Çin’de bir mahkeme, şirketlerin yalnızca yapay zekâ aynı işi daha ucuza yapabiliyor diye çalışanları işten çıkaramayacağına hükmetti. Hangzhou Orta Halk Mahkemesi’nin 28 Nisan tarihli karar özeti, otomasyonun tek başına fesih için “geçerli sebep” sayılamayacağını net biçimde vurguluyor.
Dosyadaki çalışanın soyadı Zhou. Hangzhou’daki bir fintech şirketinde LLM çıktılarının doğruluğunu ve güvenliğini denetleyen kalite uzmanı olarak çalışıyordu. Şirket, rolün yapay zekâ ile “azaldığını” söyleyip Zhou’yu daha düşük maaşlı bir pozisyona çekmek istedi; aylık 25.000 yuan’dan 15.000 yuan’a indirim teklif edildi. Zhou bunu kabul etmeyince iş akdi feshedildi. Uyuşmazlık tahkime, ardından mahkemeye taşındı ve fesih hukuka aykırı bulundu.
Mahkeme, teknolojiye geçiş kararının şirketin stratejik tercihi olduğuna ve Çalışma Sözleşmesi Kanunu’ndaki “nesnel koşullarda esaslı değişiklik” kapsamına girmediğine dikkat çekti. Bu nedenle tek taraflı fesih ya da maaş düşürme gerekçesi olamayacağını belirtti. Mahkeme ayrıca çalışanların yeniden eğitimi, makul görevlendirme ve uygun tazminatın önceliklendirilmesi gerektiğini söyledi.
Zhou lehine verilen kararda, şirketin tazminat ödemesine hükmedildi; yerel medyaya göre tutar 260.000 yuanın üzerindeydi.
Karar, Çin’de emsal niteliği taşıyan benzer dosyaların üzerine geldi. 2024’te Guangzhou Orta Mahkemesi, bir grafik tasarımcının AI ile “değiştirilebilmesinin” de feshi haklı çıkarmadığını söylemişti. 2025’in sonunda Pekin’de harita verisi toplayan bir çalışanın işten çıkarılması da, şirketin AI’ya geçişinin öngörülebilir bir iş tercihi olduğu gerekçesiyle haksız bulunmuştu.
Kısacası Çin yargısı, “AI’ye geçiyoruz” diyerek toplu işten çıkarmalara kapıyı kapatırken, dönüşümü çalışanların hakları gözetilerek yönetmeyi şart koşuyor. Bu yaklaşım, otomasyonun hızlandığı bir dönemde iş güvencesi tartışmalarına yeni bir çerçeve sunuyor.
Kaynak: www.techspot.com