Senatör Elizabeth Warren, 27 Mayıs 2026’da Time’da yayımlanan bir görüş yazısında yapay zekâdan (AI) doğan ekonomik kazançların dar bir grupta toplandığını, faturaların ise halka kaldığını söyleyip AI şirketlerini ve veri merkezlerini vergilendirme çağrısı yaptı. Warren, vergi sisteminin insan çalıştırmayı fiilen cezalandırıp makine ve yazılım yatırımlarını teşvik ettiğini, bu dengenin değişmesi gerektiğini vurguluyor.
Önerinin ana hatları
- Veri merkezlerinin kullandığı elektrik için “makul” bir enerji kullanım vergisi (bir tür özel tüketim vergisi) uygulanması.
- Jeff Bezos ve Sam Altman gibi AI zenginlerini de kapsayacak bir servet vergisi.
- Kurumsal vergilerin ve sermaye kazancı vergisinin artırılması, vergi açıklarının kapatılması.
- Elde edilecek gelirin evrensel sağlık hizmeti, ücretsiz eğitim ve çıraklık programları, daha güçlü işsizlik sigortası ve “iyi iş” odaklı politikalar için kullanılması.
Warren’ın çerçevesi, Time’daki yazı ve konuyu özetleyen Axios haberinde böyle aktarılıyor.
Neden şimdi? Arka plan
ABD’nin en büyük elektrik şebekesi PJM’de toptan elektrik fiyatları 2025’in ilk çeyreğine göre 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 75,5 arttı. Federal yetkili piyasa gözetmeni Monitoring Analytics, artışın başlıca nedeninin veri merkezi talebi olduğunu ve “fiyat etkilerinin geri döndürülemez” hale geldiğini raporladı. Aynı gözetmen, Haziran 2026’daki kapasite ihalesi öncesi veri merkezlerinin yarattığı yük ele alınmazsa artışların süreceğini belirtiyor.
Bloomberg’in Eylül 2025’teki analizi ise veri merkezi yoğun bölgelerde toptan elektrik maliyetlerinin bazı dönemlerde beş yılda yüzde 267’ye kadar sıçradığını ortaya koymuştu; Warren da yazısında bu bulguyu referans gösteriyor.
Siyasette dosya aylardır ısınıyor. Warren ile Cumhuriyetçi Senatör Josh Hawley, Enerji Enformasyon İdaresi’ne (EIA) veri merkezleri ve diğer büyük tüketiciler için yıllık zorunlu enerji kullanımı raporlaması getirilmesi çağrısı yaptı. Senato’da veri merkezlerinin gerçek tüketimini ve faturalara etkisini netleştirmeye dönük bu hat bir süredir ilerliyor.
Beyaz Saray cephesinde ise Mart ayında Başkan Trump, büyük teknoloji şirketlerinden AI veri merkezleri için “kendi enerjilerini kendileri üretme” yönünde bir “fatura koruma taahhüdü” aldı; ama bu adım bağlayıcı yasa gücünde değil. Öte yandan eyalet ve yerel yönetimlerde, yeni veri merkezi projelerine karşı moratoryumlar ve teşviklerin gözden geçirilmesi gibi adımlar yaygınlaşıyor.
Özetle Warren’ın çıkışı bir yasa taslağı değil, tartışmanın yönünü belirleyen politik bir çerçeve. Veri merkezlerinin şebeke üzerindeki maliyeti netleştikçe, bu maliyetin kim tarafından üstleneceği —şirketler mi, yoksa haneler mi— Washington’un sıcak gündeminde kalmaya devam edecek.
Kaynak: www.techspot.com