- Katılım
- 20 Aralık 2023
- Mesajlar
- 7
- Beğeniler
- 14
Hız testi sitelerinde 1000 Mbps download, 100 Mbps upload görüp; iş Zoom toplantısına, Twitch yayınına veya bir web sitesinin "tık" diye açılmasına gelince 56k modem çilesi yaşatan durumdur. Çoğu kişi sorunu sadece hız (bant genişliği) sanıyor ama olay çok daha derin.
Sebeplerini madde madde dizelim ki neden fiber kablonun üzerinde tepindiğimiz anlaşılsın:
Sebeplerini madde madde dizelim ki neden fiber kablonun üzerinde tepindiğimiz anlaşılsın:
- DPI (Deep packet inspection): internet trafiğinin her bir paketinin içine "acaba bu paketle yasaklı bir yere mi gidiyor?" diye bakılması olayıdır. Devletin ve ISP'nin her paketi açıp incelemesi milisaniyelik gecikmeler yaratır. Bu da download hızını etkilemese de "tepkisellik" dediğimiz olayın içine eder.
- çöp ISP router'ları: operatörlerin "al bunu kullan" diye dayattığı o 50 dolarlık cihazların işlemcisi 1000 Mbps trafiği yönetemiyor. bufferbloat denilen illetin ana kaynağıdır. Evde biri YouTube açtığında senin Zoom toplantının donma sebebi o Router'ın paketleri sıraya dizemeyip şişmesidir.
- CGNAT havuzu: IPv4 adresleri bittiği için sizi tek bir IP üzerinden yüzlerce kişiyle aynı çuvala dolduruyorlar. Dış dünyayla bağlantı kurarken araya giren bu ekstra katman, bağlantının "anlık" kurulmasını engeller.
- peering ve routing rezaleti: verinin Frankfurt'taki sunucuya en kısa yoldan gitmesi gerekirken, ISP'nin ucuza kaçıp veriyi İtalya, İngiltere üzerinden dolaştırmasıdır. 1000 Mbps hızın olsa ne yazar? Yol uzayınca o Zoom toplantısı mutlaka takılır.
- zorunlu DNS ve sansür mekanizmaları: ISP'nin kendi hantal DNS sunucularına mahkum olmanız. Her bir siteye girişinizde "bu site nerede?" sorusunun cevabını o hantal sunuculardan beklerken geçen saniyeler...
- yurt dışı çıkış kapasitesi: Türkiye'nin toplam yurt dışı çıkışının, herkesin aynı anda nete yüklendiği akşam saatlerinde daralması. Operatörün "hız kısıtlamıyoruz" dese de trafiği şekillendirip (traffic shaping) kaliteyi düşürmesi.
- IPv6 eksikliği: dünyanın geçtiği modern protokole hâlâ tam geçilemediği için eski nesil, hantal yöntemlerle internete bağlanmaya çalışmamız.