Santiago’nun kuzeyindeki Quilicura, Latin Amerika’daki en yoğun veri merkezi kümelenmelerinden biri. Bölgedeki sulak alanlar yıllardır kuraklıkla zorlanırken, veri merkezlerinin soğutma için kullandığı su miktarı tartışmayı büyütüyor. Yerel yetkililer ve çevre örgütleri, artan yapay zeka yükleriyle birlikte su talebinin daha da yükseldiğini söylüyor.
Quilicura neden kritik?
Quilicura, Maipo Nehri Havzası’nda yer alıyor; bu bölge Şili’nin su stresi en yüksek alanlarından biri. Büyük ölçekli bir veri merkezi, geleneksel soğutma yöntemleriyle günde 1–3 milyon litre su tüketebiliyor. Bu da yerel ekosistem ve yerleşimler üzerinde baskı yaratıyor.
Bölgede Google, Ascenty, Sonda ve Cirion Technologies’in tesisleri faaliyet gösteriyor; Microsoft’un da yeni bir tesisi için hazırlık yapıldığı belirtiliyor. Google’un Quilicura veri merkezinin 2024’te yaklaşık 461 milyon litre su kullandığı şirketin çevre raporuna dayandırılarak paylaşıldı.
Ülke genelinde 33 veri merkezi faal, 34’ü ise planlama ya da inşa aşamasında. Quilicura’daki yoğunlaşma bu toplam içinde öne çıkıyor ve özellikle su ile enerji tüketimi ekseninde kamusal bir tartışma doğuruyor.
Şirketlerin yanıtı ve mahallenin tepkisi
Şirketler, su verimliliği ve “su pozitif” hedefleriyle eleştirilere yanıt veriyor. Google, su yeniden kazandırma projeleriyle 2024’te küresel tatlı su tüketiminin yaklaşık yüzde 64’üne denk gelen 4,5 milyar galonu yerine koyduğunu; ayrıca Maipo Havzası’nda hassas sulama projelerine kaynak ayırdığını duyurdu. Microsoft da veri merkezi bölgelerinde suyu geri kazandırma ve erişimi artırma projeleri yürüttüğünü vurguluyor.
Topluluk tarafında ise farkındalık ve katılım artıyor. Quilicura sakinleri, yapay zekânın su tüketimine dikkat çekmek için bir günlüğüne “insan gücüyle çalışan sohbet botu” kurgusunu hayata geçirdi; gönüllüler sırayla soruları yanıtladı ve amaç “gündelik komutların” bile suya maliyeti olduğuna dikkat çekmekti.
Sulak alanın korunması için hukuki süreçler de hızlandı. Çevre Bakanlığı, 2025’te Quilicura Sulak Alanı’nı kentsel sulak alan statüsüyle yeniden tanıdı; bu karar, bölgedeki planlama ve projelerde daha sıkı çevresel kurallar anlamına geliyor.
Öte yandan yerelde ekosistemi canlı tutmak için mikro ölçekte girişimler de var. El País’in aktardığına göre, kanallarda suyu doğal yollarla filtreleyen totora kamışı etrafında gelişen zanaatkârlık ve bakım çalışmaları, sulak alanın direncini artırmayı amaçlıyor.
Sonuç olarak, Quilicura örneği küresel bir gerçeği özetliyor: Yapay zekâ ve bulut hizmetlerinin büyümesi, özellikle su stresi yaşayan bölgelerde altyapı planlamasını ve şeffaflığı kritik hale getiriyor. Şirketlerin verimlilik ve yerine koyma projeleri önemli bir adım; ancak yerel ekosistemlerin kırılganlığı, tüketimin nerede ve ne hızla arttığını somut verilerle izlemeyi ve katılımcı karar süreçlerini zorunlu kılıyor.
Kaynak: www.techspot.com