Milano metrosunda yapılan yeni bir saha deneyi, vagona beklenmedik bir “Batman” figürü girdiğinde yolcuların daha nazik davrandığını gösterdi. Università Cattolica’dan Klinik Psikoloji Profesörü Francesco Pagnini’nin liderliğindeki ekip, çalışmayı npj Mental Health Research’te yayımladı. Bulgular, günlük rutini küçük bir sürprizle bozmanın, insanları çevresine daha çok dikkat etmeye ve yardım etmeye yöneltebileceğini söylüyor.
Araştırmada 138 metro seferi incelendi. Kontrol koşulunda sahte hamilelik karnı takan bir araştırmacı ve bir gözlemci trene bindi. Deney koşulunda ise ayrıca Batman kostümü giymiş bir kişi farklı kapıdan vagona girdi. Batman varken yer verme oranı yüzde 37,66’dan yüzde 67,21’e yükseldi. Dahası, yer verenlerin yüzde 44’ü Batman’i fark ettiğini hatırlamadı; yani etki, bilinçli farkındalık olmadan da ortaya çıktı.
Araştırma nasıl yapıldı?
Bu bir “yerinde” (in situ) yarı deney tasarımıydı. Gerçek trenlerde, gerçek kalabalıkta, önceden kurgulanmış ancak kontrol edilen bir senaryo izlendi. Amaç, beklenmedik bir unsurun —burada kültürel olarak hemen tanınan bir süper kahraman— yolcuların “otomatik pilot” halini bozup an’a odaklanmalarını sağlayıp sağlamadığını görmekti. Ekip, bu dikkat kaymasının sosyal ipuçlarını fark etmeyi kolaylaştırdığını ve yardım davranışını artırdığını belirtiyor.
Neden önemli?
Sonuçlar, toplu taşımada nezaketi artırmak için pahalı ve karmaşık müdahaleler yerine, yaratıcılıkla tasarlanmış küçük sürprizlerin işe yarayabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar, etkinin yalnızca “Batman”e özgü olup olmadığını test etmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu, fakat beklenmedik ve akılda kalıcı unsurların genel olarak yardımseverliği tetikleyebileceğini vurguluyor. Ayrıca, bazı kişilerde süper kahraman imgesinin olumlu davranış normlarını çağrıştırması (priming) ihtimali de tümüyle dışlanmıyor.
Kısacası, vagona “Batman” bindiğinde insanlar daha çok yer veriyor. Asıl mesaj ise şu: Rutin akışa küçük bir “şaşırtma” eklemek, kalabalık şehir yaşamında bile birbirimize karşı daha dikkatli ve nazik olmamızı sağlayabilir.
Kaynak: www.techspot.com
