XDA Developers’ta yayınlanan bir makaleye göre, Windows’un varsayılan olarak açık gelen “Hızlı Başlatma” (Fast Startup) özelliği, her kapanışta SSD’nize gigabaytlarca gereksiz veri yazarak hem sürücünüzün ömrünü kısaltıyor hem de depolamanızda gereksiz bir doluluğa sebep oluyor. Peki bu iddia gerçeği ne kadar yansıtıyor?
Windows’un Hızlı Başlatma Özelliği Aslında Ne Yapıyor?
Windows işletim sistemine sahip bilgisayarınızı normal bir şekilde kapattığınızda, sanılanın aksine cihaz kendini tamamen baştan başlatılacak şekilde kapatmaz; çekirdek oturumunun ve yüklü sürücülerin bir anlık görüntüsünü alarak diskteki gizli “hiberfil.sys” dosyasına yazar ve bilgisayar tekrar açıldığında Windows sıfırdan yüklenmek yerine bu dosyayı belleğe geri okuyarak açılışı hızlandırır.
Bu dosyanın boyutu kullanılan hazırda bekletme türüne göre değişir: “Azaltılmış” mod cihazdaki RAM’in yaklaşık %20’si kadar bir dosya oluştururken, “tam hazırda bekletme” modu ise %40’a kadar çıkabiliyor. Yani 32 GB veya 64 GB RAM’li bir sistemde birkaç, hatta on gigabaytı aşan bir hiberfil.sys dosyasıyla karşılaşmak gayet normal.
“SSD’yi Aşındırıyor” İddiası Ne Kadar Doğru?
Bugünün tüketici SSD’lerinin çoğu, yüzlerce TBW (Terabytes Written – Yazılan Terabayt) yazma dayanıklılığıyla derecelendiriliyor; yani bu, 600 TBW olarak derecelendirilen ve kapasitesi 1 TB olan SSD’nizin aşağı yukarı 600 kere baştan sona yazılabilir olarak tasarlanmış olması anlamına gelir. Bu açıdan baktığımızda her açılışta cihazınıza yazılan hiberfil.sys dosyasının gereksiz yere kotanızı dolduruyor olduğunu düşünebilirsiniz ama aslına baktığımızda, durum biraz daha az dramatik çünkü bu, SSD denetleyicisinin mevcut verileri karıştırıp yeniden düzenlemesini gerektiren, yüksek “yazma yükseltmesine” (write amplification) sahip bir işlem değil. Her gün birkaç gigabaytlık bir hazırda bekletme dosyası yazmak, toplam dayanıklılığın yüz binde biri mertebesinde bir tüketime denk geliyor. Başka bir deyişle, günlük kullanımda bu yazma yükü SSD’nin ömrünü fark edilir şekilde kısaltacak bir seviyede değil.
Buna karşılık, kullanıcıların asıl dikkat etmesi gereken ve SSD ömrünü etkileyen faktörler arasında şunlar öne çıkıyor:
- Aşırı Isınma: Sürekli yüksek sıcaklıkta çalışan NVMe sürücülerde bit hata oranları artabiliyor; çoğu sürücü 70-80°C civarında performans düşürmeye (throttling) başlıyor.
- Sürücünün Neredeyse Dolu Olması: Kapasitenin yüzde 90’ının üzerine çıkıldığında, denetleyicinin çöp toplama (garbage collection) için kullanabileceği boş alan azalıyor ve bu da yazma yükseltmesini belirgin şekilde artırıyor. Bu, Hızlı Başlatma’ya özgü değil; genel bir SSD davranışı.
- Güncel Olmayan Firmware: Üretici güncellemeleri, genellikle aşınma dengeleme (wear leveling) ve TRIM algoritmalarını iyileştiriyor.
Peki Özelliği Kapatmalı Mıyız?
Hızlı Başlatma’yı kapatmanın SSD ömrünü “kurtaracağı” iddiası abartılı olsa da, özelliğin başka gerçek dezavantajları var: “hiberfil.sys” ve “pagefile.sys” gibi dosyalar birlikte onlarca gigabayt disk alanını kaplayabiliyor, sağladıkları açılış hızı kazanımı ise genellikle sadece birkaç saniyeyle sınırlı. Alan kazanmak isteyenler için özelliği kapatmak makul bir seçenek olabilir. Hızlı Başlatma özelliğini kapatmak için:
- Denetim Masası → Güç Seçenekleri → Güç düğmelerinin yapacaklarını seçin menüsünden “Hızlı başlatmayı aç” kutusunun işaretini kaldırmak yeterli.
- Hazırda bekletmeyi tamamen kapatıp hiberfil.sys dosyasını silmek isteyenler, yönetici olarak açılan Terminal’de
powercfg /h offkomutunu çalıştırabilir.
Dizüstü bilgisayar kullanıcıları için bir uyarı olarak powercfg /h off komutu, hazırda bekletmeyi tamamen devre dışı bırakır ve bu, pil bittiğinde açık uygulamaları koruma gibi bir güvenlik ağını da ortadan kaldırır. Sadece Hızlı Başlatma’yı kapatıp hazırda bekletmeyi manuel kullanım için saklamak, çoğu kullanıcı için daha dengeli bir seçim olacaktır.