenir. Yani tuşların hızlı ve sapma olmadan PC ile iletişim kurması istenir. Daha üst segment ürünlerde hissiyat, ses, kalite gibi faktörler işin içine giriyor. O klavyeler tamamen gurmelik ileride anlatacağım.
Klavyelerin belli tipleri vardır. Hissiyatları, sesleri, ömürleri ve kullanım alanları değişiklik gösterir. Temelde hepsi klavye işlevini yerine getirmeye çalışır ancak bunu farklı yöntemler ile yapar.Temelde 5 türden oluşuyor : Mekanik, membron, yarı mekanik, slick ve manyetik. Fazla uzatmdan tanımlarını yapmam, neyin ne olduğunu anlamanız için yeterli.
Mekanik
Günümüzde en çok tercih edilen biçimdir. Tuşların altında “switch” denilen ve kendi içinde mekanik devre bulunduran bir sistem bulunur. Tuşa basıldığında devre tamamlanarak “tuşa basıldı” komutunu PC’ye aktarır. Hissiyatı ve sesi üründen ürüne değişir ki bu rehberin konusu da budur. En iyi hissiyat genelde mekanik klavyelerde olur.
Bunun dışında, uzun ömürlü olurlar. Fiyatları ise üründen ürüne değişse de “klavye” olarak bakınca orta-üst diyebilirim. Rehberin çok büyük bir kısmı da bunlara ayrılıyor. Diğer çeşitleri bilmek yeterlidir.
Membron
En ilkel yöntemdir. Tuşların altında kauçuk bir malzeme, bu malzemenin altında da iletken bulunur. Tuşa basıldığında plastik esneyerek devreye temas eder ve devreyi tamamlar. Bu esneklik sayesinde, elinizi tuştan çektiğinizde eski hâline gelir.
Çoğunlukla ucuz ürünlerde görülür, bu yüzden kalitesiz olurlar. Mekanik klavyelere nazaran, ileride bahsedeceğim istikrar sorunları vardır. Üçten fazla tuşa basıldığında algılamayı kesen klavyeler gördüm. “Demode oldu” tarzı bir şey söylemek pek mümkün değil. Laptoplarda falan hâlâ sık sık görüyoruz.
Yarı Mekanik / Mekanik Hisli
Adından da anlayabileceğiniz gibi, mekanik klavyelerin yandan yemiş ucuz alternatifleri olarak çıktılar. Temelde membran sistemi kullanırlar. Birkaç tasarım farkıyla mekanikmiş gibi hissiyat vermeye çalışırlar. Mekanik klavyelerin popülerleştiği ancak yeterince ucuzlamadığı dönemlerde biraz parladılar.
Slick
Bu da bir membran varyantıdır. Genelde ufak olması gereken klavyelerde tercih edilir. Laptop klavyeleri veya bazı iş klavyeleri gibi.
OPTİK / MANYETİK
Aslında mekanik switchler kategorisinde bulunabilen bir teknik. Kafa karıştırmaması için ayırma gereği duydum. Normal mekanik switchler devreyi mekanik olarak tamamlarken manyetikler içindeki sensörler sayesinde kapatır. Bu yüzden daha tepkisel olurlar. Karşılığında fiyatları yüksek olur ve hissiyatları “genelde” mekaniklerden zayıftır. Henüz herkesin tercih ettiği biçime evrilmediler.
Klavyelerin çeşitli ürün gamları vardır. Bazıları ucuz olmaya kasarken bazıları premium olur. Bu ayrımın temelinde bunlar vardır. Ana sebep her zaman maliyettir ve bu rehberin ana konusu aslında burasıdır.
Bu tanımlamaları kafanızda oturtmak için biraz basitleştirerek küt bir şekilde anlatmam lazım, yoksa iyice bulanır.
OEM
Akakçe’ye “mekanik klavye” yazdığınızda çıkan çoğu seçenektir. Markaların çıkarttığı basit ürünlerdir diyebilirim. Ürün hakkında genelde çok detay olmaz. Geneli tek tip olur, yani birbirlerine çok benzer teknik ve fiziksel özellikleri olur. Bazıları bu algıyı kıracak kalitede veya özelliklerde olabilir.
Kafanızda oturması için örnek vereyim: Çoğu uygun fiyatlı klavyeden başlayıp, Razer BlackWidow gibi fiyat olarak tuzlu klavyelere kadar uzanır.
Custom
En premium ürünlerdir. Bu klavyeleri tercih edenlerin alayı gurmedir. Yani alacakları ürüne takık kullanıcılardır. Kullanım sırasında hissiyat, ses hatta titreşim gibi sıradan bir kullanıcının takmayacağı şeyler için kafa patlatıp en optimal sonucu almaya kalkışırlar. Bu bazen ürün seçimi, bazen “customise” denilen el işleri olabilir.
Ayrıca custom klavyeler tek tek, parça parça toplanan ürünlerdir. Switch, gövde, PCB vb. tüm parçaları kullanıcı kendi zevkine göre dizer. Bu OEM'lerde görmenizin neredeyse imkânsız olduğu kaliteyi ve hissiyatı sağlar. Karşılığında ne kadar pahalı olacağının bir limiti yoktur.
Kabul görmeyen bir tanımı daha var. Bu klavyelerin ana amacı CUSTOMİSE, yani kişisel zevke göre modifiye etmek. Bu tanım altında, OEM bir klavyeye biraz müdahale ederek custom statüsüne sokabiliyorsunuz... Ama ne kadar...
Keycap’leri Poding’e çevirmek bile customise sayılır çünkü. Bunu yapıp “-custom yaptım” demek, dersten 4,8 almak gibi bir şey... Yüzdelik sistem kullanıldığını fark edene kadar mesele yok.
Bide... Bu klavyeler için yapılabilecek en büyük abeslik “gereksizliği” ima edecek yargılarda bulunmak olur. “Bu kadar para vermeye gerek yok, adam olana 500 TL’lik klavye de yeter” dersen, “Bayır karşıtı 1,0 SCE Joy Paket Clio’nun herkese yeteceği” gibi karşıt bir argüman yersin.
Yarı Custom (?)
Aslında böyle bir şey hem var... hem yok.
Bazı OEM klavyeler, custom klavyelere çok yakın olabiliyor. Custom klavyelerde olması istenen şeyleri, biraz kalite düşüşü karşılığında uygun fiyattan verebiliyorlar. Benim gözümde bir klavyeyi yarı custom saymak için gereken ilk ve en önemli şey, birazdan anlatacağım hotswap özelliği. Geri kalanı ürünün niteliğine bağlı.
Bu yarı customlara örnek vermek gerekirse; şu an kullandığım Ajazz AK992, bir dönem milletin ağzını sulandıran Aula F75, custom yapılmış ile övülen Akko'lar ve Glorious'lar. Bilinen markalardaki en bariz örnek ROG Azoth.
Gittikçe bu tarz daha fazla model çıktığından “yarı custom” diye bir ayrım yapmam gerekiyor.
İlk başta temelleri vermek için OEM başlığı altında anlatmaya başlayacağım. Metinin ilerisinde daha detay konulara ineceğim.
Mekanik klavyelerdeki switchler belli bir kategorizasyon içinde sıralanıyor. Bu genelde hissiyat ve ses üzerinden gidiyor. Kişisel tercihler olduğundan doğru veya yanlışı olmuyor.
Switch tiplerini temel olarak bahsedeceğim detayına şu an girmemin manası yok.
Manyetik / Optik
Daha demin anlattığım gibi sensörler ile iletişim kuran biçimdir. Her klavyede olmaz veya desteklenmez. Hissiyat ve custom konusunda mekanikler daha çeşitlidir. Kesin sorulacağını bildiğimden ekledim. Rehberde fazla yeri yok.
Linear
Red switch diye bildiğimiz switchlerdir. Hafif olurlar ve konuşulacak çok şeyleri yoktur.
Tactile
Brown switch diye bilinirler. Red switchden en büyük farkı atlama noktası, diğer bir tabir ile bump olmasıdır. Red switch tuşa baskı uyguladığınız an hareket ederken Brown lar için biraz kuvvet uygulamanız gerek. Belli bir kuvvetten sonra switch aşağıya iner. Bu da dokunsal bir hisse sebep verir.
Clicky
Geldik en çok yanlış bilinen çeşide... Aslen Black switch diye geçer. EVET BLUE DEĞİL! Black switch, tek bir fark hariç red switch e aşırı benzer. Bu fark Click sesidir. Klavyenin içindeki bir mekanizma sayesinde daktiloyu andıran bir ses çıkar.
“Peki Blue ne?” derseniz...Blue switchlerde dokunsal his vardır bu da onları Tactile+clicky konumuna getirir.
Temelde bu üç çeşit içinde sıralanır ancak marka ve model farkı burada belirleyici olabiliyor. Hissiyat, kalite gibi konuları direkt etkiliyor her Clicky switch aynı değildir. Mesela Kalih Choc white switchleri, gördüğüm en clicky switcherdir. Milletin daktilo dediği Razer Green leri bile cebinden çıkarır. Bu tarz ayrımlar OEM lerde pek denk gelmez ancak sonradan switch değiştireceğinizde kesinlikle aklınızda bulunsun.
SWİTCH KALİTESİ
Mekanik klavyelerin kalbidir diyebilirim. Hissiyat falan bir kenara, switch kalitesi klavyenin ömrünü belirler. Klavye zaman içinde işlevini yerine getiremeyeceği duruma gelebilir. Bu yüzden alacağınız klavyenin switch yapısı hakkında bir fikriniz olmalı. Bu kalitesizlik yüzünden kronik sorunlar meydana geliyor. İleride bunun detayına gireceğim, şu an sadece anlatmak için anlatıyorum.
Switch’in hiç basmaması, teklemesi veya birden fazla basması, ghosting yüzünden basmadığın tuşa basması, switch hissiyatında ciddi sorunlar, özellikle clicky switch’lerde karşılaşılan ses sorunu gibi şeylere sebep oluyor.
Bu olayın önüne geçmek için OEM klavyelerde kullanılan switch markası belirleyici oluyor. Genelde CherryMX ve Gateron kaliteli olarak geçer. Outemu gibi biraz daha ucuz klavyelerde kullanılan switchlerdir. Sorun çıkarmaya daha el verişlidir.
Tabi burada şans ve model faktörü de var. Mesela günümüzde Outemu lara kısa ömürlü diye mesafeli yaklaşılıyor ancak benim 7 yıllık CK-108 in Blue outemu sunun hala sorunu yok.
Bu markalar dışında Razer, logitech gibi markalar kendi switchlerini geliştirebiliyor.
OEM dışında switch kalitesi markaya değil, switch in içinde kullanılan malzemelere bağlıdır. OEM lerde fazla detay verilmediği için en kısa yol switch markasından geçiyor.
Klavyenin en kişisel kısmıdır. Klavyedeki tuş sayısını belli etmekte kullanılır. Genelde % lik sayılar şeklinde isimlendirilir. Ekrandaki aşağıdaki şema gayet anlaşılır. Tek tek konuşmama gerek yok.
Burada dikkat etmeniz gereken şey size ne gerektiği. Mesela numpad ile hiç işiniz yoksa TKL benzeri klavyelere yönelebilirsiniz. Minimalist olmak istiyorsanız %60 lar falan size uygun. Bu yüzden klavye önerisi isterken ve verirken ilk bilinmesi gereken şey budur.
Şahsi olarak numlock benim için önemli odluğundan %96 gibi boyları tercih ediyorum. %100 klavyelerde gereksiz bir irilik var.
Bu boyutları bazen ekranlar ve ses scrolları etkileyebiliyor aklınızda bulunsun.
Herhangi bir bütçede artık olmalı dediğim bir şeydir, hatta önceliktir. 1 TB depolama gibi.Switchlerin basit bir şekilde sökülüp, uygun olanlar ile değiştirebildiğimiz modüler tasarımdır. Bu sayede zorunluluktan aldığınız ucuz klavyenin switch’i bozulduğunda, uygun farklı bir switch takarak devam edebiliyorsunuz.
Hotswap olmadığında lehim işine bulaşmanız gerekiyor. Yani ölme eşeğim, ölme.
Hotswap’lar pin yapısına göre ayrılır. 3 ve 5 pin oluyorlar. Bazı klavyeler hem 3 hem 5 pin switch’leri aynı anda desteklerken bazılarında sadece belirtilen kullanılabiliyor.
5 pin switch’ler daha iyi tutunduğundan daha rijit oluyor.
Burada dikkat etmeniz gereken şey manyetik switchlerdir. Bazı manyetik switchler hotswap yapıda olduğundan uyar gibi dursa da klavyenin PCB’si desteklemiyorsa çalışmaz. (%99 ihtimalle oturmaz zaten)
Bir de kesin geleceğini bildiğimden yanıtlayayım: Hotswap klavyelerde farklı switchler kullanılabilir. Benim klavyemde Ajazz Blue, Ciy Asura ve MMD Princess V3 var mesela. Özetle hotswap adamdır. Olmazsa olmazdır.
Uzun uzun tanımlamama gerek olmayan özelliklerden bahsedeceğim.
Bu bahsedeceklerim her üründe olmayabilir. Bazılarıysa direkt seçim sebebi olabilir.
- Işıklandırma olarak ne kullandığı biraz önemli. Bazen ayarlanamıyorken bazen ARGB olabiliyor. Aynı şekilde ekosistem desteği de bazıları için artı.
- Bilek desteği bazıları için önemli ancak genelde biraz abartılıyor. Bende bilek desteği için önemli diyordum ancak CK108’i kullanış biçimime baktığımda bilek desteğini kullanmadığımı fark ettim ve söktüm. Çoğu kişi de bunu fark etmediğinden belirtme gereği duyuyorum.
- TR layout desteği – ki bu da biraz abartılan bir konu. Hayır, Türkçe düşmanı falan değilim! TR klavyelerin tuş konumları yüzünden yazma hızı çok düşüyor ve ergonomiyi bozabiliyor. Özellikle yazılımcılar dediğimi daha net anlar. TR harfleri için endişeleniyorsanız korkmanıza gerek yok. Windows, klavye dili TR olduğunda İngilizce klavyelerin sağında bulunan nokta sembolleri Türkçe karakterler için kullanılıyor. Son 7-8 yıldır İngilizce klavye kullanıyorum ve hızlı yazı yazması daha rahat. (Zibil kez TR klavyelere geri döndüm, sadece köstek oluyor.)
- Büyük enter’a falan takılıyorsanız bu da TR layout ile direkt alakalı değil. Onları ANSI-ISO gibi dizilimler etkiliyor.
- XKEY veya NKEY Rollover ise, aynı anda ne kadar tuşa basıldığını belirtir. N-X veya Full tabiri varsa bir limit olmadığı anlamına geliyor. 3-5 falan yazıyorsa, o sayıdan fazla tuşa basarsanız algılamayacağı anlamına geliyor. Bu olay özellikle membran veya mekanik hisli klavyelerde denk geliyor.
- Anti ghosting, klavyede basmadığınız bir tuşa basmış olarak algılamasını engelliyor.
- HZ (Yineleme sıklığı) ise, klavyenin ne kadar sık yinelendiğini belirtir. Ne kadar fazla olursa o kadar sık yineleme yapar ve hareketlerinizi yakalar. Genelde MMO PVP’lerde öne çıkar.
- Rapid trigger, bir tuşun diğer tuş basılı tutulurken girilmesine izin verir. Yani CS’de a-d-a-d yaparken çok daha keskin tuş geçişleri yapılmasına destek verir. Bu bazı oyunlarda ban sebebidir, aklınızda bulunsun.
- Ses scroll’u, makro tuşları, klavye şekli, malzeme kalitesi, bağlantı şekilleri – ki bundan ileride bir kez daha bahsedeceğim, bazı klavyelerde olan USB uzatma kablosu, örgülü kablo, kablo stili, ekran, yazılım desteği, batarya kapasitesi ve buna benzer şu an aklıma gelmeyen diğerleri bu kategoride yer alıyor.
Daha demin ortalama klavye rehberi içeriklerini özetledim. Uzunluğuna bakarak ne kadar sığ olduklarını anlayabilirsiniz. Şimdi de rehberin kaotikleştiği KIRMIZI KISIMA GEÇTİK.
Bu kısımda custom klavyeleri ilgilendiren konulardan ve klavyenin iç bileşen kalitesini belirleyen şeylerden bahsedeceğim.
Daha demin tanım yaptım ancak biraz daha üstünde durmam gerekiyor. Custom klavyeler, adından da anlayacağınız gibi kullanıcının zevkine göre seçimler yaparak topladığı klavyelerdir. Bu yüzden tam olarak doğrusu veya yanlışı yoktur.
Aynı şekilde Custom klavye kitlesi çok gurme olabiliyor. Klavyedeki en ufak sürtünme hissiyatında switch’in içini açıp bazı işlemler yapabiliyorlar. Para harcama olayı zaten zorunluluk gibi bir şey, onu eliyorum.
Karşılığında piyasada asla bulamayacağınız kalitede veya en kafa denginiz klavyeyi elde etmiş oluyorsunuz.
Bu olayın farklı bir dalı da Customise modlarıdır. Mesela tek tek tüm tuşların içini yağlamak saatler alır ancak sonuca değer. Bu tarz şeyler ürüne olan bağlılığı artırıyor ve tatminkarlığı güçlendiriyor. KESİNLİKLE HER BABA YİĞİDİN HARCI DEĞİLDİR! Fiyatını geçtim bununla uğraşmak istemeyen epey kişi var. Bu yüzden “yarı custom” diyebileceğimiz ROG AZOTH gibi klavyelere yöneliyor.
Hazır klavyeler tahmin edebileceğiniz gibi OEM ve YARI CUSTOM'ları kapsıyor. Klavyede olması gerekenler üstünde dahil olarak geliyor.
Bearbone ise klavyenin kasası, stabilizer ve PCB si verilen kitlerdir. Switch, keycap gibi şeyler çıkmaz. Bazen bağlantı kablosu da çıkmayabiliyor.
Bu kitler, klavyeyi kendisi toplamak isteyenler içindir. Az parça olduğuna bakmayın buna karşılık olarak genelde piyasa standartlarından çok daha kaliteli oluyorlar.
Yavaştan Klavyeyi oluşturan parçalardan ve kalitelerinin neyi nasıl etkilediğinden bahsetmeye başlayayım. Malıum Custom ların tüm olayı bu.
PCB’ler klavyenin anakartıdır. Performansı, klavye boyutu uyumluluğu, kullanımı, ömrü ve bazen sesi etkileyebilirler. OEM’lerde genelde benzer olur ancak custom veya ileri seviye OEM’lerde kaliteleri ciddi fark eder. PCB’nin üstünde bir sürü farklı şey vardır; kısa kesmek için en öne çıkanlardan bahsedeceğim.Bağlantı Seçenekleri
Klavye’yi PC’ye bağlama şeklinizi etkiler. Tahmin edebileceğiniz gibi USB versiyonları ve kablosuz versiyonları vardır. Burada bahsetmek istediğim asıl şey TRİMOD.
Trimod, 3 ayrı bağlantı şeklinin desteklenmesidir: Bluetooth, wireless ve kablolu şeklinde. Her klavyede olmadığı gibi bazı ürünlerdeki ince detayları ile farkını ortaya koyar. Birazdan o İNCE DETAY’ı anlayacaksınız.
Switch Tipi Desteği
Yukarıda dediğim gibi klavyenin hotswap olması, her switchin takılabileceği anlamına gelmez. Özellikle custom klavyelerde PCB bakarken dikkat edilmesi gereken bir detaydır.
- HE board (Hall Effect) lar manyetik switchlere müsait olduğu anlamına geliyor. Manyetik switch artısı ile birlikte daha iyi tepkiselliği vardır.
- (Glorius GMMK3 PRO HE)
- TMR board'lar ise iki switch tipini de desteklediği anlamına geliyor. İstersen manyetik, istersen mekanik takabiliyorsun. Bununla birlikte HE lere nazaran daha performanslı ve pahalıdır.
- (MonsGeek M1 V5 TMR)
Klavyelerde bazen yazılım desteği olur ve bu da PCB sayesinde mümkündür. Bunun farklı çeşitleri vardır ve meraklsını ilgilendirir. Daha niş bir konu olduğundan basit geçeceğim.
- QMK/VİA : Klavyeyi açık kaynak kodla, hiçbir limit olmadan kişiselleştirmenize olanak verir. Genelde Trimod klavyelerde olamz. Olanlarda farklı bir varyanttır. Niş veya üst seviye klavyelerde bulunur.
- CRACKED QMK/VİA : Genelde çin menşeili klavyelerde görülür. Trimode klavyelerde kullanılan qmk lar da bunlardandır. Orijinal versiyonunun kapalı ve sınırlı bi çakmasıdır. VIA arayüzü ile sınırlı basit özelleştirmeler yapılabilir. Derleme özgürlüğü yoktur. VIA ile çalışıyor gibi görünse de QMK standartlarına uymaz. Birde stabilite sorunları yapabiliyor.
- OEM YAZILIM : “Benim kıytırık klavyemde de yazılım var ışıkları ayarlıyorum bu QMK mı” derseniz... hayır yakından uzaktan alakası yok. Bu yazılım, klavye üreticisi tarafından belirlenen alan içinde kişiselleştirme yapmanızı sağlıyor. İstediğiniz bir kişiselleştirme yoksa yoktur. Kendiniz ekleyemezsiniz.
Şöyle söyleyeyim ; QMK/VİA larda yeterince bilginiz varsa, ekranda anime kızı veya fok balığı olduğunda klavyeden kalp animasyonu çıkmasını sağlayabilirsiniz.
Veya kendi base animasyonundan korkup sıçra atan ADC nize chatten tüm sülale eksiksiz saydırdığınızı anladığında klavyenin kızarmasını sağlayabilirsiniz. Buradaki tek limit kodlamadaki akıl sağlığı ve hayal gücü.
Genel PCB KalitesiDemin dediğim gibi PCB de farklı parçalar ve özellikler kaliteyi belirler. Bunlara ne kadar dikkat edeceğiniz sizin kararınız.
- Lehim Kalitesi
Çoğu PCB de zaten kritik olan bir konudur. Devre elemanlarının board a ne kadar iyi tutturulduğunu belli eder. Yanlışlıkla veya zaman geçtikçe gevşemesi/kopması gibi konuların baş sorumlusudur.
- MCU
Entegre Mikro Denetleyici için klavyenin beynidir diyebiliriz. Düzgün çalışması, performansı, ışıklar vb. yaptığınız her şeyi bu minik parça belirler.
(Akko 3098 ASA)
Kalitesiz olması klavyedeki malum kronik sorunlara sebep verir. Ucuz klavyelerein, switchi düzgün olmasına rağmen cortlamasının da baş sorumlusu budur. Genelde board lar ile entegre olduğundan seçme şansımız olmuyor.
Bazen tek bir tane olurken bazı board larda birden fazla olabiliyor.
(Royal Kludge S85 TKL)
Kalitesini veya hangi klavyede ne var derseniz... orası çok fuc*ed-up.
Çoğu OEM klavyede söylenmeyen bir şeydir. Öğrenmek için klavyenin PCB'si üzerinden SS'ini bulmanız lazım. MCU'nun üstünde ismi yazar. İsmini bulsanız bile işiniz biraz zor çünkü özelliklerini bulmak da işkence olabiliyor. BEARBONE kitlerde ne olduğu genelde yazar ve incelemeleri de olduğundan fikir edinilebilir. Bu sebeplerden dolayı net bir bilgi veremiyorum.
Sadece ucuz klavyelerde leş olmalarından dolayı sorun çıkarıyor ve "hyper mega giga ultra fiyat performans klavyesi" olarak tanıtılan incelemelerde bundan bahsedilmiyor demem yeterli.
- PCB Dahili Ekstralar
Tek tek tanımlamamın gerek olmadığı konuları aradan çıkarıyorum.
- Işıklandırma desteği ve şekli.
- Ekstra butonlara olanak vermesi (ses scrolu gibi).
- Entegre MCU kalitesi.
- Hotswap desteği.
- Pcb rengi.
- Yazılım desteği ve benzeri şeyleri söyleyebilirim.
Klavyelerde gereksiz bir detaydır. Sadece detay olsun diye belirtiyorum.
Oz sayısı ile bağlantılıdır. Layer sayısı, PCB içinde kaç farklı iletken yol katmanı bulunduğunu ifade eder. Katman sayısı arttıkça karmaşık sinyal yolları daha düzenli yerleştirilir, parazit azalır, devre stabilitesi artar.
OZ ise bu katmanların bakır kalınlıklarıdır. ONS birimi ile belirtilir. Ne kadar kalın olursa o kadar iyidir.
Keycap, klavyenin üstündeki plastik tuş takımlarıdır. Bunların kalitesi, malzemesi ve tasarımı, klavyeden alınacak hissiyatı ve sesi ciddi etkiler. Aynı şekilde fiyatları çok astronomik seviyelere çıkabiliyor.
Keycap Malzemeleri
Keycap de kullanılan malzemeler hissiyatı ve sesi çok ciddi etkiliyor. Bazı durumlarda tasarımı da etkileyebiliyor.
- ABS : Piyasada göreceğiniz çoğu klavye ABS keycapler kullanır. Yüzeyleri pürüssüz ve parlama sorunundan muzdariptir.
- PBT : En çok kabul gören malzemedir. Tuşlar biraz daha kumlu/pütürlü/mat bir yapıya sahip. Ses olarak klavyeye biraz daha tokluk kazandırıyor. Bununla birlikte parlamaya karşı baya dirençlidir. Her klavyede olmadığı gibi maliyetleri de bi tık yüksektir. Her PBT aynı değildir kaliteli ve kalitesizi, kendini hissiyat olarak belli eder.
- POM : Biraz daha niş bir malzemedir. ABS gibi pürüzsüz bir hissi vardır ancak daha dayanıklıdır. Ses olarak gördüğüm kadarıyla ABS den biraz daha tok ancak PBT den daha cıvız. Fiyatı tuzlu ve ürün gamı biraz dar. Tasarımları ise, yapısı gereği çeşitli değil.
- RUBBER : Üstünde kauçuk kaplama olan keycaplerdir. Dokuları çok tutucu olduğundan sık kullanılan tuşlara yapılır. Fazla ürün gamı yoktur ve tasarımlar biraz sınırlıdır.
- AKRİLİK : Genelde özel tasarımlar yapıldığında tercih edilir. Sert ama kırılgandır yani çatlayabilir. Cama benzer bir hissiyatı ve tiz bir sesi varır. Tasarımlı bir şey tercih ederseniz fiyatı aşırı yüksektir.
- CUSTOM ARTİSAN : Aslında bu bir malzeme değil. Bazı özel tasarımlı aşırı kaliteli tuşlardır. Burada tekil konuşuyorum. Bu tarz el işi ürünlerin ucuz değil. Ana anaç tasarım olduğundan ses veya malzemeyi bir köşeye attım. Merak ediyorsanız bunlardan her şey çıkabilir. Tasarımı yapan ne uygun görürse artık.
Keycap lerin üstündeki desenleri veya karakterleri bastıkları yöntemdir. Genelde çok benzer olsa da niş ürünlerde farklılık gösteriyor. Genel olarak tasarımı ve harflerin silinmesini ilgilendiriyor.
- PAD PRİNTED : Dümdüz mürehlep baskıdır. Kolay silindiğinden günümüzde kullanılmıyor. Genelde eski klavyelerde denk gelir.
- LAZER BASKI : Lazer baskı ile işleme yapılır. Genelde renkli olmazlar. Günümüzde ucuz klavyelerde veya bazı tasarımlı klavyelerde denk geliniyor. Bariz şekilde pad print tekniğinden daha dayanıklıdır. Yüzeyinde bazen ufak pürüzler olabilir.
- DYE-SUB : Renklerin ısı ile işlendiği biçimdir. Bu sebeple ışık geçirgenliği yoktur. Öte yandan tasarım uygulamak konusunda en iyi yöntemlerden birisidir. Maliyetleri genelde yüksek oluyor. Dayanıklılığı da Lazer baskı dan daha iyi. Bildiğim kadarıyla sadece PBT'lerde var.
- DUBLE SHOT : En çok duyduğumuz çeşittir. İki plastiğin birbirine melezlenmesi ile karakterler oluşturulur.
En dayanıklı çeşittir ve garip şekilde geniş ürün gamı vardır. Premium ürünlerde tercih edildiği gibi bazen uygun fiyatlı klavyelerde de denk geliniyor. Tasarım olanağı biraz sınırlayıcıdır. Bu tekniği ileride daha fazla parçada tekrar duyacaksınız şimdiden haberiniz olsun.
- SHİNE THROUGH : Bazı klavyelerdeki tuşların, karakterlerin arkasındaki ışığı geçirdiğini ama bazılarının geçirmediğini görebilirsiniz. Bunun genel sebebi malzeme seçimi olsa da bazen tasarım olması amacıya seçiliyor. Shine Thhrough özelliği ışığın karakterlerin içinden geçtiğini belirtiyor.
ABS, Bazen PBT ve rubberlarda olabiliyor. Işıklı tuşlar istiyorsanız mutlaka bakın.
Dikkatli bakarsanız klavyelerin tuşlarının belli bir açı ve boyut ile dizildiğini görürsünüz. Bu açıların hem kullanıma, hem de görsele etkileri vardır. Birazcık da sesi etkiliyor.
Tek tek konuşmama gerek yok isimlerini ve görsellerini bilseniz yeterli.
SA, OEM, OSA, CHERRY, XDA ve DSA diye farklı versiyonlar vardır.
Ağırlıklı olarak Cherry şeklini kullanıyoruz aklınızda bulunsun. Tasarım veya kullanım farklı için farklı biçimlere de göz atabilirsiniz.
- Wall Thicknes
Keycap malzemesinin kalınlığını belirtir. Genelde OEM'lerde pek belirtilmez. Ya customlarda, yada keycap satıcısı tarafından belirtilir. Bu kalınlık, sesin daha tok çıkmasında etkilidir.
- Kalitesiz olanlar 1mm ve daha ince olanlar.
- 1,4-1,6 lar kaliteli olarak kabul edilir.
Laf arasında birkaç kez bahsettim. Keycapin tasarımı ve malzemesi, çıkacak sesin akustiğini ciddi etkiler. Sadece keycap değil, klavyenin geneli sesi etkiler ancak keycap bu konuda baya belirleyicidir. Rehberin ilerisinde “akustik etki” olayını daha iyi anlayacaksanız. Keycap özelinde konuşulacak çok bir şey yok.
- Keycap Uyumu
Güzel bir keycap bulsanız bile onun da uyumlu olmasını gerektiren bazı detayları vardır. Bunlar tutmazsa ya hiç takılmaz, yada gevşek falan durur.
