Nefs İlmi
Üstün
- Katılım
- 30 Ocak 2024
- Mesajlar
- 3.967
- Makaleler
- 81
- Çözümler
- 14
- Beğeniler
- 4.798
Rüya tabiri, rüya yorumlama gibi şeyleri illa ki duymuşsunuzdur. Genelde saçma sapan şekilde yapılır. Ama rüyaların psikoloji bilimindeki yerini bilmeyenler vardır. Bu kısa yazımda rüyaların aslında gerçekten yorumlanabileceğini, kişinin tedavisinde kullanılabileceğini ve kişinin içinde bulunduğu psikolojik hali yansıtan rüyaların olduğunu, kimi zamanda geleceğe dair rüyalar olabileceğini söylemek istiyorum.
Freud'a göre rüyalar, bilinçdışının yansımasıdır. Yani bilinçdışında bizim fark etmediğimiz arzu, travma, düşünceler ve güdüler kendilerini rüyalarda belli edebiliyor.
Psikanalitik kuramda, Freud, rüya analizleriyle, bilinçdışı çatışmaların ve gerçek motivasyonların ortaya çıkarılabileceğine inanırdı. Rüyadaki semboller ve imgeler, kişinin bilinçdışı dünyasına bir mercekti.
İslam tasavvuf anlayışını modern psikolojiyle harmanlayan, kurucusu Dr. Mustafa Merter olan bir psikoloji ekolü var: nefs psikolojisi.
Öncelikle nefsin ne olduğuna bakalım. Nefs, psike ön ekinin benzeri gibi görünse de İslam tasavvufunda daha zengin bir anlama sahiptir. Mustafa Merter sitesinde şu şekilde bahseder:
Nefs psikolojisine göre nefsin mertebeleri vardır. Bu mertebeler kap gibidir. Kişinin benliği geliştikçe bu kaba sığmaz hale gelir ve taşmak ister. Bu taşmak bir üst mertebeye geçişi gerektirir. Kierkegaard'ın varoluş felsefesinde bu yükselmeden İslam'dan bağımsız olarak "existential leap" olarak bahseder. Batı psikolojisi İslami psikolojiyle aslında paraleldir, fakat batı İslam dininin perspektifini bilmediği için bazı noktalarda cevapsız kalmış olabilir.
Bu mertebeler şunlardır:
Kişi, nefs-i emmare'de kalınca dünyevi zevkler yaşayabilir. Fakat bu mertebede, yani bu kapta, bir süre kalınca, bir süre sonra benlik gelişiyor ve bu kap dar geliyor. Kabın dar gelmesinden ötürü, kişide, iç sıkıntısı, varoluşsal sancı, boşluk hissi gibi durumlar oluşabiliyor. Fakat bunun yanında nefs-i emmare katında uzun süre kalmak, bu katta hizmet etmek, bu kata bağımlı olmak demektir; bu kata bağımlı olunması durumunda ise, nefs-i emmarenin isteklerini karşılamadığımız zaman birtakım patolojiler meydana gelmesi söz konusudur: depresyon, anksiyete...
Bu mertebeler şu şekilde anlam bulabilir:
Arapça:
Allah, Kur’an-ı Kerim’de insanı ahsen-i takvim olarak yarattığını kelam etmektedir. Daha sonra onu, insanı, en aşağı bölgeye indirdiğini söylemektedir.
Arapça:
Nefs yapısını anladık.
Nefs psikolojisine göre ise, nefs, insan ile ilah arasında bir köprü görevi görür ve kişiye mevcut durumu hakkında bilgi verir ve rehberlik eder.
Şimdi rüya örnekleri verelim. Bu rüyalar gerçekten görülmüş rüyalardır.
Psikanaliz örneği
Rüya: Rüyamda, denizin altındaydım ve üstümden kırmızı bir tır geçiyordu.
Bu kişinin rüyasına yorumum: Deniz bilinçaltını temsil ediyor. Tır ise güç sembolü. Seni ezen bir güç olabilir. Bu güç bir insan, duygu, arzu veya senin bastırdığın bir şeyler olabilir. Denizin altında olman bu gücün bilinçaltında olabileceğini gösteriyor olabilir.
