ABD’de VPN tartışması yeni bir boyuta taşındı. Bir grup Demokrat milletvekili, VPN üzerinden bağlanan ABD vatandaşlarının iletişimlerinin “yabancı” sayılıp sayılmadığını ve bu yüzden anayasadaki güvenceleri (özellikle mahkeme kararı olmadan dinlemeye karşı korumaları) kaybedip kaybetmediklerini öğrenmek için Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard’dan resmi açıklama istedi. Gabbard, 2025’ten beri istihbarat camiasının başında bulunuyor.
Endişenin temelinde, istihbarat kurumlarının yabancı hedefleri izlemeye yarayan FISA’nın 702. Bölümü ve yurt dışı toplama yetkilerini düzenleyen EO 12333 kapsamındaki “yabancılık” (foreignness) değerlendirmesi yatıyor. PCLOB’un 702 raporlarına göre hedefin ABD dışında ve ABD kişisi olmadığına “makul inanç” oluşturmak için çeşitli işaretler toplanıyor; konum belirsizse hatalı sınıflandırma riski doğabiliyor. VPN’ler de kullanıcı konumunu gizlediği için, pratikte bu değerlendirmeyi zorlaştırabiliyor.
Özellikle EO 12333 çerçevesinde yurt dışında toplanan verilerin “yabancıya ait olduğu” varsayımı, yanlış etiketlenmiş ABD’li iletişimlerinin daha gevşek denetime tabi tutulmasına kapı aralayabiliyor. Washington Post’un daha önce aktardığı gibi, konum ve kimlik net değilse bu tür toplamalarda yabancı varsayımı devreye girebiliyor.
Kongre’de ise 702’nin Nisan 2026’daki süresi yaklaşırken kapsamlı bir reform pazarlığı var. Bazı senatörler, ABD vatandaşlarının verileri 702 havuzuna “yanlışlıkla” girse bile arama yapmak için genel bir mahkeme kararı şartı getirilmesini savunuyor. Aynı dönemde Senatör Ron Wyden ve çok sayıda Demokrat isim, DHS/ICE gibi kurumların veri komisyoncularından ABD’lilerin konum verilerini mahkeme kararı olmadan satın almasını da incelemeye çağırdı.
Neden önemli?
- VPN kullanımı ABD’de yasal ve milyonlarca kişi gizlilik, kamusal Wi‑Fi güvenliği ve coğrafi kısıtlamaları aşmak için tercih ediyor. Ancak istihbarat tarafındaki “yabancılık” değerlendirmeleri, konumun gizlenmesi halinde yanlış sınıflandırma riskini artırabilir.
- Yanlış sınıflandırma, ABD vatandaşlarının verilerinin daha düşük eşiğe tabi programlarda toplanmasına ve sorgulanmasına yol açabilir; bu da 4. Değişiklik korumaları etrafından dolanma tartışmalarını büyütür.
- Kongre’de 702’nin yenilenmesi ve “veri satın alma” boşluklarının kapatılması için iki partili girişimler var. Son mektuplar ve yasa teklifleri, gözetim yetkilerinin kapsamını daraltmayı ve mahkeme denetimini güçlendirmeyi hedefliyor.
Özetle, VPN tek başına bir “suç şüphesi” değil. Fakat konumu maskelediği için, istihbaratın “yabancı mı, değil mi?” kararını etkileyebiliyor. Kongre’nin talep ettiği resmi yanıtlar, VPN kullanan ABD’lilerin hangi şartlarda “yabancı iletişimi” muamelesi görebileceğini ve buna karşı hangi güvencelerin işlediğini netleştirecek.
Kaynak: www.techspot.com