Rehber Tarayıcı tercihi nasıl yapılır?

Esenlikler.

Tarayıcı tercihini yapmakta zorlanan bir sürü kişi var, internet üzerinde araştırma yaparken de kafalar karışabiliyor. Bu kafa karışıklığını biraz olsun gidermek adına bir rehber hazırlamak istedim.
Aslında tek bir "en iyi tarayıcı" yok. Bir tarayıcının sizin için iyi olup olmaması; performanstan gizliliğe, eklenti desteğinden senkronizasyona, alışkanlıklarınıza kadar birçok faktöre bağlı.
Bu rehberde tarayıcıları sadece özelliklerini sıralayarak karşılaştırmak yerine, bir tarayıcı seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatmaya çalışacağım.

Öncelikle: Tarayıcı ve arama motoru aynı şey değildir.
Bu konu çok sık karıştırılıyor.

Tarayıcı: Chrome, Firefox, Edge, Brave gibi web sitelerini açtığınız programdır.
Arama motoru: Google, Bing, DuckDuckGo, Startpage gibi internette arama yaptığınız hizmettir.

Dolayısıyla “Google kullanmak” ile “Chrome kullanmak” aynı şey değildir. Chrome kullanıp DuckDuckGo'yu varsayılan arama motorunuz yapabilirsiniz. Aynı şekilde Firefox kullanıp Google'da arama yapmanız da mümkündür.

Tarayıcı Seçerken Neye Bakmalıyız?​

Performans: “En hızlı tarayıcı” gerçekten önemli mi?
Tarayıcı karşılaştırmalarında en çok gördüğümüz şeylerden biri benchmark sonuçları.
Ancak: “X tarayıcısı benchmark'ta %5 daha hızlı, o yüzden kesinlikle daha iyi." şeklinde bir sonuca varmak pek doğru değil.
Günümüzde modern tarayıcıların büyük çoğunluğu günlük kullanımda zaten oldukça hızlı. Aradaki farklar; kullanılan siteye, işlemciye, RAM miktarına, açık sekme sayısına, eklentilere ve işletim sistemine göre değişebiliyor. Dolayısıyla benchmark sonuçlarından ziyade, yukarıda bahsettiğim durumlara göre hareket etmeniz daha mantıklı olacaktır. Performans yalnızca işlem hızından ibaret değildir.

RAM kullanımı​

Bu konu da fazlasıyla yanlış anlaşılabiliyor.
Modern tarayıcılar sekmeleri, siteleri, uzantıları ve farklı işlemleri mümkün olduğunca ayrı süreçlerde çalıştırabiliyor. Ayrıca bazı sekmeler etkin olmadığında uykuya alınabiliyor veya bellekten kısmen çıkarılabiliyor.
Dolayısıyla RAM kullanımını tek başına kalite göstergesi olarak değerlendirmemek gerekiyor.
Hatta bilgisayarınızda 32 GB RAM varsa tarayıcının 8 GB RAM kullanması, bilgisayarınızı kullanılmaz hale getirmiyorsa tek başına problem değildir.

Gizlilik ≠ Güvenlik​

Bu iki kavram internette sürekli birbirine karıştırılıyor.

Güvenlik: Kötü amaçlı sitelere, zararlı yazılımlara, exploitlere, kimlik avına ve benzeri tehditlere karşı korunmayla ilgilidir.
Gizlilik: Sizin hakkınızda hangi verilerin toplandığı, sitelerin sizi ne kadar takip edebildiği ve tarayıcının üreticisinin hangi verileri işlediğiyle ilgilidir.

Bir tarayıcı güvenli olabilir ama gizlilik konusunda daha fazla veri toplayabilir.
Tersi de mümkündür.

Reklam Engelleyici Kullanmalı Mıyız?​

EVET.
Reklam engelleme yalnızca “reklamları görmemek” değildir.

İyi bir içerik engelleyici; reklamları, takipçileri, bazı kötü amaçlı komut dosyalarını, gereksiz üçüncü taraf içeriklerini engelleyerek hem gizliliği hem de bazı durumlarda performansı artırabilir.
Ayrıca kötü amaçlı reklamlar ve benzeri tehditlere maruz kalma ihtimalini de azaltacağı için sisteminiz daha güvenli hale gelecektir.

Her tarayıcıda aynı reklam engelleyiciyi kullanmak mümkün değildir. Örneğin Chromium ekosisteminde Google'ın Manifest V3 geçişi, özellikle gelişmiş içerik engelleme uzantılarının (uBlock Origin) çalışma şekli konusunda önemli değişiklikler getirdi. Bu nedenle tarayıcıya göre bir tercih yapmak gerekmekte. Eğer Chromium tabanlı bir tarayıcı kullanıyorsanız uBlock Origin Lite, Firefox tabanlı bir tarayıcı kullanıyorsanız uBlock Origin tercih etmenizi öneririm. Chromium tabanlı tarayıcılarda AdGuard gibi güzel alternatifler de var ancak uBlock Origin Lite yine daha iyi bir seçenek olabilir. Kararı kendi araştırmalarınız sonucunda verebilirsiniz.

Eklenti Ekosistemi​

Yukarıda bahsettiğim durum da buna bir örnek. Her tarayıcıda aynı eklenti desteği sunulmuyor.
Şifre yöneticileri, reklam engelleyiciler, geliştirici araçları, not alma araçları, VPN eklentileri, verimlilik araçları...
Tabii burada ne kadar eklenti kullandığınız önemli. Eğer kullandığınız önemli bir eklenti varsa, tarayıcı değiştirmeden önce o eklentinin desteklenip desteklenmediğini kontrol etmekte fayda var. Popüler eklentilerin çoğu için alternatifler bulunabiliyor ancak bu her eklenti için geçerli değil.

Senkronizasyon​

Bilgisayarınız dışında telefon, tablet veya başka bir bilgisayar kullanıyorsanız; yer imleri, geçmiş, açık sekmeler, parolalar, ayarlar, bazı durumlarda ödeme bilgileri gibi verilerin cihazlar arasında senkronize edilebilmesi ciddi bir kullanım kolaylığı sağlıyor. Bu benim pek dikkat ettiğim bir konu değil, ancak belirtmeden geçmenin yanlış olacağını düşündüm.

Örneğin zaten Android ve Google hizmetlerini yoğun şekilde kullanıyorsanız Chrome'un ekosistem avantajı sizin için önemli olabilir.

Gizlilik Konusunda Pazarlama Cümlelerine Kanmayın​

“Privacy-focused.”

“Ultra private.”

“Maximum privacy.”

“Tracker-free.”

Bu ifadelerin hiçbirisi tek başına bir şey ifade etmiyor.
Bir tarayıcının gerçekten gizlilik açısından ne yaptığını anlamak için:

• Hangi verileri topluyor?
• Telemetri var mı?
• Hangi özellikler varsayılan olarak açık?
• Reklam/tracker engelleme nasıl çalışıyor?
• Senkronizasyon verileri nasıl işleniyor?
• Şirketin iş modeli ne?
• Tarayıcı açık kaynak mı?
• Güncellemeler ne kadar hızlı geliyor?

gibi sorulara bakmak gerekiyor. Konunun sonunda bir video önerisinde bulunacağım, orada gizliliği daha iyi anlayacaksınız.

Chromium Kullanmak Kötü Bir Şey Mi?​

Hayır.

Chromium, Google Chrome'un kendisi değildir. Chromium açık kaynaklı bir tarayıcı projesidir ve Blink motoru başta olmak üzere birçok bileşen içerir.
Chrome, Edge, Brave ve Opera gibi bazı bilindik tarayıcılar Chromium/Blink ekosisteminden yararlanır ancak aynı tarayıcı değildir.
Ek olarak, tarayıcının Chromium tabanlı olması ile tarayıcının üreticisinin veri toplama politikası iki farklı konudur.

Firefox Neden Farklı?​

Firefox burada önemli bir alternatif çünkü Chromium/Blink ekosisteminin dışında kalan en büyük genel amaçlı seçenek.

Firefox'un kendi motoru Gecko.
Bu durum sadece “başka bir logo” anlamına gelmiyor. Web platformunun farklı bir motor tarafından uygulanması, web ekosisteminde motor çeşitliliğinin devam etmesi açısından da önemli.

Ancak Firefox'un da kusurları var.
Bazı sitelerde uyumluluk problemleriyle karşılaşabilirsiniz, bazı web uygulamaları Chromium üzerinde daha fazla test edilmiş olabilir ve bazı kullanıcılar Chromium tabanlı tarayıcıların sunduğu ekosistemi daha kullanışlı bulabilir.

Peki Brave, LibreWolf, Zen Browser Gibi Tarayıcılar?​

Burada “tarayıcı aileleri” mantığına geçilebilir.

Chromium tabanlılar: Chrome, Edge, Brave, Opera, Helium gibi tarayıcılar.
Aynı temel web motoru ekosisteminden yararlansalar da sundukları özellikler, gizlilik politikaları, arayüzleri ve varsayılan ayarları birbirinden farklı olabilir.

Firefox/Gecko tabanlılar: Firefox, LibreWolf, Zen Browser gibi tarayıcılar.
Bunlar Chromium ekosisteminden farklı olarak Firefox'un kullandığı Gecko teknolojileri üzerine kuruludur. Ancak aynı temeli kullanmaları, hepsinin aynı özelliklere, varsayılan ayarlara veya gizlilik yaklaşımına sahip olduğu anlamına gelmez.

Sonuç​

Gördüğünüz gibi, “en iyi tarayıcı hangisi?” sorusunun herkese uyan tek bir cevabı yok.

Bir tarayıcı seçerken yalnızca benchmark sonuçlarına, RAM kullanımına veya internette gördüğünüz “en güvenli tarayıcı” gibi başlıklara bakmak yerine; kendi kullanım alışkanlıklarınızı ve ihtiyaçlarınızı göz önünde bulundurmanız çok daha doğru olacaktır.

Çok fazla eklenti kullanıyorsanız eklenti desteği, birden fazla cihaz kullanıyorsanız senkronizasyon, gizliliğe önem veriyorsanız veri toplama politikaları ve içerik engelleme özellikleri sizin için daha önemli olabilir. Benzer şekilde kullandığınız işletim sistemi ve Google, Microsoft gibi ekosistemlerle olan bağlantınız da tercihinizi etkileyebilir.

Bu yüzden Chrome kullanmak yanlış değildir, Edge kullanmak sizi otomatik olarak güvensiz yapmaz, Firefox kullanmak da tek başına gizliliğinizi garanti etmez. Brave kullanmak sizi internette görünmez hale getirmez; LibreWolf kullanmak da bütün güvenlik ve gizlilik sorunlarını ortadan kaldırmaz.

Önemli olan, kullandığınız tarayıcının ne yaptığını bilmek ve sizin için önemli olan özelliklere göre seçim yapmaktır.
Yukarıda bir video linki bırakacağımı söylemiştim;