Nefs psikolojisi örneği
(Kadınlarla karmaşık ilişkisi olan ve iyi anlaşamayan birinin rüyası ve bu kişi birtakım rüyaları rüya günlüğüne yazıyor, bu rüyalar ışığında terapi alıyor. Aşağıdaki rüya bir süre terapi ardından sonra gelen bir rüya)
Rüya: Boğazda bir yüzme yarışması var. Yarışmacı bir kadına refakat ediyorum. Boğazın karşısına doğru denizin altından yüzecek, tüpsüz. Beni de çağrıyor, "Hadi gel sen de yüz. Beraber geçelim. Nefes almazsan yaparsın, hadi gel." Yüzmeye başladık, nefes almaya gerek yoktu, rahattım ama dinlemedim, nefes almaya başladım ve burnuma pis kokular geldi. Kaygı yoktu ama pis kokular vardı.
Yorum: Boğaz, ikili, karşıt yapıyı temsil ediyor olabilir. Bunun yanında boğaz bilinç ve bilinçdışı arasındaki iletişimi temsil ediyor olabilir. Denizin altından yüzülmesi kişinin bilinçdışında olduğunu ve burada işlem gördüğünü gösterebilir Yarışma ortamı, kişinin başarı, zafer ve kendini kanıtlama arzusunu yahut kadınlarla olan ilişkisindeki eksikliği temsil ediyor olabilir. Kadının kişiyi çağırması ve kişinin beraber yüzmeye başlaması, bilinçdışındaki kadın figürüne karşı bir yumuşama, güven duyduğunu gösteriyor. Kadını dinlemeyip nefes almaya başladığında burnuna gelen koku, kadın figürüyle ilişkisine, yakınlık durumuna irrite baktığını gösteriyor. Ama kaygı hali olmaması ve kadına karşı güven duyması, bilinçdışında kadın figürüne karşı daha olumlu baktığını ve bir şeylerin iyileştiğini gösteriyor.
Nefs psikolojisi örneği 2
(Bu rüya evli olmasına rağmen diğer kadınlarla olmak isteyen birinin rüyası)
(Bu rüya ilahi bir uyarı niteliğinde olabilir)
Rüya: Otele gidiyorum. Görevli odama kadar eşlik ediyor. Asansör en üst kata çıkıyor. Odamın kapısını açtığında içeri giriyorum ve üzerime büyük ferahlık geliyor. Güzel kokular duyuyorum. Sonra lobiye iniyorum. Otel görevlisine soruyorum, "Bu otelde hiç karı var mı?". Sonra odama gitmem gerekiyor. Görevli yine benle geliyor. Asansöre biniyorum. Asansör bu sefer bodrum kata iniyor. Şaşırıyorum. Görevli odamı gösterince giriyorum ve içerisi leş, pis kokulu, karanlık ve dağınık.
Yorum: Otel, nefs mertebelerini temsil ediyor. Odasının otelin en üst katında olması kişinin iyi halde olduğunu gösteriyor. Fakat daha sonra "kadın" arzusu ile ilgili diyalog geçiyor. Bundan sonra odasına gittiğinde odanın en aşağı katta olması ve pis, leş olması kişiye uyarıdır. Kişinin eşine sadık kalması halinde iyi bir hal yaşayacağı belirtilirken sadık kalmaması ve kendi kötücül arzularına boyun eğmesi halinde kişinin kötü hal yaşacağı bildiriliyor ve bu doğrultuda uyarılıyor.
Nefs psikolojisi için bir rüya örneği daha verebilirdim, benim kendi rüyam. Fakat bunu paylaşmanın pek güvenli olduğunu düşünmüyorum. Sadece şunu söylemek istiyorum, rüya, nefs mertebesi, içinde bulunduğum hal vs. ciddi mesajlar veriyordu.
Gördüğünüz gibi rüya yorumlama diye bir şey var. Evet, belki, "Deprem zenginlik göstergesidir." gibi bir cümle sizin için bir şey ifade etmemelidir. Fakat psikanaliz ve nefs psikolojisi ekollerince rüyalar önemli yer tutar.
Freud'a göre rüyalar, bilinçdışının yansımasıdır. Yani bilinçdışında bizim fark etmediğimiz arzu, travma, düşünceler ve güdüler kendilerini rüyalarda belli edebiliyor.
