ABD’de yapılan yeni anketler, yapay zekâyı ayakta tutan veri merkezlerine bakışın ikiye bölündüğünü gösteriyor: Çoğu kişi çevre ve özellikle enerji maliyetleri konusunda kaygılı; buna karşılık istihdam ve vergi geliri beklentisi güçlü kalıyor. Son AP‑NORC ile EPIC anketinde, ABD’lilerin hatırı sayılır bir bölümü AI’nin çevreye etkileri konusunda “çok” ya da “aşırı” endişeli olduğunu söylüyor; artan elektrik talebi ve su tüketimi başlıca gerekçeler. Uluslararası Enerji Ajansı projeksiyonları da veri merkezlerinin küresel elektrik tüketiminin 2030’a kadar iki kattan fazla artabileceğine işaret ediyor.
Pew Research Center, ABD’de veri merkezlerinin enerji kullanımı ve su tüketimi konusunda derlediği güncel özetinde, 2023’te veri merkezlerinin doğrudan 17 milyar galon su tükettiğine ilişkin Berkeley Lab tahminini aktarıyor. Kurumun daha geniş AI çevre etkisi sorularında ise kamuoyu net bir çizgiye henüz oturmamış görünüyor.
Faturalar tarafında baskı artıyor. Consumer Reports’un ulusal anketi, hanelerin yükselen enerji faturalarından zorlandığını ve veri merkezleri ile AI’nin fiyatlar üzerinde baskı kuracağından endişe ettiğini gösteriyor. Özellikle 50 yaş ve üzeri katılımcılar bu maliyetlerin kime yansıtılacağına dair kaygılı.
“Yakınımıza gelsin ama doğru şekilde yapılsın”
Kamuoyu, sorumlu bir yaklaşımla inşa edilirse yeni tesislere daha sıcak bakıyor. Airedale by Modine’in 2025 tarihli araştırmasına göre katılımcıların %70’i, yenilenebilir enerji kullanımı ve yerel toplulukla şeffaf iletişim gibi şartlarla evlerine birkaç mil mesafede veri merkezine olumlu yaklaşıyor. Aynı raporda vergi teşviklerine destek ile sürdürülebilir tasarım tercihleri öne çıkıyor.
Benzer şekilde inşaat ve gayrimenkul şirketi Clayco’nun anketinde, katılımcıların %73’ü; binlerce kişilik inşaat istihdamı, uzun vadeli ekonomik canlılık ve yerel vergi gelirleri gibi faydalar nedeniyle evlerine 20 mil mesafede veri merkezi kurulmasını destekliyor.
Öte yandan “hızlandırılmış” onay süreçlerine ve yükün tüketicilere kalmasına karşı çıkan bir damar da var. Tech Oversight Project’in anketinde çoğunluk, veri merkezlerine ayrıcalıklı muameleye karşı çıkarken; katılımcıların yarısından fazlası, tesislerin ekstra enerji kullanımına yerel vergi uygulanmasını destekliyor.
Siyaset cephesinde ise veri merkezlerinin elektrik talebi ve bölgesel tarifeler üzerindeki etkisi sorgulanıyor. ABD’li senatörler yakın zamanda Amazon, Google, Meta, Microsoft ve büyük operatörlere mektuplar göndererek 2030’a kadar tüketim projeksiyonları ve yerel maliyet etkilerine dair ayrıntı talep etti.
Şirketler de faturanın vatandaşa kesilmemesi gerektiği mesajı veriyor. Microsoft Başkanı Brad Smith, artan yerel muhalefet karşısında “maliyetleri bizim üstlenmemiz” gerektiğini savunurken, kamuoyunda da benzer beklenti güçleniyor.
Su tarafı da kritik. Bloomberg kaynaklı bir değerlendirmeyi aktaran DatacenterDynamics, AI odaklı büyümenin su stresi yüksek eyaletlerde endişeleri derinleştirdiğini; bazı projelerde yerel itirazların arttığını belirtiyor.
Teşvikler tartışmalı. Good Jobs First verilerini öne çıkaran TIME analizi, bazı eyaletlerde veri merkezi vergi teşviklerinin yıllık milyarlarca dolarlık gelir kaybına dönüştüğünü; bazen getirinin, feragat edilen gelirleri bile telafi etmediğini savunuyor.
Tablonun geneli net: Amerikalılar AI altyapısının getirdiği istihdam ve vergi gelirini istiyor; ama bunun bedelinin yükselen elektrik faturaları, su kullanımı ve şeffaflık eksikliği olmamasını bekliyor. Kabul eşiğini yükselten unsurlar belli: yenilenebilir enerjiyle çalışmak, su‑enerji kullanımını şeffafça açıklamak, yerel topluluğu sürece katmak ve kamu altyapısı maliyetini şirketlerin üstlenmesi. Şimdilik “endişe” ve “fırsat” yan yana ilerliyor.
Kaynak: www.techspot.com
