Otomotiv dünyası, elektrikli araç motorlarında nadir toprak bağımlılığını azaltmak için iki yola yükleniyor: Tedariki Çin dışına yaymak ve araç içindeki mıknatıs kullanımını azaltan ya da tamamen ortadan kaldıran yeni motor/mıknatıs teknolojilerine geçmek. ABD’nin 2030’a doğru kendi talebinin büyük kısmını karşılayabilecek seviyeye gelmesi beklenirken, küresel ölçekte Çin hâlâ baskın oyuncu olmayı sürdürüyor. Bu tablo, markaları hem tedarik hem de teknoloji tarafında eş zamanlı hamlelere zorluyor.
GM cephesi: Yerli mıknatıs zinciri ve alternatif malzemeler
GM, nadir toprak tedarikini Kuzey Amerika’ya taşımak için MP Materials ve VAC ile çalışıyor. MP Materials, 22 Ocak 2025’te Teksas Fort Worth’teki “Independence” tesisinde NdPr metalinin ticari üretimine başladı ve otomotiv sınıfı sinterlenmiş NdFeB mıknatısların deneme üretimine geçti. Tesis yıl sonu itibarıyla ilk teslimatları hedefliyor ve yılda yaklaşık 1.000 ton bitmiş mıknatıs kapasitesine ulaşmayı planlıyor; GM’ye ve diğer üreticilere parça sağlayacak. GM’in VAC ile ABD’de planladığı mıknatıs fabrikası da Ultium motorları için tedarik oluşturacak.
GM aynı zamanda mıknatıs kimyasında da yeni çözümleri öne çekiyor. GM Ventures, demir nitrür tabanlı, nadir topraksız kalıcı mıknatıs geliştiren Niron Magnetics ile 2023’te ortak geliştirme ve yatırım anlaşması yaptı. Niron, 2025’te 48C programı kapsamında 52,2 milyon dolarlık vergi kredisi aldı ve Eylül 2025’te Minnesota Sartell’de yılda 1.500 ton kapasiteli üretim tesisi için temel attı; tesisin 2027 başında devreye girmesi hedefleniyor.
BMW’nin yolu: Mıknatıssız motorlar ve işlem tarafında yatırımlar
BMW, beşinci nesil eDrive sisteminde kalıcı mıknatıs yerine elektriksel uyarımlı senkron motor (EESM) kullanıyor; bu tasarım nadir toprak elementlerine ihtiyaç duymuyor. Teknoloji hâlihazırda i4, iX, i7 ve yeni i5 gibi modellerde bulunuyor. BMW’nin Neue Klasse ile gelen altıncı nesil aktarma organlarında da kalıcı mıknatıstan uzak durma yaklaşımı sürüyor.
BMW, bir yandan da nadir toprakların daha temiz ve yerli işlenmesi için ekosisteme yatırım yapıyor. Şirketin girişim kolu BMW i Ventures, Phoenix Tailings’e Aralık 2024’te yatırım yaptı; startup, 2025 ortasında ABD’de devreye almayı planladığı tesisle yıllık yaklaşık 200 ton nadir toprak metalini temiz süreçlerle rafine etmeyi amaçlıyor.
Tedarikin şeffaf ve yerlileştirilmiş bir yapıya kavuşması için mıknatıs geri dönüşümü ve üretimi de hızlanıyor. Örneğin MP Materials’ın Fort Worth fabrikası GM’yi beslemeye hazırlanırken, Lynas–Noveon iş birliği ABD’de savunma ve ticari alanlar için mıknatıs tedarikini güçlendirmeyi hedefliyor. Noveon ayrıca Nidec ile beş yıllık, 1.000 tonluk mıknatıs sözleşmesi imzaladı.
Tedarik stratejilerine paralel olarak tedarikçi tarafında mıknatıssız motor tasarımları da olgunlaşıyor. ZF’nin “I2SM” yapısı, rotor içine indüktif uyarım taşıyarak mıknatıssız motorlarda boyut ve verim iddiasını artırıyor. Bu yaklaşım, BMW’nin EESM çizgisiyle aynı hedefe, yani nadir topraklara bağımlılığı kırmaya odaklanıyor.
Özetle: GM, nadir topraklı mıknatısları yerelleştirip daha sürdürülebilir alternatifleri ticarileştirmeye çalışırken; BMW, seri üretimde mıknatıssız motorla ilerliyor ve işleme tarafında startuplara destek veriyor. Startuplar ise hem malzeme (demir nitrür) hem de proses (temiz rafinaj) alanlarında açtıkları yolla denklemde ağırlık kazanıyor. Bu ikili strateji, 2026–2028 arasında daha çok EV’de somut sonuçlarını gösterecek.
Kaynak: www.techspot.com