Psikanalitik kuramda, Freud, rüya analizleriyle, bilinçdışı çatışmaların ve gerçek motivasyonların ortaya çıkarılabileceğine inanırdı. Rüyadaki semboller ve imgeler, kişinin bilinçdışı dünyasına bir mercekti.
İslam tasavvuf anlayışını modern psikolojiyle harmanlayan, kurucusu Dr. Mustafa Merter olan bir psikoloji ekolü var: nefs psikolojisi.
Öncelikle nefsin ne olduğuna bakalım. Nefs, psike ön ekinin benzeri gibi görünse de İslam tasavvufunda daha zengin bir anlama sahiptir. Mustafa Merter sitesinde şu şekilde bahseder:
Nefs psikolojisine göre nefsin mertebeleri vardır. Bu mertebeler kap gibidir. Kişinin benliği geliştikçe bu kaba sığmaz hale gelir ve taşmak ister. Bu taşmak bir üst mertebeye geçişi gerektirir. Kierkegaard'ın varoluş felsefesinde bu yükselmeden İslam'dan bağımsız olarak "existential leap" olarak bahseder. Batı psikolojisi İslami psikolojiyle aslında paraleldir, fakat batı İslam dininin perspektifini bilmediği için bazı noktalarda cevapsız kalmış olabilir.
Bu mertebeler şunlardır:
- Nefs-i Emmâre: Kötülüğü emreden nefis. İnsanı kötü arzulara, şehvetlere ve isyankâr davranışlara iter.
- Nefs-i Levvâme: Kınamayı emreden nefis. İyilik ve kötülüğü ayırt edebilen, kötü davranışlardan dolayı vicdan azabı çeken nefistir.
- Nefs-i Mülhime: İlham eden nefis. İnsana doğruyu ve güzeli ilham eden, iyiliğe yönelten nefistir.
- Nefs-i Mutmainne: Huzur bulan nefis. Allah'a itaat etmeyi ve iyi işler yapmayı alışkanlık haline getiren, kendini arındırmış nefistir.
- Nefs-i Râziye: Razı olan nefis. Allah'ın rızasına ermiş, O'nun emirlerine gönülden boyun eğmiş nefistir.
- Nefs-i Marziyye: Razı olunan nefis. Allah tarafından razı olunan, rıza makamına ulaşmış nefistir.
- Nefs-i Kâmile: Kemale ermiş nefis. Bütün beşeri arzulardan ve kötü huylardan arınmış, olgunluk mertebesine ulaşmış nefistir.
Kişi, nefs-i emmare'de kalınca dünyevi zevkler yaşayabilir. Fakat bu mertebede, yani bu kapta, bir süre kalınca, bir süre sonra benlik gelişiyor ve bu kap dar geliyor. Kabın dar gelmesinden ötürü, kişide, iç sıkıntısı, varoluşsal sancı, boşluk hissi gibi durumlar oluşabiliyor. Fakat bunun yanında nefs-i emmare katında uzun süre kalmak, bu katta hizmet etmek, bu kata bağımlı olmak demektir; bu kata bağımlı olunması durumunda ise, nefs-i emmarenin isteklerini karşılamadığımız zaman birtakım patolojiler meydana gelmesi söz konusudur: depresyon, anksiyete...
Bu mertebeler şu şekilde anlam bulabilir:
Arapça:
Türkçe meal:
Allah, Kur’an-ı Kerim’de insanı ahsen-i takvim olarak yarattığını kelam etmektedir. Daha sonra onu, insanı, en aşağı bölgeye indirdiğini söylemektedir.
Arapça:
Türkçe meal:
Nefs yapısını anladık.
Nefs psikolojisine göre ise, nefs, insan ile ilah arasında bir köprü görevi görür ve kişiye mevcut durumu hakkında bilgi verir ve rehberlik eder.
Şimdi rüya örnekleri verelim. Bu rüyalar gerçekten görülmüş rüyalardır.
Psikanaliz örneği
Rüya: Rüyamda, denizin altındaydım ve üstümden kırmızı bir tır geçiyordu.
Bu kişinin rüyasına yorumum: Deniz bilinçaltını temsil ediyor. Tır ise güç sembolü. Seni ezen bir güç olabilir. Bu güç bir insan, duygu, arzu veya senin bastırdığın bir şeyler olabilir. Denizin altında olman bu gücün bilinçaltında olabileceğini gösteriyor olabilir.
Nefs psikolojisi örneği
(Kadınlarla karmaşık ilişkisi olan ve iyi anlaşamayan birinin rüyası ve bu kişi birtakım rüyaları rüya günlüğüne yazıyor, bu rüyalar ışığında terapi alıyor. Aşağıdaki rüya bir süre terapi ardından sonra gelen bir rüya)
Rüya: Boğazda bir yüzme yarışması var. Yarışmacı bir kadına refakat ediyorum. Boğazın karşısına doğru denizin altından yüzecek, tüpsüz. Beni de çağrıyor, "Hadi gel sen de yüz. Beraber geçelim. Nefes almazsan yaparsın, hadi gel." Yüzmeye başladık, nefes almaya gerek yoktu, rahattım ama dinlemedim, nefes almaya başladım ve burnuma pis kokular geldi. Kaygı yoktu ama pis kokular vardı.
Yorum: Boğaz, ikili, karşıt yapıyı temsil ediyor olabilir. Bunun yanında boğaz bilinç ve bilinçdışı arasındaki iletişimi temsil ediyor olabilir. Denizin altından yüzülmesi kişinin bilinçdışında olduğunu ve burada işlem gördüğünü gösterebilir Yarışma ortamı, kişinin başarı, zafer ve kendini kanıtlama arzusunu yahut kadınlarla olan ilişkisindeki eksikliği temsil ediyor olabilir. Kadının kişiyi çağırması ve kişinin beraber yüzmeye başlaması, bilinçdışındaki kadın figürüne karşı bir yumuşama, güven duyduğunu gösteriyor. Kadını dinlemeyip nefes almaya başladığında burnuna gelen koku, kadın figürüyle ilişkisine, yakınlık durumuna irrite baktığını gösteriyor. Ama kaygı hali olmaması ve kadına karşı güven duyması, bilinçdışında kadın figürüne karşı daha olumlu baktığını ve bir şeylerin iyileştiğini gösteriyor.
Nefs psikolojisi örneği 2
(Bu rüya evli olmasına rağmen diğer kadınlarla olmak isteyen birinin rüyası)
(Bu rüya ilahi bir uyarı niteliğinde olabilir)
Rüya: Otele gidiyorum. Görevli odama kadar eşlik ediyor. Asansör en üst kata çıkıyor. Odamın kapısını açtığında içeri giriyorum ve üzerime büyük ferahlık geliyor. Güzel kokular duyuyorum. Sonra lobiye iniyorum. Otel görevlisine soruyorum, "Bu otelde hiç karı var mı?". Sonra odama gitmem gerekiyor. Görevli yine benle geliyor. Asansöre biniyorum. Asansör bu sefer bodrum kata iniyor. Şaşırıyorum. Görevli odamı gösterince giriyorum ve içerisi leş, pis kokulu, karanlık ve dağınık.
Yorum: Otel, nefs mertebelerini temsil ediyor. Odasının otelin en üst katında olması kişinin iyi halde olduğunu gösteriyor. Fakat daha sonra "kadın" arzusu ile ilgili diyalog geçiyor. Bundan sonra odasına gittiğinde odanın en aşağı katta olması ve pis, leş olması kişiye uyarıdır. Kişinin eşine sadık kalması halinde iyi bir hal yaşayacağı belirtilirken sadık kalmaması ve kendi kötücül arzularına boyun eğmesi halinde kişinin kötü hal yaşacağı bildiriliyor ve bu doğrultuda uyarılıyor.
Nefs psikolojisi için bir rüya örneği daha verebilirdim, benim kendi rüyam. Fakat bunu paylaşmanın pek güvenli olduğunu düşünmüyorum. Sadece şunu söylemek istiyorum, rüya, nefs mertebesi, içinde bulunduğum hal vs. ciddi mesajlar veriyordu.
Gördüğünüz gibi rüya yorumlama diye bir şey var. Evet, belki, "Deprem zenginlik göstergesidir." gibi bir cümle sizin için bir şey ifade etmemelidir. Fakat psikanaliz ve nefs psikolojisi ekollerince rüyalar önemli yer tutar.
Son düzenleme: