Rehber Linux kurduktan sonra neler yapılmalı?

Merhaba,
Sisteminize yepyeni bir Linux dağıtımı kurdunuz, masaüstünüz karşınıza geldi. Peki şimdi ne yapacaksınız? Windows'tan farklı olarak Linux, kurulumdan hemen sonra ufak tefek dokunuşlar isteyen ama bu dokunuşlar yapıldığında inanılmaz stabil çalışan bir yapıya sahiptir.

İster Debian tabanlı bir sistem kullanın, ister Arch. Taze bir kurulumun ardından yapmanız gereken en temel adımları bu rehberde toparladım.

1. Sistemi ve Depoları Güncelleyin​

Linux dünyasında ilk kural her zaman sistemi güncel tutmaktır. Kurulum imajınız (ISO) ne kadar yeni olursa olsun, siz sistemi kurana kadar repolara (depolara) yeni paketler eklenmiş olabilir.

• Debian/Ubuntu/Tabanlı Sistemler İçin: Terminali açın ve şu komutu girin:
  
  sudo apt update && sudo apt upgrade -y
  
  
• Arch Tabanlı Sistemler İçin:
  sudo pacman -Syu

2. Sürücüleri (Özellikle Ekran Kartı) Kontrol Edin​

Linux'ta donanımların çoğu çekirdeğe (Kernel) gömülü sürücülerle anında tanınır. Ancak ekran kartı tarafında yapmanız gereken ufak optimizasyonlar olabilir.

• AMD Kullanıcıları: Açık kaynaklı Mesa sürücüleri sisteme gömülü gelir ve doğrudan çalışır. Ancak oyun oynayacaksanız Vulkan paketlerinin tam yüklü olduğundan emin olun (mesa-vulkan-drivers).
• NVIDIA Kullanıcıları: Kapalı kaynaklı (Proprietary) sürücüleri kurmanız şarttır. Çoğu dağıtımda bulunan "Sürücü Yöneticisi" (Driver Manager) aracı üzerinden en güncel "Tested" veya "Proprietary" etiketli sürücüyü seçip kurabilirsiniz.

3. Medya Codec'lerini ve Fontları Yükleyin​

Video oynatırken sesin gelmemesi veya web sitelerindeki yazı tiplerinin tuhaf görünmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Windows'a ait fontları ve lisanslı codec'leri kurarak bu sorunu aşabilirsiniz.

• Komut (Ubuntu/Debian tabanı): sudo apt install ubuntu-restricted-extras

(Kurulum sırasında karşınıza çıkan EULA lisans ekranında Tab tuşuna basıp Ok diyerek onaylayabilirsiniz.)

4. Timeshift ile Sistem Yedeği Alın​

Linux'ta terminal üzerinden sistemin derinliklerine inmek, yeni temalar denemek veya sistem dosyalarıyla oynamak çok keyiflidir. Ancak bir şeyler ters gittiğinde format atmak zorunda kalmamak için Timeshift hayat kurtarır.

• Sisteminiz stabil durumdayken Timeshift'i kurun ve ilk anlık görüntüyü (Snapshot) alın.
• Sistem çökerse veya GRUB ekranında kalırsanız, bu yedekten tek tıkla sistemi eski haline döndürebilirsiniz.

5. Yazılım Merkezi ve Flatpak Entegrasyonu​

Çoğu dağıtım kendi mağazasıyla gelse de, güncel uygulamalara (Discord, Spotify, Steam vs.) ulaşmanın en temiz yolu Flatpak kullanmaktır. Eğer sisteminizde yüklü değilse Flathub'ı aktif hale getirin.
sudo apt install flatpak flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo

6. Masaüstünüzü Kişiselleştirin​

Linux'un en güzel yanı özgürlüğüdür. Sistemin her bir pikseline kadar değiştirebilirsiniz.

• Global Temalar: Görünüm ayarlarından yeni temalar indirin.
• Pencere Davranışları: Animasyon hızlarını ayarlayın veya saydamlık efektleri ekleyin.
• Kısayollar: Alıştığınız Windows kısayollarını veya tamamen kendi çalışma tarzınıza uygun yeni kısayolları atayın.

Karşılaştığınız hatalarda veya sormak istediğiniz detaylar için yazmaktan çekinmeyin.