- STEM ŞEKLİ : Stem aslında switch konusu ancak anlatmam gerekiyor. Keycap in takıldığı bir yuva vardır. Eğer Stem ve keycap in şekli uyuşmazsa tuşu takamazsınız.
Standart ARTI : Cherry MX-Compatible olarak da geçer ve en yaygın biçimdir. Çoğu keycap buna uygundur.
Topre : Silinidirk şekilde olması ile anlaşıldığı gibi Cherry den çok farklı yapıdadır ve özel keycap gerektirir.
Optik switch : Genelde Chery e benzese de bazıları kendine has bir şekilde olabiliyor.
Low Profile : Bazı switchler low profil olarak geçer. Bunların yükseklikleri farklı olduğundan keycapleri ona göre seçmeniz gerekiyor yoksa tuş hareket etmez.
Markaya özel : Bazı markalar stem yapılarını bir sebepten dolayı farklı yapabiliyor. Bu durumda her keycap o klavyeye oturmayabiliyor. Logitech Rommer G gibi.
- LAYOUT ŞEKLİ : İsminden “tuş profili” sanabilirsiniz ancak tam olarak aynı şey değildir. Bu olay büyük enter tuşu ve bazı tuşların dağılımını etkiliyor.
Büyük enter isteyenler dil fark etmez İSO dizilimi olan modelleri seçmeli. Bunu belirtmemdeki bir sebep de keycap paketleri. Bazı paketlerden, İSO ve ANSİ tuşları dahil olmaz. İso dizilimli klavyeye çoğu ANSİ yi takarsınız ama eksik tuşlar olur. Bu yüzden Keycap alacağınız zaman bu profil ayrımına dikkat edin.
- ÖZEL TUŞ BOYUTLARI : Bu aslında daha demin dediğim konun bir uzantısı. Bazı klavyelerde, bazı tuşların şekli ve boyutları farklıdır. Bunların ismi olmadığından dolayı marka kendisi belirtir. Denk gelmesi biraz seyrektir. Mesela ROG Scope RX in CTRL tuşu rahat basılması için büyütülmüş. Muhtemelen çoğu keycap buna tam oturmayacak.
- % LİK TUŞ SAYISI : Bazı keycaplerin tuş sayısı, klavyelerde oluğu gibi %lik olarak geliyor. %75 klavye için alacaksanız %75 altına düşmemeye çalışın. Bu da genelde seyrek denk gelir. Genelde tam paket olarak satarlar da... bu durumu yaşayınca pek hoş olmuyor.
- KEYCAP TASARIMI : Yukarıda anlattığım bazı şeylerden de anlayabileceğiniz gibi tasarımlar üründen ürüne farklılık gösterir. Toplayacağınız klavyede hissiyat dışında görselliği de düzeltmek istiyorsanız dikkat edin. Keycaplerin şekli, karakter fontları, ışık geçirgenliği yani SHİNE THROUGH, rengi, üserindeki özel tasarımı veya komple paketin bütünleşik tasarımı bu konunun uzantısıdır. Genel olarak kişisel zevklere göre seçim yapılır.
Tamam herkes iyi mi? Eğer Amigdalanız iyi durumdaysa switch lere geçiyorum.
Beyniniz yanmasın diye erkenden belirteyim; Switch konusunda, switch in iç yapısına değineceğim bu yüzden çok uzun gelebilir. Ara sıra başlıkları yoklarsanız kafanızda biraz daha oturacaktır.
Birde... Bu başlık Custom lar ağırlıklı ama bazı konuları OEM klavyeleri de etkiyor.
Switch, mekanik klavyenın canı, kalbi her şeyidir. Kullanım ömrünü, hissiyatı, sesi, performansı, fiyatı vs. gibi konuları direkt etkiler. Bu yüzden Mekanik klavye alacağınız zaman kesinlikle switchlere bakın! Custom veya Yarı custom klavyelerde detayları belirtilebilir ancak OEM lerde, özellikle ucuz oem lerde adam düzgün bir şey yazmıyor. Switch in şekline veya kullanıcı yorumlarına bakarak bir şeyler öğrenebilirsiniz.
Switch Yapısı ve Kalitesi
Switchlerin içinde bir sürü mekanik parça bulunur. Bu parçalar birbirlerini etkileyerek hissiyat, ses, kullanım ömrü ve performans gibi şeyleri etkiler. Rehberin ilerisinde anlatacağım bazı işlemlerden sonra daha da iyi hale getirilebiliyorlar.
Çoğunlukla switch kalitesini “markalar” adı altında kodluyoruz. Bu yarı yarıya yanlıştır. Kalitesiz bir switch’i bazı işlemlerden sonra adam edebilmemiz gibi olaylar yüzünden çürütülebilecek bir bahanedir. Bu yüzden markadan çok switch’in içine bakmamız gerekiyor... Mümkünse tabii.
Switchler temelde 5 parçadan oluşuyor. Bazı özel modellerde veya switch türlerinde bu sayı artabiliyor.
Bu parçalar; Top Housing, Stem, Spring, Leaf, Bottom housing’dir. Bunlar dışında Tactile ve Clicky’lerle de bu liste kalabalıklaşıyor. İlerde bahsedeceğim.
1- TOP HOUSİNG
Switch in tepesindeki katmandır. Asıl işlevi switch içindeki parçaları yukarıdan tutmaktır ancak farklı şeylere de yarıyor. Yapısal bütünlüğünü sağladığı gibi hissiyat ve ses üzerinde doğrudan etkili bir parçadır. Kullanılan malzeme ve iç tasarımı switch’in performansını ciddi şekilde değiştirir.
- Malzeme
Bu minik parçanın malzemesi, hissiyatı ve sesi çok etkiliyor. Bu yüzden Custom klavye manyakları sonradan farklı Top Hosing alarak genel hissiyatı değiştiriyor. Biraz malzeme bilimi dersine çevirmem gerekiyor yoksa metnin tamamı anlaşılmaz olur. Mejburen kısa ve öz şekilde malzemeleri de anlatacağım.
TOP HOUSE da genelde kullanılan malzemeler ; Polycarbonate (PC), nylon, POM, abs, uhmwpe ve karışım malzemelerdir.
- Polycarbonate (PC) : Genelde OEM klavye switchlerinde bulunan şeffaf top house ların malzemesidir. Sürtünmesi azdır ancak sertliği kırılgandır. Ses olarak daha yüksek ve cırtlak tonlara yönlendiriyor.
- NYLON : OEM lerde daha seyrek, yarı custom ve custom larda daha sık denk gelen malzemedir. Hafif pürüzlüdür ancak yumuşaklığıyla esneyebildiğinden çok dayanıklıdır. Işık geçirgenliği çok azdır pavyon klavyeler için pek tercih edilmez. Tok/bas hissiyat ve sese sebep veriyor.
- POM : Bu da genelde Custom ve Yarı custom larda denk gelen malzemelerden birisidir. Sürtünmesi baya iyidir yani kaygandır. Yarı opaktır (Nylon dan daha saydam) bundan dolayı ışık isteyenler tercih edebilir. Sürtünme olarak, yukarıda saydıklarımın ortalarında diyebiliriz. Ses tonu olarak orta-düşük tonlara sebep oluyor.
- ABS : Ucuz switchlerde kullanılır yani OEM lerde. Polycarbonate gibi kırılgan bi sertiği var. Ancak düzensiz bi sürtünmesi var ve sürtünmeye dirençli değil zaman geçtikçe aşınma yapabilir. Bazen yarı saydam olabiliyor. Ses olarak çınlayan ince seslere sebep oluyor.
- UHMWPE : Top Housingde nadiren kullanılır. POM dan daha iyi sürtünmeye sahiptir ve zaman geçtikçe daha da pürüzsüz oluyor. Hatta malzeme kendi kendisini yağlamaya benzer bir olaya sebep oluyor (Lube un yerini tutmaz). Aşınmaya dayanıklıdır ancak sürtünme ile pürüzsüzleşirken istenmeyen sonuçlara sebep olabiliyor. Genelde opak olurlar. Ses olarak yumuşak, boğuk creamy, narin bir sese sebep veriyor. Modcuların favorilerindendir.
Ufak bir hatırlatma: UHMWPE genelde farkllı parçalarda kullanılıyor. Top Housing de sürtünme olayı bu kadar kritik olmayabilir. - KARIŞIM : Belli bir işlev için özellikle optimize edilen malzemelerdir. Ucuz olmak için berbat olduğu gibi kaliteli olmak için çok iyi bir şey de olabilir. Kullanılan ürüne göre değişkendir.
Malzemesi aynı olan iki ürünü birbirinden ayıran farklardır. Kalıp işçiliği yüzünden oluşan pürüz, dayanıklılık gibi şeyleri örnek gösterebilirim. Bu kategoriye dahil olarak iç sıkılık da var. Switch içinde ne kadar az boşluk olursa yalıtım ve ses yankısı o kadar iyileşir.
- DİFİZÖR / LİGHT GUİDE
Yukarıda saydığım bazı malzemeler opak olduğundan ışığı yaymak konusunda kötü. Bunu önlemek için Top House un bazı bölümlerine açıklıklar veya direk bunlar ekleniyor.
- YOK (?) : Aşağıdaki diffizör gibi durmayan biçimdir. Genelde OEM lerde saydam Top House olduğundan eklenmez ve ışığı direk geçirir. Bu da daya yayvan bir ışık saçmasına sebep olur.
- Light Guide / Difizor : ışığı belli bir bölgeye odaklayan bir kapı gibidir. Işığı yaymak yerine belirli yöne yöneltir. Mesela sadece tuşların parlamasını ve zeminin parlamamasını istiyorsanız çok işinize yarar. Bazen switch e entegre gelirken, bazen ekstra alınabiliyor.
2- STEM
Switch içindeki en önemli parça olabilir. Keycapi oturttuğumuz, yayların üstünde oturan ve switch in elektrik devresini tamamlayan bir ara parça. Bunlar yüzünden switch ile alakalı her şeyi etkileyebilme potansiyeli vardır. Bazen yapısında farklar olsa da tünelin ucu her zaman bu tanıma çıkıyor.
-- Malzeme
Top housing ve diğer parçalar gibi kullanılan malzeme Stem kadar önemli bir paçada ekstra anlam kazanıyor ve seçenekler artıyor. Bazı parçalarda kullanılmayan malzemeler görebilirsiniz.
Genelde ; ABS < Polycarbonate < Polyester < Nylon < TPU < POM < POK < Modified POM < PTFE
- ABS : En berbat malzemedir. Stem için uygun bir malzeme değil. Sürtünmesi dengesiz ve çabuk yıpranır. Yukarıda dediğim kırılgan sertlik de devam ediyor. Kalıp hasasiyeti ise genelde kötü olur. İnce, tiz seslere sebep oluyor. Kullanılacaksa ucuz switch lerde kullanılır.
- Polycarbonate : Top hoisng deki ile benzeşiyor. Sert kırılganlık, yüksek ve cırtlak ses tonu ve şeffaflık aynen geçerli. Sürtünme olarak Stem için fazla pürüzlü. Kalıp hasasiyeti ABS den daha iyi. Genelde çok nadiren RGB olayı için tercih edilir. Bana kalsa bu kadar kritik bir parçada bu malzemeyi seçmek saçma.
- Polyester : Fazla kullanılmayan bi malzeme. Genel olarak “sade olsun selim bey” ve “ortaya karışık olsun ustam” kafasında. Diğer malzemelere kıyasla sürtünme seviyesi orta, dayanıklılığı esneklik sayesinde orta, kalıp kalitesi de fena değil. Bu kadar da değil ses olarak bile ortada kalmayı başardı. Herhangi bir ses profiline fazla yatkın değil. Müdahale edildiğinde iyi toklaşıyor orası kesin.
- Nylon : OEM ve Custom fark etmez görme ihtimalimizin yüksek olduğu malzemelerden biri. Sürtünme olarak Polyester den bir tık daha pürüzlü. Karşılığında oldukça dayanıklıdır. Kalıp hasasiyeti de orta düzeyde. Ses olarak tok olmasına rağmen seslidir. Bu yüzden tactile veya Clicky lerde tercih ediliyor. Genel olarak okey bir malzemedir.
- TPU (Thermoplastic Polyurethane) : Maliyetinden olsa gerek biraz seyrek kullanılan iyi bir malzemedir. Sürtünmesi düşüktür. Kalıp hassasiyeti ortadır ancak esneklik artısı sayesinde Nylon dan daha dayanıklıdır. Ses tonu olarak yumuşak ve sessizdir bu yüzden sessiz klavyelerde veya switchlerde tercih edilir.
- POK : TPU ile benzeşen daha uygun fiyatlı bir malzemedir. Sürtünme olarak kaygandır. Kalıp kalitesi orta, esneklik özelliği ile dayanıklılığı da orta. Ses profili olarak bu da TPU gibi yumuşak ve sessizdir. Pek göremesek de iyi bir malzemedir.
- Modified POM : En chad malzemelerden birisidir. Adından da anlayabileceğiniz gibi POM un geliştirilmiş veya ucuzlatışmış versiyonudur (genelde geliştiriliyor). En kaygan malzeme budur. Kalıp hassasiyeti ve dayanıklılığı çok iyidir. Ses tonu olarak yumuşak ama tok seslere yöneliyor. Bazı Moded Pom lar, UHMWPE gibi kendisini yağlandırabiliyor. Tabi...bu kadar şey olduktan sonra fiyatı da kalite ile orantılı artıyor.
- PTFE teflon : Sağlam bi modded pom ile kıyaslanır mı emin değilim. Moded POM kadar kaygan değildir ancak yine de kaygan statüsünü hak eder. Kalıp hassasiyeti bunda da çok iyi üstüne esneklik bonusu var. Dayanıklılık olarak esneklik sayesinde oldukça iyi ancak sağlam bi Moded Pom bundan iyi olabilir. Ses tonu olarak sessiz ve yumuşak bi rota izliyor. Maliyeti de sanırım modded POM dan daha yüksek. Malum Modded POM dediğimiz şeyin sabit bir formülü yok.
Keycaplerdeki gibi iki farklı malzemenin melez kullanılmasıdır. Atıyorum Stem in keycapi tutan kısmının nitelikli olmasına gerek yoksa orayı düşük maliyetinden dolayı Nylon yapıp kayması gereken yüzeyleri POM yapabilirler gibi gibi. Benzer şekilde kaliteyi daha da uçurmak amacıyla da kullanılabilir.
-- Pole Uzunluğu
Pole, Stem’in alt kısmında bulunan ve switch’in tabanına doğru uzanan silindirik bölgedir. Bazı switchlerde veya customize edilmiş switchlerde bu pole boyutu hissiyatta farka sebep oluyor.
- Uzun Pole : Bu versiyon her zaman kullanılmaz. Stroke mesafesi, pole boyutu yüzünden daha kısadir. Stem tabana daha iyi oturur bu sayede hissiyat ve seste toklaşma olur. Genelde Thok ses ve katı hissiyat isteyenler yöneliyor.
- Kısa Pole : Genelde sık kullanılan varyant budur. Stroke mesafesi, kısa pole boyutu sayesinde daha fazla. Bu da hareket mesafesini arttırıyor. Daha yumuşak, derin ve sessiz yapısı vardır bu yüzden Linear switchler için daha sık tercih ediliyor.
Keycap kısmında bahsettiklerim aynen geçerli. Stem lerin tepesindeki yüzey keycape uyumlu olmazsa takılamaz veya gevşek olur.
Buna uygun keycap veya stem yapısı olan ürünler tercih etmeniz gerekiyor.
-- Genel Yapı Kalitesi
Her parçada olduğu gibi bunda da işçilik kalitesi önemlidir. Stem de kullanılan malzemenin ne kadar iyi işlendiği, kalıp, rijitlik diyebileceğim stem in yüzeye ne kadar iyi oturduğu ve fabrikasyon olarak yağlı gelip gelmemesi ciddi fark yaratır.
3- SPRİNG
Switch in içindeki yaydır diyebilirim. Bu yay, stem in tekrar yukarı çıkmasını ve aşağı inerken ki hareket karakterini/sertliğini etkiliyor. Switch hissiyatını etkilese de bazı şeylere dikkat edilmediği sürece aynı hissiyat oluyor. Kalitesinden çok kalitesizliği belirleyicidir desem daha iyi oturur.
Malzeme
Diğer parçalar gibi uzatabileceğim bir şey değil. Spring'de kullanılan metal bileşen kaliteyi belirler. Dayanıklılık, esneklik, yaydaki ses, korozyon direnci, genel direnç ve fiyatı etkiler.
Kötüden iyiye: Ucuz alaşımlar, paslanmaz çelik, harmonik çelik ve altın kaplama olarak sıralanıyor.
Bu, switch seçerken size çok fazla engel olmaz. Switch’i kendiniz oluşturacağınız zaman dikkat etmeniz yeterlidir.
Yay Yapısı
Bildiğiniz veya bilmediğiniz üzere yaylar tek çeşit kıvrımlı metal parçalar değildir. Yayların yapılarındaki bazı farklar olur bu sayede hissiyatta ciddi değişimler olur.
- Normal Spring : Genelde OEM lerde gördüğümüz standart yaylardır. Sabit basımç hissiyatı verir.
- Long Spring : İçeride kullanılan yay daha uzundur. Switch e bastığımızda yay direnç uygulamaya daha erken başlar. Bazen bu direnç farkı yüzünden dolaylı yoldan ses akustiği de bir tık etkilenir. Bunlardan dolayı Tactile veya ekstra alınan switchlerde kullanımı yaygın.
- Progresive Spring : Yayın, tuşa bastıkça daha sertleşmeye başladığı biçimdir. Yumuşaktan serte doğru yavaşça sertleşir.
- Dual Stage Spring : İki ayrı yayın birleşmesi gibidir. Mesela üstteki yay yumuşakken alttaki yay daha sert olabiliyor. Progresive deki gibi soft bir geçiş olmaz.
Anlayabileceğiniz gibi kullanılan yayın uzunluğudur. Az önceki “yay yapısı” maddesinde bahsettiklerimin akrabası diyebilirim.
Yayın uzunluğu hissiyatı oldukça etkiler. 55 gramlık bir yayın uzun veya kısa olması, vereceği hissiyatı değiştiriyor.
14mm ve altından 22mm lere kadar çıkabiliyorlar. Kafanızda oturtmak için EN UZUN ve EN KISA arasındaki farkı anlatacağım. Yayın uzunluğuna bağlı olarak grafiğin sağında ve solunda kalıyor.
- KISA YAYLAR : Genelde 15mm ve altı olarak geçer. Tuşun size uyguladığı basıncı daha ani uygular. Feedback i yani tuşun size uygulayacağı ters hareketleri daha aniden daha yoğun verir. Bunlar sayesinde Hızlı, çabuk tepki veren ama biraz zıplayan bir yapısı vardır. Kompakt klavyeler, ince ses istenilen clicky switchler veya tepkiselliğe takık kişiler tercih eder.
- UZUN YAYLAR : Genelde 16-19mm arası olarak geçer. Yay olarak genelde bunlar kullanılır. Yayın feedback ini dağıtarak uygular. Kısa yaylara kıyasla daha kontrollü ve ağır tepkiler verir. Bu da Parmakta dolgulu ve kontrollü his verir. Genellikle lineer veya tactile switch'lerde tercih edilir.
- BİRDE EXTRA UZUN KATEGORİSİ VAR : Boyutları 20mm den fazladır. Bu yaylar takoz gibi olabilir. Yay genelde sabit yükte gergin kaldığından oldukça thock hissiyata sahiptir.
Yay Sertliği
Switch’in hissiyatını en çok etkileyen kısımdır. Kullanılan yayın gram cinsinden sertliği, tuşa basmayı kolaylaştırabileceği gibi zorlaştırabilir. Kullanım alanınıza ve zevkinize göre seçim yapmanız gerekir.
Sırf bu yüzden, zamanının fiyat/performans krallarından birisi olan XPG Summoner’ı tercih etmedim. Cherry MX Speed switchlerinden tırstığımdan almamıştım – iyi ki almamışım. Ajazz AK992’yi keşfedip almama vesile oldu.
Mesela 30 gr’lık hafif bir switch’te yanlışlıkla tuşa basma ihtimaliniz daha yüksekken, 65 gr gibi daha ağır switch’lerde tuşa basmak tepkiselliğinizi düşürür; hatta bazı switch’lerde tuşa basmak yorucu hale gelir.
Burada dikkat etmeniz gereken önemli bir uyarım var: İki tane aynı gramda switch düşünün; birisi linear, diğeri tactile. Bu durumda bu switch’lerin uyguladığı basınç aynı olmaz!
Tactile switch’ler, ileride anlatacağım sebepten ötürü tuşa basışlara karşı ekstra direnç uygular. Bunun üstüne yay sert olursa, iyice katı hale gelir. “Biraz tokluk yeter” diyorsanız, tactile’larda 60 gr ve üstüne çıkarken iyice araştırın. Switch olarak aylarca CIY Asura kullanmış birisi olarak verebileceğim en iyi tavsiye budur. Hissiyatlı switch diye, en sert tactile’lardan birisine kafa atmışım; farkında değildim. MMD Princess V3’ün 45 gr’lık linear switch’lerine geçince, Ajazz AK992’nin blue switch’leri ile kıyaslama fırsatım oldu. (Blue ama yeşil yapmışlar. Lubed olduğu için farklı renkte olabilir; emin değilim.)
İki switch de 45 gr olmasına rağmen, basma direnci olarak tactile kendisini gösteriyor. Yani Ajazz’ın switch’leri, tactile etkisinden dolayı aynı gramda olmasına rağmen daha sert hissettiriyor.
Yapı Kalitesi
Yayların kalitesini anlamak için bakılan detaylar diyebilirim. Her parçaya yaptığım son uyarılardır yani.
Yayın eğimli olması gıcırdama sesine sebep verebilir. Yay simetrisinde bir problem varsa hissiyatını biraz daha dengesiz hale getirir.
4- LEAF
Switch in içinde gördüğümüz metal parçadır. Bir tuşa basıldığında devreyi tamamlayarak “tuşa basıldı” sinyalini verir. Switch'in elektriksel performansı, tepkime süresi ve ömrü doğrudan buna bağlıdır.
Malzeme
Metal leaf de kullanılan metal, kullanım karakterini ve ömrünü etkiler. Genelde kontrolümüz dışında seçim yapılsa da bilmenizde fayda var. İletkenlik, temas, esneklik, korozyon, deformasyon direnci, ses karakteri ve genel dayanıklılıkları değişkendir.
- Alüminyum Alaşım : Genelde ucuz switchlerde kullanılır ve en zayıf seçenektir. Yukarıda saydığım performans ve ömür konusunda zayıftır 10-20milyon arası ömür biçiliyor. Ses olarak çınlamaya müsaittir-ki bu istenmeyen bir şey.
- Bakır alaşım : Genelde denk geldiğimiz metal çeşididir. Dayanıklılık ve performans olarak alüminyum dan çok daha iyi olmasının yanında maliyeti de o kadar yüksek değildir. 30-80 milyon arası basış ömrü biçiliyor ürünün segmentasyonuna göre değişken.
- Bronz Alaşım : Bakır dan daha pahalı bir seçenektir. Dayanıklılık ve performans olarak bakır dan daha iyidir. Ses karakteri olarak tactile tarafına kayıyor. Basış ömrü olarak ürününe göre 50-100 milyon arası oluyor.
- Altın Kaplama : Belli olacağı gibi en iyi malzeme bu. Performans, ömür vs. olarak zaten zirvede. Ses karakteri olarak sessiz tarafta kalıyor. Basış ömrü olarak 80milyonun üstü garantidir. Karşılığında maliyeti çok yüksektir. Bu yüzden High-end klasmanında tercih ediliyor.
Leaf'in kendisi gibi bu noktalarda kullanılan malzemeler de farklılık gösteriyor. Burada ana malzemeden den ayrılma sebebi, tuşa basılma sinyalini sağladığı için iletkenliğin ve dayanıklılığın önemli olmasıdır. Leaf ın kendisine nazaran daha iyi malzeme kullanılarak performansı dengeleyebiliyor veya arttırabiliyor.
- Karbonlaşmış Bakır : Normal bakıra nazaran daha kalitesiz ve ucuz varyanttır. Aşırı kalitesiz switchlerde kullanılır genelde bunlar noname olarak geçenlerdir. Performans ve dayanıklılk olarak çok zayıftır. 10–20 milyon civarı tıklama ömrü biçilir. Dayanıksızlıkları göz önüne alındığında daha erken cortlama ihtimalleri yüksek.
- Bakır : Genelde ismi olan ucuz klavyelerde denk gelen malzemedir. İletkenliği iyi, aşınma direnci orta ancak korozyon direnci zayıftır. 20-40m arası tıklama ömrü biçilir.
- Nikel : Biraz daha dayanıklı fiyat-performans klavyelerde denk gelen malzemedir. İletkenlik olarak Bakır dan biraz daha zayıftır ancak oksidasyon ve aşınma direnci olarak daha başarılıdır. Genelde 30-50 milyon arası basınç ömrü biçilir.
- Gümüş : Kaliteli switchlerde kullanılır. İletkenlik olarak bakırdan daha iyi. Oksitlenme ve aşınma direnci olarak bakır ve nikelin arasıdır diyebilirim. Genelde 50-70 milyon basma ömrü biçilir.
- Altın kaplama : Malumun ilanı zaten. Maliyeti dışında her konuda en iyi malzemedir. 80-100 milyon civarı tıklama ömrü biçilir.
Thicness / Metal Kalınlığı
Leaf'deki metalin kalınlığını belirtir. Malzeme kalınlaştıkça Hissiyat daha tactile olmaya başlar ve dayanıklılık etkilenir. Bu olay genelde kullanıcı kontrolünün dışında tercih ediliyor ve fazla belirtilmiyor.
(Bunu da kaynak bulmamın zorluğu ve niş bir konu olmasından dolayı Chat GPT nin sallamasyon olma ihtimalli cevaplarından öğrenebildim.)
- Hafif switchlerde : 0,10-0,13
- Orta sert switchler : 0,14-0,15
- Tactile veya sert switchlerde : 0,15-0,17
- Clicky switch lerde hissiyat gerektiğinden : 0,18 ve üzeri tercih edilebilir.
Daha demin anlattıklarımdan yola çıkarak tahmin edebilirsiniz. Kullanılan malzemenin kalitesine bağlı olarak kullanım ömrü ve hissiyatı zaman geçtikçe değişebiliyor. İlk aldığınızda düzgün çalışırken zaman geçtikçe sinyalde bozulmalar, hissiyatta değişimler gibi şeylere sebep oluyor.
5- BOTTOM HOUSİNG
Switch in alt tablası ve tüm parçaları saran ana gövde malzemelerinden birisidir. Switch in içindeki parçalar Bottom housing in içinde birleşir. Sesi, bazen hissiyatı ve dayanıklılığı etkiler. Bazı ince detaylar yüzünden birbirlerinden ayrışabiliyor.
Malzeme
Evet YİNE malzeme bilimleri dersine bağlayacağım. Bottom Housing de malzemenin değişmesi sesi ve ağırlıklı olarak hissiyatı etkiliyor.
ABS < Polyester < PC < Nylon < POM < Modified POM < POK < UHMWPE şeklinde sıralanıyor. Farklı parçalarda sık kullanılan bazı malzemeler burada kullanılmaz.
- ABS : Seçilebilecek en berbat malzemelerden birisi. Sürtünme ile zaman geçtikçe aşınır ve sürtünme olan alanlarda hissiyat dengesiz olur. Bu da dayanıklı olmadığ anlamına geliyor. Ses profili ince ve tizdir. Ucuz switchler hariç tercih edilmez.
- Polyester : Bazı custom switchlerde görülebilir. Sürtünme olarak orta halli hafif pürüzlüdür. ABS den daha dayanıklıdır. Kalıp hasasiyeti orta, ses profili yumuşak ve yok seslere yöneliktir.
- PC (Polycarbonate) : Spesifik amaç dışında tercih edilmez. Bu amaç ise saydamlığından yararlanarak RGB cümbüşü sağlamak içindir. Sürtünme olarak Polyester gibi sürtünmelidir ancak yumuşak değil daha serttir. Dayanıklılığı berbattır; sert olsa bile kolay kırılır. Ses profili olarak sert ve çınlayan taraftadır. Kalıp hasaiyeti, dayanıksız olmasından dolayı iyi olamıyor. RGB ankara pavyonu kurmayacaksanız önermiyorum.
- PBT : Çok nadiren kullanılan bir malzemedir. Sürtünmesi orta-düşük arası pürüzlü bir yapıdadır. Dayanıklılığı iyidir ve kalıp hasasiyeti hiç fena değildir orta-iyi arası yani. Ses profili olarak keycap lerdeki gibi tok ve temizdir.
- Nylon : Tactile veya Clicky switchlerde tercih edilebiliyor. Sürtünme olarak orta pürüzlü. Dayanıklılık olarak yüksek, kalıp hasasiyeti olarak ortalamadır. Ses profili olarak tok ve dengeli tarafta kalıyor.
- POM : Linear ve bazı tactile switchlerde tercih ediliyor. Sürtünme olarak iyi ve smoth dur. Dayanıklılığı yüksek ve kalıp hasasiyeti olarak optimize edilmişleri saymazsak en iyisi bu diye biliyorum. Ses profili olarak sessiz ve soft thock taraftadır. Az önce saydığım malzemelere kıyasla biraz daha pahalı olabiliyor.
Nylon ve POM arasındaki ses farkı Tactile ı etkiler. Nylon da tactile sesi daha netken POM da biraz daha sessiz olma eğiliminde oluyor. - Modified POM : Normal POM un kullanım alanına göre optimize edilmiş versiyonudur. En iyi sürtünme bundadır. Dayanıklılık ve kalıp hasasiyeti çok iyidir. Ses profili tok ve rafinedir. Tek sorunu pahalı olmasıdır. Genelde Premium linear switchlerde kullanılıyor.
- POK : POM ve Moded POM un arasında bir yerdedir. Sürtünmesi iyidir ancak modded pom kadar değil. Moded pom gibi kalıp hassasiyeti ve dayanıklılığı iyidir; daha doğrusu optimize edilmiştir. Ses profili olarak yumuşak ve toktur.
Asıl albenisi maliyetindedir. Modded POM dan daha ucuza bulunabilir bu da tercih sebebi yapmaya yeter. Genelde premium switchlerde kullanılıyor. - UHMWPE : Çok nadiren karşılaşılan bir malzemedir. Sürtünmesi baya iyidir. Dayanıklılığı yüksektir ancak malzemenin kendisi yumuşaktır. Kalıp hasasiyeti, üretim zorluğu sebebiyle ortalama kalıyor. En sessiz ve yumuşak ses profili bundadır. Maliyeti en yüksek malzeme de budur. Bunu özel yapan şey, lubelanmaya en müsait switch olmasıdır.
Bottom housing'in takıldığı standartlar vardır. Bunlar genelde pin sayısı olarak belirtilir. 3 ve 5 pin diye ayrılır. Bu pin sayısı ile PCB'deki pin sayısı birbiriyle aynı olmalıdır. Mesela 5 pin switch alacaksanız, 5 pin destekleyen bir klavyeye takabilirsiniz.
Öte yandan bazı klavyeler 3 ve 5 pini aynı anda destekleyebiliyor. Genelde 5 pin olan klavyelere 3 pin switch'ler takılabiliyor ama siz yine de araştırın, belki alakasız bir modelde sorun çıkar.
Şu soruyu da aradan çıkarayım: Tüm tuşlarda aynı pin sayısını denk getirmenize gerek yok. Ajazz AK-992'de 3 pinli CIY ASURA ve 5 pinli MMD Princess'i aynı anda kullanabiliyorum. Buradaki tek ayrım MEKANİK ve MANYETİK arasında oluyor. PCB manyetik desteklemiyorsa, pin sayısı fark etmez, kullanamıyorsunuz.
Bir de ufak bir dipnot: 5 pin switch'ler, 3 pin'lere nazaran kasaya daha rijit oturur. Bu doğrudan bir tercih sebebi değildir; 3 pin olup gayet iyi olan switch'ler de vardır.
Yapı Kalitesi
Bottom housing deki yapı kalitesi diğerlerinden biraz daha etkileyici. Hissiyatı ve sesi etkilediğinden (eğer mümkünse) dikkat etmekte fayda var.
- Bottom housing in diğer parçaları ile sıkılığı sesin yankılanmasını ve hissiyattaki boşlukları engeller. Kaliteli switchlerde mümkün oldukça sıfıra sıfır denk getirmeye uğraştıklarından daha tok oluyor.
- Kalıp kalitesi de hissiyatta belirleyicidir malum switch hareketli bi mekanizma. Pürüzlü olması hissiyatı bozarken kötü kalıp yüzünden oluşacak boşluklar da akustik bozulmaya sebep oluyor.
Başlıktan da anlayabileceğiniz gibi bu iki switch tipinde bazı farklılıklar olabiliyor. Bunlar bazen ekstra parça eklerken bazen de olan parçaya müdahale edebiliyor.
TACTİLE PARÇALARI
Tactile'ı tekrar hatırlatayım; Linear'ların aksine atlamalı bir yapıya sahiptir. Bu yüzden tuşa basarken size karşı bir kuvvet uygular. Belirli bir kuvvetten fazlasını uygularsanız, o zaman basılır.
Linear'larda bastığınız gibi harekete geçer ve spring aksini iddia etmezse, öyle devam eder.
Tactile larda Stem bump ve Stem ramp bulunur. İkisi de bahsettiğim atlama noktası için kullanılır sadece hissiyatları değişkendir.
- Tactile Bump : Tactile ların var olmasını sağlayan yapısal farktır. "Stem Leg" denilen bölgedeki bir noktadır. Linear switchlerde düz olan kısımda bulunan tümsektir. Tuşa basıldığı zaman bu tümsek aşılması için daha fazla kuvvet uygulanması gerekir. Bu da tactile larda olan bump hissiyatını sağlar. Yüksekliği ve geometrisi değişken olduğundan modelden modele hissiyat farklarına sebep olur.
- Tactile Ramp : Benim de tam olarak anlayamadığım bir bölgedir. Araştırdığım kadarıyla Bottom housing ve ağırlıklı olarak Metal leaf de bulunan bir şey. Stem in geçtiği yüzeyin rampalığı diye yorumladım. Bu normal linear switchlerde de olduğundan biraz fu""ed-up bir tanım oluyor farkındayım. Görürseniz ne olduğunu bilin diye ekledim.
Tekrar hatırlayalım. Clicky, "şeyim çocuğu klavyesi" olarak da bilinen çeşittir. Daktilo gibi clicky ses çıkarır ve kullanan dışındaki herkesin kafasını ütüler. Razer BlackWidow ve Blue switch'lerden bildiğimiz o ses yani.
Unutmadan... Razer Green switch ve Blue switch'ler saf clicky değildir. Onların bir ayağı tactile kısmına basıyor. Clicky denebilecek bir switch varsa, o da MX Black olanlardır. Linear ama daktilo sesli olanlar. Her neyse...
Clicky sesini vermek için Click Jacket veya Click Bar mekanizmaları kullanılır.
- Click Jacket : Yaygın olarak kullanılan yöntemdir. Switch’in içinde, stem’in etrafına yerleştirilen plastik bir kılıftır. Tuşa bastıktan bir süre sonra Stem jacket ile temas eder ve yukarıdan aşağıya doğru hareket eder. İçinde bulunan küçük bir tırnak veya dil, yay baskısıyla bir noktada aniden yer değiştirir ve bu "klik" sesini oluşturur, biraz da bump hissi verir. Aynı anda metal leaf'e basınç uygulanır ve sinyal gönderilir. Bazı jacket switchlerde clicky bump benzeri şekiler de olabilir MX Blue gibi.
- Click Bar : Biraz daha seyrek görülen bir yapıdır (şükür). Switch’in içinde yer alan ince metal bir çubuktur. Stem, click bar’ın üzerinden geçerken iki kez çarpar: biri aşağı inerken, biri yukarı dönerken. Bu çift darbe, hem aşağı hem yukarıda çift klik sesi oluşturur.
Kalih Choc switchlerden bu yüzden nefret ediyorum işte... Sadece switch sesini duymak için yaklaşayım dedim yapmaz olaydım kulağımı çınlattı.
SWİTCH HAKKINDA DİĞER DETAYLAR
Herhangi bir başlık altına yediremeyeceğimden ve bir an önce aradan çıkarmam gereken şeylerden bahsedeceğim. Kısa bir bölüm ancak bütünleyici bir işlevi var.
- Switch üreticisi ve Rebrand : Bildiğiniz gibi switchleri üreten markalar vardır Cherry, Outemu, Kalih, Gateron, Akko gibi. Bu markaların bazıları OEM klavyelerde kullanılırken bazıları ağırlıklı olarak Custom veya prebuild klavyeler için üretim yapıyor. Switch kalitesini belirlemek için kullanılabildiği oluyor ancak o biraz sakat bir yöntem. Outemu yu kalitesiz olarak bilsek de eski klavyem CK-108 in blue Outemu switchleri gibi yaşamaya devam ediyor gibi. Veya "marka" switchlerin bile X bir sebepten erkenden fişi çekmesi de olabiliyor. Birde çoğu benzer parçada olduğu gibi “marka adı altında fiyatı şişirme” olayı vardır. Oldukça kaliteli ancak ucuz olan switchler ile denk gelebilirsiniz yani.
- -- REBRAND ise, bu markaların modellerini anlaşmalı olarak alıp kendi logosunu basarak üretenlerdir. Genelde kalite farkları çok açılmadığından ucuza tercih edilebilir. Sadece “çakma” olmadıklarına emin olmanız gerekiyor. KTT Kang White V3 ve GGBOY Kang White V3 buna örnek gösterilebilir.
Fason kelimesini saçma sapan yerlere çektiklerinden kullanasım gelmiyor.
Malum... Kapasitörlerine turuncu sitedeki muameleyi yaptıkları PSU lar için “Bilmem ne markası adına cwt nin fason üretimi” demeye bi tarafları el vermeyince ucuz markalara fason demeye yöenliyorlar. İşlerine gelmeyen her şey kalitesi fark etmeksizin fason çünkü... Her neyse konu sapıyor. - PRELUBE : İlerideki Customise sekmesinde bu arkadaştan bahsedeceğim için aradan çıkarmam lazım. Switchleri ve bazı diğer parçaları, krytox gibi özel yağlar ile modlarsanız hissiyat ve seste çok ciddi değişim elde edersiniz. Bunu yapmak için switch in içini açmanız ve belirli bölgeleri yağlayıp kapamanız gerek. Kısacası saatlerce süren ve sonucuna kesinlikle değen bir grind.
Eğer bununla uğraşmak istemezseniz Prelube switchler satılıyor. Bunlar fabrikadan lube lanmış olarak gelir ve uğraşmanıza gerek kalmaz. Tabi elle yapılınca daha iyi oluyor ancak herkeste o sabır ve imkan yok.
SWİTCH ÖZELLİKLERİ OKUMA
Çok önemli ve büyük bir başlıktır. Bir switch araştırırken neyin ne olduğunu nasıl anlayacağınızdan bahsedeceğim.Bu da kendi içinde ses ve hissiyat olarak ayrılıyor.
SES PROFİLİNİ ETKİLEYEN OLAYLAR
Switch'lerin belli başlı ses karakterleri oluyor. Bazıları tanımlara uyarken, bazıları biraz daha melez olabiliyor. Bunları belirtmek için belli başlı isimlendirmeler vardır. Seçimler tamamen kişisel zevktir.
(Clicky bar sevenler hariç... Onlar sadist!(!))
Kısaca bunlardan bahsedeceğim, detaya hiç gerek yok.
- Thocky = Derin, tok ve dolgundur. Linear ve tactile switchlerde, ağır veya kapalı kasalarda oluşur ve keycap etkiler.
- Clacky = İnce, çınlayan, tok olmayan sestir. Genellikle tactile ve linear swtichler, sert yüzeylerle birleşince duyulur. Eğer dikkatli dinlerseniz clicky switchlerde de hissedilebilir.
- Creamy = Yumuşak, pürüzsüz, kaygan ve bazen yağlı seslerdir. Genellikle iyi yağlanmış switchlerle olur. (Linke tıklamadan önce 999 kez düşünün... Fazla iyi)
- Marbly = Cam bilyeler çarpışıyormuş gibi gelen sert ama tok ses. (Linkteki biraz daha creamy e çalıyor)
- Popcorny / Popy= Gevrek ve tiz tonlu klik sesi. Hafif tactile switchlerde olur.
[İstenmeyen Sesler] - Chalky = Tebeşir sürtmesi gibi, kuru ve hafif cızırtılı bir ses. Yağlanmamış pom switchlerde sık görülür. (Dikkatli dinleyin)
- Scratchy = Metal ya da plastik sürtünme sesi. Çoğunlukla düzensiz ve rahatsız edicidir. Kalitesiz veya yağsız switchlerde olur. Chalky i andırıyor.
- Pingy = Metalik yankı sesi. Switch içindeki yayın rezonansı nedeniyle olur. Kalitesiz yaylarda veya zayıf kasalarda duyulur. Şurada daha az belli oluyor ama var.
- Hollow = Boş ve yankılı ses. Genellikle space gibi geniş tuşlardaki yalıtım eksikliğinden olur.
- Muted / Soft = Bastırılmış, tok olmayan, sessize yakın seslerdir. Silent switchlerde ve silikon modlarda görülür.
- Tappy = Ses profili değildir. Hafif ve tempolu anlamına geliyor. Basılan tuşların mümkün olduğunca aynı tonda ses çıkarmasıdır. Hepsi aynı tona yakın olunca tempo gibi oluyor.
Orta sertlikte yaylara ve düzgün yalıtımda belirginleşir.
Bu bölüm biraz daha kaotik ama anlaşılması basit. Switche bastığınızda nasıl bir hissiyat yaşayacağınızı tahmin etmeniz için bilmekte fayda var. Bunlar bazı sebepler yüzünden tek başına belirleyici değildir, ancak güzel yol gösterir.
Switch sertliği belirleyen Gram birimi:
Bu birimler belirtilen bölgeye gelmesi için tuşa uygulamanız gereken ağırlığı ifade eder. Yüksek olması demek switch in daha sert olması demektir. Temelde Operating Force ve Bottom Out Force olarak ikiye ayrılır.
- Operating force : tuşa basarken yani ilk hareketi sağlamak için ihtiyaç duyulan toplam kuvvet.
- Bottom Out : tuşun dip noktasına varması için gerekli olan kuvvet.
Switch in belirlenen noktaya kaç mm derine indiğinde ulaşacağını belirtir. Switch in sertliğinden çok hassaslığını belirlemek için önemlidir. Söz konusu mesafe 3-4mm olduğundan 0,5mm bile o switch aldırmaktan vaz geçirebilir. Hassas switch sevmeyenlere duyurulur.
- Pre-Travel : Tuşun aktif olana kadar hareket ettiği mesafe.
- Total Travel : Tuşun tamamen basıldığı mesafe
- Actuation Point : Tuşun basma komutunu kaydettiği ilk nokta.
- Post-Travel : Tuş aktif olduktan sonra dibe inmek için gerekli mesafe
Pre-travel mesafesi, Actuation mesafesinden daha fazla olamaz.
Force Curve Şeması:
Bu şemalar switch'in tepkilerini, sertliğini vs. anlayabileceğiniz en iyi ve en detay yöntemdir. Bu konuda çok pimpirikliyseniz size hitap ediyor. Anlamak istendiğinde anlanan bir konudur yani.
Şu ana kadar bahsettiğim şeyleri içeriyor ve kendine ait bazı terimleri vardır. Şemayı anlayabilmeniz için bahsetmem lazım.
Downstroke ve Upstroke : Klavye tuşunun basılma ve serbest bırakılma hareketlerini ifade eden terimlerdir. Bu terimler, tuşların hareketinin farklı aşamalarını açıklamak için kullanılır.
- Downstroke : Tuşa basıldıkça uygulanan ağırlığı belirtmekte kullanılan çizgidir. Tactile Bump gibi bölgelerde dalgalanarak hissiyatı anlamanızı sağlar.
- Upstroke : Biraz daha detaydır. Tuşa bastıktan sonra, tuşun bize uyguladığı ters basınç gibidir. Tactile switchlerdeki bi anda sertleşip yumuşama olayında kendisini gösterdiği oluyor. Hissiyatı asıl etkileyen şey genelde Downstroke oluyor.
- Reset position : Switch'in tamamen serbest bırakıldığı ve bir sonraki basışa hazır olduğu noktadır. Tuşa bas çek yaparak anlaşılabilir. Eğer reset pozisyonunu geçmezseniz tuşa basılı tutmuş olarak algılar. Bu olay özellikle Bump hissi olan switchlerde köstek olabiliyor.
Mesela reset point, bump hissinden önce geliyorsa gg. Ne güzel atlama noktasını geçmiş, linear switch gibi kullandığınızı sanıyorsunuz ama hayır! O tuşa 2. kez basmış sayılmak için reset noktasına, yani bump hissinin de gerirsine giderek tekrar basmanız gerekiyor. 2. kez bump hissi almak da hem yorucu oluyor, hemde uzun sürüyor. Ama iyi haber: Çoğu Bump hissiyatlı switchde bu aktivasyon noktası, atlama noktasından sonra geliyor. Bu sayede ikinci kez o tok hissi almadan hızlıca bas çek yapabiliyorsunuz. CS de A-D-A-D yaparken baya işe yarıyor. - Tactile Position : Sadece tactile ve clicky switch'lerde bulunan, kullanıcının tuşu basarken hissettiği bump noktasıdır. Yukarıda bahsettiğim nokta yani. Bu alandaki dalgalanma, switch in karakterini belirlemek konusunda baya söz sahibidir.
Evet sonunda switch lerin içinden çıkabildik. Sırada stabilizer var.Stabilizer space, enter, shift, backspace gibi büyük tuşlarda, tuşun dengeli şekilde bastırılmasını sağlayan ve yana yatmasını engelleyen bir mekanizmadır. Klavyeye dahili geldiği gibi kaliteli versiyonlarını ekstra alarak kullanabilir ve customise edebilirsiniz.
Stabilizer Switchler gibi birden fazla parçadan oluşuyor. Korkmayın Switch kadar komplike bir yapısı yok.
Stabilizer Şekilleri
3 farklı stabilizer şekli vardır. Bunların amacı hep aynı sadece uygulayışları farklı. Biraz karakterleri de etkileniyor ancak switch kadar detay değil.
- Costar Stabilizer : Biraz daha ilkel bir yöntemdir ve ucuz klavyelerde kullanılır. Tel doğrudan keycap lere klipslerle tutturulur. Keycap takıp çıkarmak zor ve zahmetli olabiliyor. Basit bir yapısı olması ve güzelleşmesi için modlamak ile uğraşılmak zorunda olmamak artılarıdır. Eksileri ise Klick sesi çıkarması ve Custom klavyelerin çoğu ile uyumlu olmamasıdır. Özellikle ucuz klavyelerde olduğu için hissiyatsız ve kalitesiz olurlar. (Farklı bir Costar şekli daha)
- Cherry Stabilizer : Günümüzde yaygın olan ve tercih edilen stabilizer türüdür. Genelde orta segment klavyelerde denk gelir. Tuşun altına iki plastik housing yerleştirilir; aralarındaki tel ile birbirlerine bağlanır. Kullanımı, tak çıkar yapması kolay ve modlamaya çok müsaittir. PCB ve klavye kasalarına takılarak kullanılan versiyonları vardır klavyeden klavyeye değişir. Eksisi ise biraz customise gerektirmesi diyebilirim. Aksi halde rattle sorunu yapabilir.
- Optical Stabilizer : Optik/manyetik switch’ler için tasarlanmış özel stabilizer türüdür. Mekanik değil, ışık kesme prensibiyle çalışan switch’lere uyumludur. Sadece optik switchler ile uyumlu olması ve Custom modlara izin vermemesi eksileridir.
Stabilizer lar farklı bölgelere farklı biçimlerde takılabiliyor. İstenilen şekilde takılamaması veya uyumsuzluk sorunlarına sebep verebildiğinden anlatmam lazım.
- Plate Mounted : OEM ve bazı prebuild klavyelerde denk gelen yaygın biçimdir. Bu biçimde Stabilizer lar klavye gövdesine tutturulur. Direk zemine temas ettiklerinden titreşim üretmeye ve titreşim yemeye daha meyillidir bu yüzden pek sevilmezler. Modlamak mümkündür ancak tak-çıkar işlemi, kırılgan yapısından dolayı biraz gergindir.
- Snap-In Mounted : Genelde prebuild klavyelerde denk gelinir. Stabilizer lar gövde yerine PCB ye takılır. PCB ye takılan stabilizer lar titreşimi daha az hisseder ve hissettirir. Snap-in modellerde klipsli bir yapı vardır ve stabilizer bu şekilde takılır. Plate mount a kıyasla daha iyidir ancak abisi yanında pek tercih edilmez.
- PCB SCREW mounted : Prebuild veya Custom klavyelerde seyrek gördüğümüz bir çeşittir. Bu da kardeşi Snap-in gibi PCB ye tutturulan çeşittir. Tek fark klipsli yapı yerine vidalı bir yapı kullanmasıdır. Bu yapı sayesinde sökmesi daha rahat ve titreşimden daha az etkileniyor. Tek eksisi uyumlu klavye, daha doğrusu PCB yapısı gerektirmesi.
Klavyenin boyutuna, layout una ve keycap lere göre uyumluluk konusu devreye giriyor. Dikkat etmeniz gereken 4 basit şey var. Bunlara baktıktan sonra tedirgin olunacak pek bir şey yok.
- U birimi : Stabilizerin desteklediği tuş uzunluğunun birimidir. Sıradan tuşlar 1U olarak geçerken Space 6,25U olarak geçer gibi gibi. Bu değer kullanılacak klavyenin layoutuna göre değişkendir. Bunları doğru seçmezseniz paranızı çöpe atmış olursunuz.
- Stabilizer sayısı : Yukarıdaki U birimi ile bağlantılı olduğunu unutmayın. Klavyelerin %60, %75 gibi boyutları vardır ve bu almanız gereken stabilizer miktarını değiştirir. Üstüne Layout konusu da belirleyicidir. İnternetten veya kullanım kılavuzundan klavyenizin kaç U boyutlarında kaçar tane stabilizer kullandığına bakmanız gerek.
- Stabilizer Stem Ağzı : Switchlerdeki keycap uyumluluğu konusu stabilizerlar için de geçerli. Genelde Cherry style stabilizer lar çoğu switch ile uyumludur ancak bazı farklı keycapler veya stabilizer ağızları köstek olabiliyor.
- Mount Biçimi : Az önce anlattığım montaj biçimi nadiren de olsa köstek olabiliyor. Mesela Screw mount a göz diktiyseniz ve klavyenizde destek yoksa vazgeçmeniz lazım gibi gibi.
STABİLİZER YAPISI ve KALİTESİ
Stabilizer ların anatomisine girmeye başlayacağım.
Bu parça da, Switchler gibi birden fazla parçadan oluşuyor ve kaliteleri değişken olabiliyor. Kullanılan malzemenin kalitesi ve yapı kalitesi de burada belirleyicidir.
1- WİRE
Tuşun iki yanını birbirine bağlayan metal tel. Bastırıldığında iki yandaki housing’leri aynı anda hareket ettirerek denge sağlar.
Farklı metallerden üretilir. Dayanıklılığı ve biraz da hissiyatı etkiler.
- Alüminyum : Ucuz klavyelerde kullanılan en ucuz biçimdir. Dayanıklılığı ve rijitliği zayıftır. Sadece korozyon direnci fena değil.
- Bronz : Nadiren karşılaşılan bir malzemedir. Dayanıklılık ve rijitlik olarak ortalamadır. korozyon direnci yüksektir. Maliyetli olduğundan tercih edilmez.
- Karbon Çelik : Daha sık tercih edilen biçimdir. Sağlamdır ve rijittir ancak sert karakterli olması bazıları için tilt edici olabilir. Korozyon direnci zayıftır. Karşılığında maliyeti alüminyum kadar olmasa da uygundur.
- Paslanmaz Çelik : Her konuda en iyi malzemedir. Rijit ve dayanıklıdır. Korozyon olayı da çözülmüştür. Maliyeti ortalama olmasına rağmen genelde kaliteli klavyelerde tercih edilir.
- Altın Kaplama : Karbon veya Paslanmaz çeliğe kaplama olarak eklenen, yüksek maliyetli premium bir malzemedir. Paslanmaz çelik üstüne altın kaplama en kaliteli kombindir.
Stabilizer wire’larının kalınlığıdır. Stabilizer hissiyatını doğrudan etkileyen kritik bir ölçüdür. 1.2mm den başlayıp 1.8mm ve üzerine çıkabilir. Tahmin edebileceğiniz gibi bu kalınlık arttıkça wire ın rijitliğini ve hissiyatını etkiliyor.
- 1.2 kalitesiz.
- 1,5-1,6 yaygın orta seviye.
- 1,7 ve üstü kaliteli modellerde kullanılıyor.
Wire Uzunluğu
Daha demin anlattığım stabilizer boyutlarını etkileyen şeydir.
U birimi olarak ölçülen şeydir yani. Stabilizer'ın sadece telini değiştirmek isterseniz bilmenizde fayda var. Bunun dışında aynı şeyi tekrar anlatarak uzatmanın manası yok.
Build Kalitesi
Tahmin edebileceğiniz gibi Wire'in kalitesini belirleyen ince niteliklerdir. Telin düz olması gibi ince konuları kapsadığından uzatılacak çok bir şeyi yok. En azından Wire'da yok.
2- STABİLİZER STEM
Cherry ve optical tipi stabilizer'larda bulunur. Optik stabilizerlara müdahale edilemediğinden onu bir köşeye atın.
Switch deki stem ile neredeyse aynıdır. Tek fark, stabilizerdaki stem in amacı wire ile keycap arasındaki köprü olması. Switch lerde bump hissi ve leaf ile teması derken biraz daha komplike olabiliyor.
Birde... Stabilizer gerektiren tuşlar biraz daha yüke maruz kaldığından bazı malzemeler kullanılmaz.
Malzeme
Sabahtan beri anlattığımdan tahmin edebileceğiniz gibi. Seçilen malzeme hissiyatı, dayanıklılığı ve biraz da sesi etkiliyor.
Switch stem lerinde kullanılan mazlemelerden ayrışabiliyor. Buraya dikkat etmeniz iyi olur. Tabi Switchler kadar belirgin olmadıklarını da belirtmeden geçmiyim. Berbat malzeme seçmemeniz yeterlidir. İstiyorsanız skip leyebilirsiniz bahsedeceğim çoğu şey birbirini tekrar ediyor.
- ABS : En kötü ve ucuz malzemedir. Ucuz klavyelerde kullanılır. Ses profili ince ve tizdir. Dayanıklılık gibi konularda kötüdür.
- Nylon : Biraz daha orta halli modellerde kullanılıyor. Sürtünme olarak hafif pürüzlüdür. Dayanıklılığı yüksek, kalıp hassasiyeti ortalamadır. Ses profili olarak tok ama gürültülüdür.
- Polyester : Genelde premium veya kaliteli switchlerde kullanılır. Kayganlık, kalıp hasasiyeti ve dayanıklılığı ortadır. Ses profili olarak yumuşak ve tok tarafta kalıyor.
- POK : Premium veya kaliteli ürünlerde kullanılıyor. Dayanıklılık ve kalıp olarak Polyester gibi ortalamadır ancak sürtünme olarak daha iyi ve kaygandır. Ses profili yumuşak ve sessiz tarafya kalıyor.
- TPU : Yüksek maliyeti yüzünden premium ürünlerde tercih ediliyor. Dayanıklılık ve sürtünme olarak Polyester den daha iyidir. Ses profili olarak yumuşak ve sessizdir.
- POM ve MODDEN POM : TPU dan daha ucuza benzer özellikleri sunan bi alternatiftir. Yine premium kaliteli modellerde tercih edilir. Sürtünme, ses profili ve dayanıklılık olarak TPU ile çok benzer. Kalıp hassasiyetinde POM daha iyidir. Modded pom ise, kullanım şekline göre biçimlendirilmiş varyantıdır.
- PTFE : Modded POM ları saymazsak her konuda en iyi malzemedir. Ses profili sessiz ve yumuşak tarafta. En büyük eksisi, en pahalı malzeme olmasıdır.
Az önce bahsettiğim konuları biraz tekrar edeceğim. Bazı stabilizer stem leri veya keycapler belli şekilleri şart koşar. Her ne kadar Cherry stili, çoğu keycap ile uyumlu olsa da bazen köstek olabiliyor.
Bununla birlikte kullanacağınız stabilizer çeşidi de kıllık yapabiliyor.
Mesela Costar stabilizerlar farklı bir şekilde tutturuluyor. Alacağınız keycape dikkat etmeniz yararınıza.
-- Build Kalitesi
Switch stem lerinde bahsettiklerim aynen geçerli. Kalıp hassasiyeti yüzünden yaşanan pürüz ve boşluklar, malzeme seçiminde yapılan seçimler vs. bu başlık altında bulunuyor. Uzun uzun konuşulacak pek bir şey yok.
3- STABİLİZER HOUSİNG
Stem hosing olarak da geçer. Switchlerdeki bottom housing e bener bi işlevi vardır. Stabilizer ların zemine tutturulmasını sağlayan parçadır. İçindeki hareketli parçaları sabit tutar ve doğru şekilde çalışmasını sağlar. Modlayarak hissiyatta fark yaratan ana parça da budur.
--- Malzeme
Bunda da kullanılan malzemeler dayanıklılık, hissiyat ve sesi etkiliyor.
ABS < Polyester < Nylon < PTFE < UHMWPE < POM< POK < Modified POM şeklinde, az önce anlattığım biçimlerde sıralanıyor.
Tekrar tanım yaparak konuyu uzatmanın manası yok. Sadece dayanıklılık konusu biraz daha kritik.
--- Montaj Şekli
Yukarıda bahsettiğim montaj biçimlerini belirleyen bölge burasıdır. PCB ye tırnak veya vida ile oturması olayıdır yani.
Tekrar uzun uzun anlatmamaya gerek yok. Montaj biçimini etkileyen parçanın bu olduğunu bilmeniz yeterlidir.
Klavyenim bilgisayara bağlandığı kablodur. Konumuz CUSTOM klavyeler olunca buna da Gılgamış destanı yazmasak olmaz.Kablonun görüntüsü için özel kablolar tercih edilir. Bunun yanında kullanım stilini ve birazcık da performansında etkisi vardır ama dediğim gibi biraz. Berbat olmadığı sürece aşırı kritik bir rolü yoktur. Temel özelliklerindne bahsettikten sonra detaylara ineceğim.
---- KABLO ÇEŞİTLERİ
Kabloların en temel ayrımıdır. Entegre, modüler ve Custom olarak ayırabiliriz.
- Entegre kablolar : Klavyeye dahili olarak gelen ve çıkarılamayan kablolardır. Çoğu klavyede bu stil kullanılır. Kablo bozulduğunda değiştirmek veya onarmak zahmetlidir.
- Modüler kablolar : Klavyeden çıkarılabilen tiptir. Kablo bozulduğunda uygun bir kablo ile değiştirmemize olanak verir.
- Custom kablolar : Modüler kablolara benzer ancak daha detaylı versiyonudur. Şekilleri ve tasarımları değişiklik gösteren özel setlerdir. Bazı prebuild klavyelerde de bunlardan kullanılabilir. "KABLO" başlığı altına bahsedeceği şey de budur.
Kablonun PC ye ve klavyeye bağlandığı porttur. Genelde alıştığımız USB girişleri olsa da bazen Type-C gibi girişler de kullanılabiliyor.
Aynı şekilde kablonun klavyeye bağlanan kımında da ufak tefek değişikliklere denk gelinebiliyor. Evet... sadece bahsetmek için bahsettiğim bir konu daha yani.
---- KABLO UZUNLUĞU
E yani... Klavyenin kablo boyunu ifade eder. Bazı kullanıcıların kasası baya uzakta olduğundan dikkat edilmesi gereken bir ölçüdür. Custom kablolarda ortada ek bir bağlantı mekanizması olduğundan sonradan uzatma yapılabilir.
---- COİLED ve FLAT KABLOCustom sularına girmeye başladığımız ana geldik. Coiled ve Flat sadece şekilleri belirtmekte kullanılır. Coiled kablolar spiral şeklinde dururken flat kablolar, standart kablolardır. Herhangi şekil şükül formları yoktur.
Çoğu OEM ve bazı Prebuild klavyeler Flat kablo kullanıyor.
---- HOST CABLE ve DEVİCE CABLE
Custom kablolar bazen iki parçadan oluşur. İleride bahsedeceğim konektör parçası ile birbirlerine bağlanır. Neden? Çünkü havalı.
Bu kablo bölgelerine belli isimler verilir :
- - Device cable : Kalvye ile konnektörü bağlayan kısa kablodur. Genelde spiral/coiled yapıda olan bölge burasıdır.
- - Host Cable ise PC ye bağlanan kablodur. Device cable, konnektör ile host cable a birleşir. Genelde flat yapıda olur.
Sleeve kablo denilen şey, standart kablonun üzerine tekstil, naylon veya PET malzeme gibi dış katman geçirilmesidir.
Görsel olarak kişiselleştirme ve fiziksel dayanıklılığı artırmaya yarar. Görselliğe önem verenlerin Custom klavye deyince aklına gelen ilk parçalardandır.
Bu kaplamalarda farklı malzemeler kullanılır. Ana amaçları doku ve görsellik olduğundan tamamen kişisel zevktir.
- PVC : En çok kullanılan ve en kalitesiz kaplamadır. Diğerleri kılıf olarak geçerken bu bir kaplamadır. Sıradan kablodur diyebilirim. Pek dayanıklı olduğu söylenemez ve esnek değildir.
- TPE : Fiyat-performans modellerde kullanılabilen hafif örgü yoğunluğuna sahip bir kılıftır. Dayanıklılığı ve esnekliği ortalamadır. Görsellik olarak yumuşak ve silikon gibidir.
- Paracord : Diğerleri plastikken Paracord lar Kumaş dokulu biraz daha niş ürünlerdir. Yoğun ve yumuşak dokuda olurlar. Görsel olarak absürt durmayan kumaş dokusu vardır. Esnek ve yumuşak yapıdadır. Dayanıklılıkları ortalamadır. Çok geniş renk ve tasarım skalasına sahiptir.
- PET (Techflex) : Kaliteli custom modellerde kullanılır. Çok yoğun sert bir dokusu, yoğun örgülü kaliteli bir görünümü vardır. Esneklik olarak serttir ancak dayanıklılığı iyidir. Renk ve tasarım olarak Paracord kadar olmasa da çeşitlilik sunabilir.
- Nylon : Kaliteli ve premium ürünlerde kullanılır. Dokulu, parlak, premium görseli ve yoğun sağlam bir yapısı vardır. PET den daha dayanıklı ve esnektir. Aşağı yukarı PET kadar renk ve doku çeşitliliği sunabilir.
- Duble Layer : İsminden de anlayabileceğiniz gibi birden fazla kılıf katmanı bulunması olayıdır. Ekstra dayanıklılık ve tokluk hissi verir. Kaliteli ürünlerde görüldüğü gibi bir sebepten kullanıcılar kendileri de yapabiliyor.
Shielding, genel olarak USB kabloları içinde yer alan bir veya daha fazla elektriksel koruma katmanıdır. Temel amacı elektromanyetik girişimi engellemek, sinyal bütünlüğünü korumak ve parazitleri azaltmaktır. Genelde alüminyum ve bakır olarak iki farklı malzeme kullanılır (Bakır daha kalitelidir).
Ucuz klavyelerde Alüminyum kullanılır. Nadiren kalaylı bakır veya gümüş kaplı bakır görülebilir.
İÇ KABLO
Sinyalleri ve enerjiyi aktaran ana kabloya denir. Genelde malzemesi pek belirtilmez. Burada dikkat etmeniz gereken şey KABLO AKTARIMI konusudur.
AWG birimi olarak iç kablodaki telin kalınlığı belirtilir. Daha düşük olması demek telin kalınlaşması demek yani akım kapasitesi artar.
Piyasada 26AWG ve 28AWG olarak içki çeşit bulunur. Klavye için aradığınız kabloyu farklı amaçlar için kullanacaksanız buna dikkat edin.
- 28 AWG : İnce olmasından dolayı veri iletiminde kullanılıyor.
- 26 AWG : Daha fazla akım taşıyabildiğinden telefon vs. şarj etmek için tercih ediliyor.
Detachable connector, kablonun klavyeye giden ucu ile bilgisayara giden ucu arasındaki estetik modüler bir bağlantı parçasıdır. Asıl amacı estetik olsa da kabloları modüler yaptığından daha uzun kullanım ömrüne sebep oluyor. Sadece PC ye giden kablo bozuksa onu değiştirerek devam etmek gibi.
Malzeme
Diğer parçaların aksine kısa kesebileceğim bir konudur. Bu konektör de kullanılan malzeme genelde görsel kaygılar yüzünden tercih edilir.
Gövdede genelde alüminyum kullanılırken bazen Altın kaplama kullanılır.
Konektör Stili
Konnektörün görsel stilini belirlemekte kullanılır diyebilirm. Stabilizerlar gibi aynı işlevi farklı biçimde yaparlar. Görselliğe takık olanlar buraya da dokunuş yapabiliyor.
Biraz hissiyatları da fark ediyor ancak... kaç kez kabloyu konnektörden ayırmamız gerektiğini düşününce aman aman etkisi yok.
- Aviator : Custom veya Prebuild klavyelerde en sık gördüğümüz biçimdir. Konektör, vidalı bi yapı ile birbirine geçer. Modelden modele kalitesi ve stili değişebileceğinden net bir şey söyleyemem. Genelde düz, silindirik ve pürüzsüz metal yapıları olur.
- YC8 : Kaliteli prebuild veya customlarda görebildiğimiz diğer yaygın biçimdir. Aviator ve Weıpu ların aksine vidalı yapı bulunmaz. Tırnaklı/clipsli bi yapı ile tak çıkar yapılır. Genellikle şeritli, girintili tasarımda olur ancak ürün sayısı ve rağbet fazla olunca bu da kalitesi gibi değişkendir.
- LEMO : En premium stillerden birisidir. Fiyatı yüzünden olsa gerek denk gelmesi seyrektir. Bu da YC8 gibi tak-çıkar bir yapıdadır ancak daha kalitelidir. YC8 de klipsli bir yapı varken bunda yaylı bir mekanizma vardır. Tasarımı daha sade ve silindirikken malzemesi çoğu zaman parlak metaldir.
Bir kabloda olmasını isteyebileceğiniz ancak üstüne fazla düşünmeyeceğiniz artılar diyebilirim. Üstüne konuşulacak fazla şeyleri yok hızlı hızlı aradan çıkaracağım.
- CNC HOUSİNG : USB veya konektörlerin CNC ile işlenip tasarım uygulandığı versiyondur. Bunun yanında daha dayanıklı oluyorlar.
- ALTIN KAPLAMA ve STANDART USB : Yıllardır dönen bir makara. USB girişinde altın kaplama olup olmamasıdır. Gözle görülür hiçbir farkı olmadığından şov malzemesidir. Şöyle söyilim, performansı unutan F/P ürünlerde altın kaplama USB marifetmiş gibi lanse ediliyorken, fiyatı unutan performans ürünlerin USB lerinde altın bulunmaz.
- HEATSİNK : Kabloların konektör veya USB portlarına bağlandığı kısımların biraz daha güçlendirildiği bir yapıdır. Kabloya makaron eritmekte aynı şeydir.
- TASARIM ve GÖRÜNÜŞ : Kablonun veya konektörün tasarımıdır. Kaliteleri bir yana, tamamen kişisel zevk olduğundan üstüne konuşmak saçma.
Adından da anlayabileceğiniz gibi Klavyelerin gövdeleri de fark yaratıyor. Dayanıklılık, ses, uyum ve görsellik olarak önemli bir bölgedir.Konu customise olduğundan anlatmaya başlamadan anlamanız biraz zor.
- PCB UYUMU
Yukarıda da anlattığım gibi klavyelerin farklı boyutları vardır %60-75 gibi.
Bu boyutları asıl belirleyen parça PCB'dir. PCB'ler gövde boyutu ile paraleldir. Yani TKL klavye toplamak istiyorsanız PCB'nin de TKL'ye uygun olması gerekir. Aksi takdirde kasa ile uyum sağlamaz.
Build kalitesi de, pcb nin ne kadar cuk oturduğunu etkiyebilir. Malum bazen batarya falan da eklenebiliyor.
- TASARIM ve EKSTRALAR
Hayır gövde konusu bitmedi. Erkenden aradan çıkarmanın daha mantıklı olacağını düşündüğümden erkenden bahsediyorum.
Başlıktan da anlayabileceğiniz konuları, üstün körü tanımlayarak geçiştireceğim.
- Tasarımın, renk, ışıklandırma vs. : Tamamen kişisel zevktir. Birisi optimus prime kullanmak isterken diğeri minimal bir klavye tercih edebilir. Bu yüzden üstüne düşünüp konuşulabilecek bir konu olduğunu düşünmüyorum (çoğunlukla).
- % BOYUTU : Burada da kişisel zevk konuşuyor ancak biraz daha tartışmaya açık. Bazıları masada yer açılması için küçük klavye tercih ederken bazıları da tuş sayısı olarak geride kalmak istemiyor gibi gibi. Bu boy olayı yanında maliyet de getirdiğinden fiyatta oynamalara sebep olabiliyor. Amacınız kaliteli bir şeyi ucuza bulmaksa % boyutunu düşürmeyi düşünebilirsiniz.
- SES SCROLU ve BOŞLUĞU : Bazı OEM ve Prebuild klavyelerde ses scrolu bulunur. Bazen yatay dururken bazen de kasaya paralel olabiliyor. Bu biçim Custom klavyelerde aranabiliyor. Bazı gövdelerde bu tekerlekler için uygun boşluk olmadığında scrol dan vazgeçilmesi gerekiyor. İnce bi detay ama meraklısı çok.
- IŞIK GEÇİRGENLİĞİ : Yine kişisel zevk konusudur. Bazı gövdeler, ışığı geçirecek şekilde tasarlanabiliyor. Yarı saydam veya saydam gövdeler buna en güzel örnek. Bunun dışında bazı gövdelerin belli başlı yerlerinden kasıtlı olarak ışık saçılabiliyor. RGB sevenlerin ilgisini çektiğinden belirtmek istedim.
- AYAK DİZAYNI : Bu da biraz kişisel zevk sayılır. Bazı klavyelerdeki ayak mekanizmaları farklılık gösterir. Çift kademeli yükseltme buna güzel bi örnektir mesela. Klavye aldırtacak bir detay değil ancak detay detaydır.
- KABLO KANALI : Bu da klavye aldırtacak bir detay değil ancak hoş bir artı. Bazı klavyeler altından kablo geçirmeniz için ovuklar bırakır. Bu olay segmentasyon fark etmez rastgele oluyor. Pahalı klavyelerde olmadığına şahit olabilirsiniz yani.
Belki fark etmişsinizdir. Bazı klavyelerde tuşlar havada dururken bazılarında gövdeye daha gömüktür. Bu olay gövde dizaynı ile alakalıdır. Kişisel zevk olup olmaması bir yana; klavyenin hissiyatını, duruşunu ve sesini ciddi etkiler.
- Floating Key Design : Bildiğimiz klavye tuşudur desem yeterli aslında. Tuşların, klavyenin gövdesine nazaran çok daha havada olduğu biçimdir. Çoğu OEM klavyede bu olsa da bazen Prebuild veya Custom larda da denk gelinebiliyor. Temizlemesi ve tuşları çıkarması basittir. Aydınlatma daha çok dağılır, daha parlak ve havada süzülen efekt görünür. Asıl fark hissiyat ve ses kısmında olur. Bu dizaynda gövde rezonansı daha fazladır yani titreşim, yankı gibi şeyleri daha çok hissettirir. Ses olarak daha tiz ve yankılıdır. Kasanın kenarları açık olduğundan ses direk dışarı çıkarır. Bu da ister istemez tokluğu öldürür.
- High Profile Case : OEM lerden ziyade prebuild veya Custom larda gördüğümüz biçimdir. Tuşlar, daha doğrusu keycapler gövdenin içindeymiş gibi görünür. Bazı klavyelerde modüler bir parça ile sağlanırken bazılarında gövdenin kendisidir.
Temizlemesi, tuşları çıkarması ve klavyeyi ayırması biraz daha zahmetlidir. Işıklandırma sadece keycap altından görünür, daha yönlü ve sade durur. Ses ve hissiyat olarak kasanın kenarlarının kapalı olması sayesinde daha toktur. İki aynı switchi floating ve high profil kasa arasında değiştirseniz bile farkı anlayabilirsiniz.
- Low Profile : OEM, CUSTOM, Prebuild fark etmez hepsinde vardır. Tuş tasarımı olarak floating kullanır ancak burada bir fark var.
Bu klavyelerin amacı ufak olmaktır bu yüzden switch ve keycapleri de buna özeldir. Low profile switchler, adından da anlayabileceğiniz gibi daha alçak olur ve hareket mesafeleri daha kısadır.
Gövde ve keycapler de buna ayak uydurarak nihai minik klavyeyi ortaya koyar. Az önce anlattıklarımda böyle bir durum yok bu yüzden low profil klavye arayanlar buna dikkat etmelidir.
Gövde genelde 3 kısımdan oluşur. Gördüğümüz üst kısım, klavyenin altı olan kısım ve tuşun oturtulduğu plaka şeklinde.
Montaj stili, plaka veya PCB'nin klavyeye nasıl sabitlendiğidir. Bunu yapmak için çeşitli yöntemler vardır. OEM ve Prebuild lerde bu kadar çeşitlenmez. Eğer custom mevzularına boydan girmek istiyorsanız bilmenizde fayda var.
- PLATELESS : Montaj plakası yerine PCB'yi bağlantı noktası olarak kullanır. PCB üst gövdeye veya alt gövdeye vidalanabilir. Bu montaj stili ile denk gelmek nadirdir.
- TRAY : Genelde OEM klavyelerde denk geldiğimiz biçimdir. PCB'yi ve plakayı, klavyelerin alt gövdesine bağlayan vidalar bulunur.
- TOP MOUNTED : Plakanın montaj biçimini etkiler. Plakayı klavyelerin üst gövdesine sabitler. Bu montaj stili özel montaj gerektirir ve tipik olarak kenarlara doğru daha sert ve ortada daha yumuşaktır.
- BOTTOM MOUNTED : TOP mounted ın tam zıttıdır. Plaka klavyelerin üst muhafaza yerine alt muhafazaya sabitlenir. Bu montaj stili de özel bir montaj gerektirir. Sertlik açısından Top mounted dan daha tutarlı şekilde serttir.
- GASKET : Son zamanlarda prebuild klavyelerin piyasanın içinden geçmesi sayesinde benzerlerini görmeye başladık. Bu montaj stilinde plaka ve gövde arasında elastik sönümleyici malzeme kullanılır. Klavyenin tıkırdama sesini yumuşatır ve plaka klavyenin diğer bileşenleriyle doğrudan temas halinde olmadığından yastıklanır. Bu montaj biraz daha pahalıdır çünkü özel plaka ve sönümleme malzemesi gereklidir.
- SANDWİCH : Bu montaj stilindeki vidalar klavyelerin alt gövdesinden, plakasından ve üst gövdeden geçer. Diğer stillerden daha sert olma eğilimindedir. Low profil klavyelerde denk gelinebilir.
- İNTEGRATED : Ucuz bir yöntem olduğundan OEM lerde tercih edildiği oluyor. Bu biçimde plaka bulunmaz. Bunun yerine üst gövde plaka işlevi görecek şekilde biçimlendirilir. Bu yapı yüzünden serttir.
İllaki görmüşsünüzdür. Bazı klavyeler metalken bazıları plastik oluyor. Bu aslında zevk meselesidir diyebilirim.
“Ama metal daha dayanıklı” diyecekseniz... Doomguy olup klavye ile duvarı parçalamak gibi bir amacınız yoksa metalin dayanıklılığının bir anlamı yok. Kaldı ki bazı klavyeleri plastiği o kadar sağlam oluyor ki metali aratmıyor. Redragon Brahma gibi.
Şu hissiyat ve ses konusuna geri dönersek :
Metal kullanılan klavyeler genelde daha tiz ve yankılı ses profiline sahip oluyor. Bazıları bunu tercih ediyor.
Öte yandan çoğu klavye plastik malzemeler tercih edilir. Ses ve titreşim sönümlemesi metale kıyasla daha başarılıdır ve tok hissiyat sunar. Ucuz olması da başka bi gereçke tabi.
Rehberin asıl patladığı yere, yani mavi kısma geldik. Bu bölünde CUSTIMİSE konusundan bahsedeceğim.
Custom klavyeler, adından da anlayabileceğiniz gibi kişiselleştirmek için üretilir. Bazı işlemler sonunda klavyenin her şeyi değiştiğinden zaman alan, pahalı, verilen emeğe değen ve niş bir hobidir.
Sadece custom değil, prebuild veya OEM klavyenizde de birazdan bahsedeceğim şeylerin bazılarını yapabiliyorsunuz.
He gidip de en iyisi olsun diye Custom toplama niyetindeyseniz, arkadaşlar size Prebuild lere kadar eşlik etsin.
Custom klavyeler iki ucu şeyli değnek gibidir. Ürün var para yok veya para var ürün yok sorununun yanında para var, ürün var, zaman yok gibi bi problem daha var. Üstüne 25 dolar civarı olan gümrük sınırı da eklenince yarışmacılara başarılar diliyorum.
Bu konuyu anlatabilmem için bazı sorunlardan kısaca bahsetmem gerekiyor. Bunlar terim olarak da geçer.
Sesi, hissiyatı ve çalışmasını engelleyen şeklinde kümeye ayırmam iki taraf için de daha mantıklı.
HİSSİYATI ETKİLEYEN SORUNLAR
- Scratchy Feel = Tuş basarken pürüzlü veya sürtünmeli hissiyat.
- Spring Crunch = Yaydan gelen gıcırdama veya titreşim hissi.
- Over-Tactility = Tactile bump'ın aşırı güçlü olması ve rahatsız edici his bırakması.
- Inconsistent Feel / Uneven Actuation = Aynı klavyedeki tuşların farklı hissettirmesi. A ile H nin farklı his vermesi gibi.
- Key Height Inconsistency = Tuşların farklı yüksekliklerde durması. Hiza bozukluğu olması yani.
- Binding / Rubbing= Tuşun köşesinden basıldığında takılması ya da zor hareket etmesi. Stabilizer larda daha sık yaşanır.
- Wobble = Tuşun yana veya öne/arkaya oynama yapması. Bu olay stabilizer ve gövde için de geçerli.
- Excessive Lube / Lube Pooling = Aşırı yağlama nedeniyle switch veya stabilizer'ın takılması veya tuşun geri dönmemesi.
- Keycap Warping = Keycap'lerin ısı veya basınçla şekil bozukluğuna uğraması.
- Backlight Bleed = Işıkların keycap dışında sızarak çirkin bir görüntü oluşturması.
- LED Flickering = Klavyedeki aydınlatmanın titrek görünmesi.
- Ping (Çınlama) = Switch yayından veya metal parçalardan gelen tiz çınlama sesi.
- Case Ping / Echo = Gövde içinden yankılanan metalik çınlama sesi. Kalitesiz switch veya yetersiz yalıtımdan oluşabilir. Yukarıdaki ile çok benziyor.
- Hollow Sound = Boş kutu içindeymiş gibi yankılı, tok olmayan ses.
- Rattling = Stabilizer ya da keycap'ın boşta hareket etmesiyle çıkan ses.
- Wire Tick = Stabilizer telinin zıplamasıyla çıkan "klik" sesi. Ping e benziyor ancak sorun Switch den değil Stabilizer dan yaşanıyor.
- Plate Reverb = Plate ile PCB arasında yankılanan titreşim sesi. Sesini gösterebileceğim bir video bulamadım. Bulsam bile fark etmesi zor.
- Over-Dampening = Fazla sünger/foam kullanımından kaynaklı boğuk, yutulmuş ses. Sessiz klavyeler örnek gösterilebilir ancak onlar kasıtlı yapıyor.
- Coilwhine = Klavyeden bobin sesine benzer kısık bir elektrik sesi çıkması. Kulağınızı dibine sokmadığınız sürece fark etmiyorsunuz. (Başıma geldi)
- Keybind Rework = Tuş soketlerinin zamanla temas kaybı yaşaması. Hotswap ları ilgilendiriyor.
- Tuş Basmama / Miss Actuation = Tuşa basıldığında sinyalin iletilmemesi. (PCB veya switch kaynaklı)
- Loose Components = PCB, plate, switch ya da stabilizer gibi parçaların gövde içinde gevşek durması. Bu aslında hissiyatı etkiler ancak bi raddeden sonra bozulmalara sebep veriyor.
- Microphonic Feedback = Titreşimin mikrofona ulaşarak yankılanması ya da kayıt cihazına doğrudan iletilmesi. Eskiden telefon çalmadan önce sinyal çakan hoparlörler gibi değil.
- Ölü led = Işık kaynağının tamamen kapanması veya rengini verememesi.
- Zincirleme ölü led = Bir led yüzünden belli bir bölgenin veya sıranın bozulması.
Motospeed CK-108 de 6 yılın ardından başıma geldi. Sorunlu olan o tuşun ışığını kapatınca düzeliyor. (ARGB sağ olsun)
- Contact Bounce = Switch in sinyali tek seferde iletmesi yerine çok kısa süre içinde birkaç sinyal göndermesi.
- Chattering / Key Chatter = Bi sebepten tuşların birden fazla basması.
- Ghosting = Basılmamış bir tuşun, birden fazla tuşa aynı anda basıldığında basılmış gibi algılanmasıdır.
Yukarıda bazı işlemlerin klavyeyi tamamen değiştirdiğinden bahsetmiştim. Burada o işlemlerden üstün körü bahsedicem. Yapacağınız zaman püf noktalarını araştırmanızı öneririm. Ben burada sadece tanımını yapacağım.
Burada da, yukarıdaki gibi kümeler oluşturdum. Stabilizer, switch, gövde, kablo gibi.
STABİLİZER MODLARI
- Stabilizer Lubing = Sürtünmeyi azaltmak ve rattle'ı engellemek için lube uygulanmasıdır.
- Holee Mod = Stab saplarının içine bant vb. sıkıştırılır. Bu sayede boşluklar kapanır ve tokluk hissi artar.
- Band-aid Mod = Stabilizer altına bant/kumaş yerleştirilir. Tuş dibe vurduğunda yumuşak ses sağlar.
- Wire Balancing = Stabilizer telinin iki tarafı aynı yükseklikte ve dengede olacak şekilde ayarlanır. Kullandıkça bükülebildiğinden bakım tarzı bir şeydir.
- Clipping = Cherry tarzı stem'lerin alt çıkıntıları kesilerek yaylanma hissiyatı azaltılmaya çalışılır.
- Stabilizer Swap = Daha kaliteli bileşenler veya modeller ile stabilizer değiştirilir. Veya iki farklı stabilizer parçaları melezlenir.
- Lubing = Sürtünmeyi azaltmak ve sesi yumuşatmak için switch içindeki bazı parçalar yağlanır. Bu yağ genelde Krytox olur buna dikkat edin. Gres yağı veya vazenin sürmek pek iyi sonuç vermez.
- Factory Lube Removal = Fabrika çıkışlı lube lu gelen switchlerin (prelube switchlerin) üstündeki yağ silinip kullanıcı tarafından tekrar yağlanır. Bu genelde daha iyi sonuç verse de bazı switch lerin prelube ları başarılıdır.
- Filming = Switch arasındaki boşluğa takılır. Boşluğu azaltarak sıkılığı artırır ve ses daha tok çıkar.
- Spring Swap = Switch yayları farklı yaylarla değiştirilir. Komple switch değiştirmekten daha ucuz bi yöntem.
- Franken Switching / melezleme = Farklı switch parçaları birleştirilerek özel kombinasyonlar oluşturulur. Stabilizer lardaki gibi.
- Silent Modding = Switch içine sessizleştirici damperler eklenir.
- Case Foam = Gövdenin içine yerleştirilen dolgu malzemeleri yankıyı azaltır ve sesi toklaştırır. Bu bazen Keycapler için de yapılır.
- Plate Foam = Plate ile PCB arasına yerleştirilir, yankı ve boşluk sesini azaltır.
- PE Foam Mod = PCB'nin üstüne, varsa plate in üstüne ve switch'lerin altına yerleştirilerek thocky ses sağlanır. Bazen zemini kaplarken bazen linkteki gibi sadece tuş altına konulur.
- Bottom foam = En altta kalan boşluğun yalıtımla doldurulması. (case foam diye de geçer)
- Foam Re-Cutting = Daha uygun köpükler kullanıcı tarafından kesilerek eklenir veya revize edilir.
- Tape Mod = PCB'nin arkasına birkaç katman kağıt bant çekilir ve ses profili toklaşır. Bunu OEM klavyenizde yapmanızı öneririn.
- Force Break Mod = Gövde birleşim noktalarına izole bant eklenerek titreşim azaltılır. Genelde metal gövdelerde yapılır.
- Gasket Swap = Contalar farklı yoğunluktaki malzemelerle değiştirilerek yaylanma ve titreşimi azaltır.
- O-Ring mod = Keycap lerin altına yerleştirerek toklaştırma ve rijitleştirmeye yarar. Genelde Clicky switchleri susturmak için kullanılır ancak pek işe yaramıyor.
- Case Weight Mod = Alt kapağa ekstra ağırlık eklenerek sabitlik ve ses değişimi sağlanır.
- Painting = İstenilen teknikle ve renk ile yeniden boyamak veya desen vb. eklemek.
- -- Foam malzemeleri : Poron, Polyethylene PE, IXPE, EVA, Neoprene, Latex, Silikon Pad, Felt (Keçe) kullanılarak yalıtım vb. sağlanmaya çalışılır. Bazı yerlerde alternatif malzemeler uydurulabilir.
- Kabloyu en baştan, tamamen kullanıcının yapması.
- Mevcut kablonun kaplamasını değiştirmek veya kılıf takmak
- Birleşim noktalarındaki aşınmayı engellemesi için Heatsink takılır.
AŞIRI BASİT ÖZET
- OEM ler piyasada satılan sıradan ve pek özelliği olmayan ürünler.
- Prebuild ler, OEM lerden daha kaliteli olurlar ve kişiselleştirmeye müsait altyapı sağlarlar. Bemim gözümde bir klavyenin PREBUİLD statüsüne girmesini sağlayan yegane şey HOTSWAP özelliğidir.
- Customlar ise kullanıcın zevkine ve fantezilerine göre parçalarını seçtiği toplama klavyelerdir. Pahalıdır, el işçiliği, emek ve zaman ister. Kaliteli prebuild ler, custom lara çok yaklaştığından gün geçtikçe daha da niş leşiyor.
- CUSTOMİSE ise, elindeki klavyeyi kişiselleştirmektir. OEM klavyeye yalıtım yapmak, lehim patlatarak veya hotswap dan yararlanarak switch değiştirmek, keycap değiştirmek vb. Yeterli el beceriniz varsa, OEM klavyeleri “hissiyat” olarak oldukça iyi hale getirebiliyorsunuz. Evet HİSSİYAT dedim çünkü performans, kullanıcının kontrolü dışında oluyor.
Kısıtlı bütçelerde klavye arıyorsanız bu kadar detaya isteseniz de inemezsiniz. Onlarda klavyenin kronik sorunlarına ve hotswap olup olmamasına dikkat etmeniz yeterli. Rehberi yazdığım tarih 17 hazirandı. Bu dönemde kısıtlı bütçe diyebileceğim bölge 1500 tl ye kadar olan kısım. Ne kadar aşağı inerseniz o kadar kalitesizleşiyor veya klavye boyutları düşüyor.
[Bu metin aslen Video metninden devşirme. İmla ve forum kurallarına uygun biçimde düzenledim. Birde ruhumu ortaya koyup gördüğünüz linkleri, ss leri ve sayfa düzenine uğraştım ]
1500 tl üzerine çıkılan ancak çok da fazla uçulmayan segmentte diğer bahsettiğim şeylere de bakabilirsiniz.
Kablosuz olması, pbt keycap, prebuild yapı, ekran gibi şeyler yani. Bütçenize göre dolu klavyeyi bulmak için piyasayı ve forumları didiklemenizi öneririm. Ajazz AK992 yi bu sayede keşfettim.
Üst segmente çıktığınız vakit, bu rehberdeki diğer çoğu detaya bakabilirsiniz. O segment, son zamanlarda kaliteli prebuild lerin piyasaya girmesi ile karmakarışık olduğundan biraz bulanık.
Eğer bir delilik yapıp Custom lara girerseniz bu rehberdeki detayların çoğuna ihtiyacınız var. Hatta bu rehber bile yetersiz kalabilir. Bol şans!
Bunların dışında klavye veya içinde kullanacağınız parçalar kişisel zevke göre tercih edilir. Boyutlardan tut hissiyata kadar tamamen kişisel zevktir. Ürünün performansı ve kalitesi nesneldir onları katmıyorum.
Buradan da şu çıkarım yapılıyor: Klavyeler RGB den, demir gövde iddiası ile kullanılan şeydiri-şeyden tenekeden, bilmem ne markasının güven verdiğini iddia etmesi veya çok satmasından İBARET DEĞİL!
Gördüğünüz gibi konuya derinlemesine girildiğinde bu kadar detay çıkabiliyor.
MONİTÖR REHBERİMDE BU KADAR BAŞLIK YOK!
Gerçi monitördeki konular birbirini tetiklediğinden ve kağıt üstü verilerin safsata olmasından dolayı o kadar şey var.
Klavyede anlatan yok diye bu kadar şey birikiyor.
İlk rehberimin / makalemin / wall of text imin sonuna geldik. (+100 bin karakter)
Eksik gördüğünüz bir şey varsa belirtirseniz düzeltmek için uğraşacağım. Bu kadar uzun bir rehberde hata yapmamam imkansız.
İyi sosyaller
ChatGPT’den yararlandım ancak malum Custom Rom rehberi tarzı metnin tamamını kopyala-yapıştır yapmadım. Kaynak az olduğundan yararlandım. İnternetten araştırabildiğim ve sorgulayabildiğim kadar sorguladım. Ketçap mayonez ettiğim ChatGPT konuşması burada:
Switchlerin Curve şemasını bulmanız için :
Metin yazarken yaşadıklarımdan çıkardığım notlar:
- 30 ek limiti var. Nedense 30 u geçtim herhalde dosya formatı ile alakalı.
Ek not : Birden fazla resim yan yana ise SS alıp tek fotoğraf olarak kullan. - Timeline mantığına daha önceden kafa patlatmam lazımdı. Kurtarmayı başardım ancak yapması yordu.
- Resim ve linkleri, tüm metin bittikten sonra ekle. Sayfa düzeni de buna göre yapılıyıor.
- Sekmeyi sabitle, sürekli CTRL C/V ile not defterine yedekle, sürekli taslağı kaydet.
Bu sayede başka bir gün devam edebiliyorsunuz ve tamamen silinmiyor. - ChatGPT'yi "Ne diyorsa yanlıştır." diyerek yargıla. Kaç tane saçma sapan bilgiyi elden geçirdim.
Son düzenleyen: Moderatör: