xDSL altyapı, bakır telefon hattı üzerinden, bir ev telefonuna ihtiyaç duyulmadan internet verilebilen bir altyapı türüdür. Fiberden bağımsız olarak xDSL altyapı, bakır kablolar üzerinden erişim sağlar. Bakır, yapısı gereği iletkenlik açısından harika bir elementtir. Ama bakır, aynı zamanda da parazit, oksidasyon gibi dış etkenlerede çok çıplak bir elementtir.
Bakır altyapılarda, fiber altyapılardan bağımsız olarak arıza görülme olasılığı çok çok daha yüksektir. Özellikle altyapınız 10 yıldan fazla yenilenme / bakım görmediyse arızalar kaçınılmazdır. Bugün sizlere, bakır altyapınızda arıza, hız kaybı, ping gibi sorunlarının çoğu zamanki kaynaklarını ve nasıl çözebilirsiniz onu anlatacağım. İyi okumalar.
1. altyapı kablolarında meydana gelen hasar
Arkadaşlar ilk nedenimiz neredeyse arızaların %85'nin falan sebebidir. Evinize, modeminize kadar gelen RJ11 kablosu, çoğu zaman ve çoğu yerde saha dolabından gelir ve mesafesi 100 metreyi çoğu zaman geçmez. Fakat bakır altyapıda, saha dolabına 1 metre bile uzakta olsanız, eğer kablonuzda pas, oksit, kırılma vb. fiziksel engeller varsa hızınız düşer, paket kaybı yaşarsınız. Pinginiz fırlar, internetiniz kopar. Altyapısının eski olduğunu fark eden çoğu dostumuz elektrikçiler vasıtasıyla ankastre kutusundan evine kadar CAT6 kablo çektirmektedir. CAT6, twisted yapısı gereği elektromanyetik parazit yani EMI'ya karşı koruma sağlayabilir ama sadece twisted olması yetmez. Ethernet kabloları, u/utp, f/utp, u/ftp, f/ftp, s/ftp ve SF/FTP olmak üzere üç koruma tekniğiyle karşımıza çıkar.
Elektrikçiler, çoğu zaman siz kablo getirmediğinizde, maliyetten tasarruf etmek için u/utp, yani korumasız kablolar takar. Bu başta kulağa zararsız gelsede, özellikle ankastre kutunuz elektrik direği, fabrika gibi parazitin fazla olduğu yerlerden geçiyorsa, yolun yarısında paket bozulmasına ve ping, hız düşüşü gibi sorunlara neden olabilir. O yüzden size önerim her zaman el verebildiğiniz en korunaklı ve kaliteli kabloyu alabilmeniz.
2. eski modem
Bakır altyapısında internet alan çoğumuz, bize ISS'mizin verdiği modemi kullanır. Çünkü çoğumuz modem kurulumu yapmayı bilmez ve kendi modemimizi almayı saçma bulur. Ancak teknoloji eskidikçe bizler gibi yaşlanır arkadaşlar. Gelin anlatayım.
Arızaya gittiğimiz çoğu zamanlarda sorunun modem kaynaklı olduğunu bulduk. Neden? Çünkü ısınıyorlar dostlar. Bu makinelar çok ama çok ısınıyorlar. O küçücük plastik bedenleri, zamanında 35 Mbit olan hızları kaldırabiliyordu. Zaten ISS'lerin verdiği çoğu eski modem, ADSL altyapısı için verilmiştir. Ama siz hızları arttırdıkça, modemin işlemesi gereken veride artar. Üstüne yorgunluk, bağlı cihaz sayısı gibi etkenlerde eklenince maalesef bu tür hatalar kaçınılmaz oluyor. Eğer sizin de modeminiz eskiyse ve internetinizde hız düşüşü, kopma yaşıyorsanız, sorunun çok büyük ihtimalle modem olduğunu unutmayın.
3. QoS ve bufferbloat
Yeni modem alan bazı arkadaşlar forumlarda konu açıyorlar işte ben şu modemi aldım, hızımda değişiklik yok, pingim azalmadı falan. Arkadaşlar böyle bir durumda modeminizin arayüzünde her zaman QoS (quality of service) menüsünü arayın. Nedir QoS? QoS yani quality of service, ağdaki belirtilen cihazlara öncelik tanıyarak, hızdan feragat etmenize bağlı olarak gecikmenizi düşüren ve bufferbloat sorununu ortadan kaldıran bir teknolojidir. Her modemde QoS yoktur. Ve her QoS destekli modemin QoS sistemi tam kalitede çalışmaz. Bazısı dandiktir, bazısı kaliteli. Ama QoS'in ana odağı, bufferbloat sorunudur. Bufferbloat, ağınızdaki bir cihaz indirme/yükleme yaparken gecikmenin kontrolsüzce ve komik sayılara yükselmesidir. Yani bir tür şişmedir diyebiliriz.
Ağınızdaki cihazların önemine bağlı olarak yapacağınız QoS ayarı, pinginizde ciddi bir düşüşe sebep olacaktır.
4. hat kapasitesinin üstünde iş yapmak
Diyelim ki 50 Mbit'lik bir hattınız olsun. Bir yandan Steam'den indirme yaparken; bir yandan YouTube üzerinden 4K video izlemeye çalışın. Sonuç? Ya internetiniz kopar ya da inanılmaz bir yavaşlık yaşarsınız. Olay şudur:
Steam, her zaman indirme sırasında, dosya transferini en kısa sürede yapmak için limitsiz şekilde hattın en yüksek kapasitesini çeker. Bu herkes için geçerlidir (eğer hızınızı sınırlamadıysanız). YouTube üzerinde 4K 60 FPS bir video ise optimal olarak oynatılmak için 50 Mbps hıza ihtiyaç duyar. Modeminiz, bu iki cihazdan saniyede binlerce kez istek geldiğinde hangisine cevap vereceğini bilemez, beyni sulanır. İşte burada bufferbloat gibi sorunlar ortaya çıkar. Ama bu senaryoda sizi QoS bile kurtaramaz. Çünkü siz, sadece Steam'de indirme yaparken bile hattın tüm hızını üstünüze çekiyorsunuz. Tek yolunuz hızı 20-35 Mbps civarına sabitlemek. Geri kalan bant genişliği, size 4K 30 FPS video izlemeye yetecektir. Ağdaki diğer bağlı cihazlarsa işlem yapmak istediklerinde yapamazlar. Bu iyi senaryordur. Kötü senaryoda ise modem, her bir işlemi sırasıyla yapabilmek için ağdaki her cihazın hızını sınırlar. İşte bu, o küçücük aletin sınırlarını zorlamaktır.
5. hat kapasitenizin üstünde hız almaya çalışmak
Bazen forumdaki arkadaşlar konular açıyorlar. xDSL istatistiklerini atıyorlar ve alınabilecek maksimum hız alanında 90-100 Mbit hızlarını görüyorlar. Ama altyapılarının daha düşük hızlarda çalıştıklarını söylüyorlar. Arkadaşlar, bakır nazlıdır. Bakır altyapı size her zaman o düşündüğünüz 100 Mbit falan veremez. Neden mi? Olay basit.
- Saha dolabına olan uzaklığınız. Siz saha dolabına ne kadar uzaksanız, aradaki bakır kablonun uzunluğu daha yüksek olur. Daha uzun kablo, daha fazla direnç demek (özdirenç kanunu).
- Kablonuzun kalitesi. 1 yıllık bakır kablo ile 10 yıllık kablo arasındaki fark devasadır. İşte bakır bu kadar nazlıdır.
- Saha dolabındaki DSLAM cihazının gücü. Bu artık neredeyse imkansız bir senaryordur. Çünkü her DSLAM cihazı artık güçlü olanlarla değiştirilmiştir. Her gün yapılan upgrade bakımlarının temelli sebebi, DSLAM cihazı değişimidir.
6. Wi-Fi vs Ethernet
Bir başka sorunda burada kaynaklanıyor. Çoğu ping şikayetiyle gelen kullanıcılar, internete Wi-Fi ile bağlandıklarını belirtiyor. Özellikle bilgisayardan Wi-Fi ile bağlananlar için durum daha vahimdir.
Wi-Fi, datayı iletmek için gözle görülemeyen radyo dalgalarının manipülasyonunu kullanır. 2.4 GHz ve 5 GHz olarak iki ayrı banda ayrılır.
2.4 GHz nispeten daha düşük hızlı ama dalga boyunun daha uzun olması sebebiyle engellerden daha kolay geçen banttır. Yani hızdan kayıp / duvar arkası stabilite.
5 GHz, hıza odaklanmış banttır. Ama dezavantajı, duvarlardır. Engellerden daha zor geçer, daha kolay kopar.
Biz her zaman bilgisayar kullanıcılarına Ethernet'le bağlanmalarını isteriz. Ethernet'te data ikiz bükümlü kablolar üzerinden aktığı için data daha verimli ve temiz iletilir. Çünkü ne geçilecek bir duvar var, ne de manipüle edilecek bir dalga.
Tabii Wi-Fi'ında versiyonları var. Wi-Fi 5, her modemde bulunan teknolojidir. 6 ve 7'ye kıyasla daha az hız, güvenlik ve EMI koruması sağlar. 6 artık altın standarttır. Modem arayışında gözetilir. 1700 Mbps'e kadar hız, BSS renklendirme ile parazit koruması gibi özellikler sunar. 7 şu anda çok overkilldir. Son kullanıcı için tavsiye edilmez. Türkiye'de çoğu eski modem hala Wi-Fi 5 kullanmaktadır. Bunu modeminizin teknik detaylarını aratarak bulabilirsiniz.
Sonuç olarak elimden geldiğince tüm sebepleri toplamaya çalıştım dostlar. Unuttuğum sebepler olursa lütfen yorumlarda belirtin bilgilenelim hepimiz. Hepinize iyi günler dilerim.
Bakır altyapılarda, fiber altyapılardan bağımsız olarak arıza görülme olasılığı çok çok daha yüksektir. Özellikle altyapınız 10 yıldan fazla yenilenme / bakım görmediyse arızalar kaçınılmazdır. Bugün sizlere, bakır altyapınızda arıza, hız kaybı, ping gibi sorunlarının çoğu zamanki kaynaklarını ve nasıl çözebilirsiniz onu anlatacağım. İyi okumalar.
1. altyapı kablolarında meydana gelen hasar
Arkadaşlar ilk nedenimiz neredeyse arızaların %85'nin falan sebebidir. Evinize, modeminize kadar gelen RJ11 kablosu, çoğu zaman ve çoğu yerde saha dolabından gelir ve mesafesi 100 metreyi çoğu zaman geçmez. Fakat bakır altyapıda, saha dolabına 1 metre bile uzakta olsanız, eğer kablonuzda pas, oksit, kırılma vb. fiziksel engeller varsa hızınız düşer, paket kaybı yaşarsınız. Pinginiz fırlar, internetiniz kopar. Altyapısının eski olduğunu fark eden çoğu dostumuz elektrikçiler vasıtasıyla ankastre kutusundan evine kadar CAT6 kablo çektirmektedir. CAT6, twisted yapısı gereği elektromanyetik parazit yani EMI'ya karşı koruma sağlayabilir ama sadece twisted olması yetmez. Ethernet kabloları, u/utp, f/utp, u/ftp, f/ftp, s/ftp ve SF/FTP olmak üzere üç koruma tekniğiyle karşımıza çıkar.
- U/utp (Unshielded/Unshielded twisted pair): Hiçbir ekranlama yoktur; gürültüyü azaltmak için sadece kablo çiftlerinin bükümüne güvenir. Standart ev ve ofis kullanımı için idealdir.
- F/utp (Foiled/Unshielded twisted pair): Dıştaki kılıfın altında tüm çiftleri saran tek bir alüminyum folyo bulunur. EMI'ye karşı temel düzeyde koruma sağlar.
- U/ftp (Unshielded/Foiled twisted pair): Genel bir dış ekranlama yoktur, ancak her bir kablo çifti kendi folyosuna sarılıdır. Bu, çiftler arası sinyal karışmasını (crosstalk) engeller.
- F/ftp (Foiled/Foiled twisted pair): Hem her bir çift folyo ile sarılıdır hem de en dışta tüm çiftleri saran genel bir folyo katmanı bulunur. Yüksek koruma sağlar.
- S/ftp (Shielded/Foiled twisted pair): Her çift folyo ile sarılıdır ve en dışta folyonun üzerinde metal bir örgü zırh bulunur. Parazitin çok yüksek olduğu endüstriyel alanlar için en etkili çözümdür.
- SF/UTP (shielded & Foiled/Unshielded): içteki çiftler zırhsızdır ancak en dışta hem folyo hem de örgü zırh bulunur. Topraklama kabiliyeti yüksektir.
Elektrikçiler, çoğu zaman siz kablo getirmediğinizde, maliyetten tasarruf etmek için u/utp, yani korumasız kablolar takar. Bu başta kulağa zararsız gelsede, özellikle ankastre kutunuz elektrik direği, fabrika gibi parazitin fazla olduğu yerlerden geçiyorsa, yolun yarısında paket bozulmasına ve ping, hız düşüşü gibi sorunlara neden olabilir. O yüzden size önerim her zaman el verebildiğiniz en korunaklı ve kaliteli kabloyu alabilmeniz.
2. eski modem
Bakır altyapısında internet alan çoğumuz, bize ISS'mizin verdiği modemi kullanır. Çünkü çoğumuz modem kurulumu yapmayı bilmez ve kendi modemimizi almayı saçma bulur. Ancak teknoloji eskidikçe bizler gibi yaşlanır arkadaşlar. Gelin anlatayım.
Arızaya gittiğimiz çoğu zamanlarda sorunun modem kaynaklı olduğunu bulduk. Neden? Çünkü ısınıyorlar dostlar. Bu makinelar çok ama çok ısınıyorlar. O küçücük plastik bedenleri, zamanında 35 Mbit olan hızları kaldırabiliyordu. Zaten ISS'lerin verdiği çoğu eski modem, ADSL altyapısı için verilmiştir. Ama siz hızları arttırdıkça, modemin işlemesi gereken veride artar. Üstüne yorgunluk, bağlı cihaz sayısı gibi etkenlerde eklenince maalesef bu tür hatalar kaçınılmaz oluyor. Eğer sizin de modeminiz eskiyse ve internetinizde hız düşüşü, kopma yaşıyorsanız, sorunun çok büyük ihtimalle modem olduğunu unutmayın.
3. QoS ve bufferbloat
Yeni modem alan bazı arkadaşlar forumlarda konu açıyorlar işte ben şu modemi aldım, hızımda değişiklik yok, pingim azalmadı falan. Arkadaşlar böyle bir durumda modeminizin arayüzünde her zaman QoS (quality of service) menüsünü arayın. Nedir QoS? QoS yani quality of service, ağdaki belirtilen cihazlara öncelik tanıyarak, hızdan feragat etmenize bağlı olarak gecikmenizi düşüren ve bufferbloat sorununu ortadan kaldıran bir teknolojidir. Her modemde QoS yoktur. Ve her QoS destekli modemin QoS sistemi tam kalitede çalışmaz. Bazısı dandiktir, bazısı kaliteli. Ama QoS'in ana odağı, bufferbloat sorunudur. Bufferbloat, ağınızdaki bir cihaz indirme/yükleme yaparken gecikmenin kontrolsüzce ve komik sayılara yükselmesidir. Yani bir tür şişmedir diyebiliriz.
Ağınızdaki cihazların önemine bağlı olarak yapacağınız QoS ayarı, pinginizde ciddi bir düşüşe sebep olacaktır.
4. hat kapasitesinin üstünde iş yapmak
Diyelim ki 50 Mbit'lik bir hattınız olsun. Bir yandan Steam'den indirme yaparken; bir yandan YouTube üzerinden 4K video izlemeye çalışın. Sonuç? Ya internetiniz kopar ya da inanılmaz bir yavaşlık yaşarsınız. Olay şudur:
Steam, her zaman indirme sırasında, dosya transferini en kısa sürede yapmak için limitsiz şekilde hattın en yüksek kapasitesini çeker. Bu herkes için geçerlidir (eğer hızınızı sınırlamadıysanız). YouTube üzerinde 4K 60 FPS bir video ise optimal olarak oynatılmak için 50 Mbps hıza ihtiyaç duyar. Modeminiz, bu iki cihazdan saniyede binlerce kez istek geldiğinde hangisine cevap vereceğini bilemez, beyni sulanır. İşte burada bufferbloat gibi sorunlar ortaya çıkar. Ama bu senaryoda sizi QoS bile kurtaramaz. Çünkü siz, sadece Steam'de indirme yaparken bile hattın tüm hızını üstünüze çekiyorsunuz. Tek yolunuz hızı 20-35 Mbps civarına sabitlemek. Geri kalan bant genişliği, size 4K 30 FPS video izlemeye yetecektir. Ağdaki diğer bağlı cihazlarsa işlem yapmak istediklerinde yapamazlar. Bu iyi senaryordur. Kötü senaryoda ise modem, her bir işlemi sırasıyla yapabilmek için ağdaki her cihazın hızını sınırlar. İşte bu, o küçücük aletin sınırlarını zorlamaktır.
5. hat kapasitenizin üstünde hız almaya çalışmak
Bazen forumdaki arkadaşlar konular açıyorlar. xDSL istatistiklerini atıyorlar ve alınabilecek maksimum hız alanında 90-100 Mbit hızlarını görüyorlar. Ama altyapılarının daha düşük hızlarda çalıştıklarını söylüyorlar. Arkadaşlar, bakır nazlıdır. Bakır altyapı size her zaman o düşündüğünüz 100 Mbit falan veremez. Neden mi? Olay basit.
- Saha dolabına olan uzaklığınız. Siz saha dolabına ne kadar uzaksanız, aradaki bakır kablonun uzunluğu daha yüksek olur. Daha uzun kablo, daha fazla direnç demek (özdirenç kanunu).
- Kablonuzun kalitesi. 1 yıllık bakır kablo ile 10 yıllık kablo arasındaki fark devasadır. İşte bakır bu kadar nazlıdır.
- Saha dolabındaki DSLAM cihazının gücü. Bu artık neredeyse imkansız bir senaryordur. Çünkü her DSLAM cihazı artık güçlü olanlarla değiştirilmiştir. Her gün yapılan upgrade bakımlarının temelli sebebi, DSLAM cihazı değişimidir.
6. Wi-Fi vs Ethernet
Bir başka sorunda burada kaynaklanıyor. Çoğu ping şikayetiyle gelen kullanıcılar, internete Wi-Fi ile bağlandıklarını belirtiyor. Özellikle bilgisayardan Wi-Fi ile bağlananlar için durum daha vahimdir.
Wi-Fi, datayı iletmek için gözle görülemeyen radyo dalgalarının manipülasyonunu kullanır. 2.4 GHz ve 5 GHz olarak iki ayrı banda ayrılır.
2.4 GHz nispeten daha düşük hızlı ama dalga boyunun daha uzun olması sebebiyle engellerden daha kolay geçen banttır. Yani hızdan kayıp / duvar arkası stabilite.
5 GHz, hıza odaklanmış banttır. Ama dezavantajı, duvarlardır. Engellerden daha zor geçer, daha kolay kopar.
Biz her zaman bilgisayar kullanıcılarına Ethernet'le bağlanmalarını isteriz. Ethernet'te data ikiz bükümlü kablolar üzerinden aktığı için data daha verimli ve temiz iletilir. Çünkü ne geçilecek bir duvar var, ne de manipüle edilecek bir dalga.
Tabii Wi-Fi'ında versiyonları var. Wi-Fi 5, her modemde bulunan teknolojidir. 6 ve 7'ye kıyasla daha az hız, güvenlik ve EMI koruması sağlar. 6 artık altın standarttır. Modem arayışında gözetilir. 1700 Mbps'e kadar hız, BSS renklendirme ile parazit koruması gibi özellikler sunar. 7 şu anda çok overkilldir. Son kullanıcı için tavsiye edilmez. Türkiye'de çoğu eski modem hala Wi-Fi 5 kullanmaktadır. Bunu modeminizin teknik detaylarını aratarak bulabilirsiniz.
Sonuç olarak elimden geldiğince tüm sebepleri toplamaya çalıştım dostlar. Unuttuğum sebepler olursa lütfen yorumlarda belirtin bilgilenelim hepimiz. Hepinize iyi günler dilerim.
Son düzenleme:
