Geçtiğimiz aylarda Linux’a yeni başlayan bir çok kişiye tavsiye edilen bir dağıtım olan Linux Mint Cinnamon ile Linux dünyasına giriş yapmıştım ve maalesef pek tatmin edici bir deneyim olmamıştı. Deneyimlerimi paylaştığım videodan sonra Fedora denemem söylendi ve ben de bilgisayarıma Fedora 43 yükledim. Bu videoda ikinci Linux deneyimimi paylaşacağım.
Öncelikle Fedora 43 daha açılır açılmaz beğenimi kazandı zira Linux Mint’in karanlık dünyasına göre daha aydınlık bir dünyası var. Öte yandan ilk kurulum deneyimim pek iyi olmadı maalesef. Güncelleme kısmı defalarca tıklamama rağmen açılmadı. Sistemi kapatıp açınca düzelir dedim ve bilgisayarımı yeniden başlattım fakat giriş ekranı gelmedi. Simsiyah bir ekran vardı karşımda. Ctrl + Alt + F3 ile komut satırından sistemi düzeltebileceğim söylendi. Burada kullanıcı adı ve şifreyle giriş yapmam gerekiyormuş ama şifrem çalışmadı. Bash ile şifre değiştirdim yine işe yaramadı. Başaramadım ve format attım.
Güncellemeler
İkinci denememde güncelleme arayüzü sorunsuz açıldı. 2025 yılında çıkmış bir işletim sistemi için 5.5 GB boyutunda 1083 adet güncelleme olması bana biraz garip geldi. Bilenler vardır, Microsoft, ISO dosyalarını her ay güncelliyor. Eğer güncel bir ISO indirirseniz sürücüler de dahil 50’den fazla güncelleme çıkmıyor.
Fare Orta Tekerleği
Fare orta tekerleği ile başlayalım. Fedora’da fare orta tekerleği ile kaydırma varsayılan olarak açık geldi. Hiçbir ayar yapmama gerek kalmadı. Buradan doğrudan bir adım ileride başladık.
Deneyimimi kaydetmek için OBS kurdum lakin donanımsal hızlandırma seçeneği yoktu. 5.5 GB güncellemenin içinde ben gerekli her şey vardır diye düşünmüştüm. Meğerse OBS’de donanımsal hızlandırma olmamasının sebebi bir lisans sorunu imiş.
Terminal’den gerekli paketleri yüklemek lazımmış. Terminal’i Görev Yöneticisi’ne sabitledim. Evet, Fedora’da Görev Çubuğu’nun adı Görev Yöneticisi olarak ayarlanmış. Komutları girdim ve gerekli paketi yükledim. OBS içinden de Gelişmiş seçince nihayet seçenekler çıktı. Bunlar arasından FFMPEG VA-API HEVC seçtim.
https://techolay.net/sosyal/konu/fedora-43-obs-donanimsal-encoding-yok.184867/post-1642743
Google Drive
Google Drive ayarlamak istedim ama ben de sevgili Yusuf İpek gibi ilk denemede başarısız oldum. Hesabı silip yeniden ekledim ama yine sonuç alamadım. Konsol ile hata ayıklamak istedim ama o da başarısız oldu. Komutları Gemini’a verdim ama maalesef onun önerisini zaten yapmıştım ki o da hesabı silip yeniden ekle idi.
Gemini’ın ikinci önerisi ise Rclone oldu. Rclone yüklemeden önce Techolay’da açtığım konuya tekrar baktım ve sorunun sebebi anlaşıldı: KDE’nin Google Drive entegrasyonu (kio-gdrive) için kullandığı paylaşımlı API anahtarı Google tarafından kısıtlanmış. Geçen seneden beri duran bir destek bileti var ve hala da açık. Çıkmaz sokak maalesef.
Amacım Drive’daki tüm dosyaları bilgisayarıma indirip diskimi doldurmak (Sync) değil, sadece bir ağ sürücüsü gibi sisteme bağlamaktı (Mount). Bir dosya kopyaladığımda doğrudan buluta yüklensin, kullanmadığım dosyalar yer kaplamasın istiyordum.
Sevgili Yusuf İpek bu iş için 6 yıldır güncellenmeyen Rclone Browser önermişti. Daha önce kullandım ve çalışıyor ama ben Hakan İsmail’in Rclone Manager yazılımı ile işleri çok daha kolay halletmeyi başardım.
Hemen Rclone Manager’ın Flatpak sürümünü sisteme kurdum. Ayarlardan “Bağla” (Mount) sekmesine geldim, yerel bir boş klasör seçtim ve bağlan tuşuna bastım. Ancak hevesim kursağımda kaldı: Failed to mount drive: Job error: failed to mount FUSE fs: fusermount: exit status 1 hatası aldım.
Flatpak, uygulamaları “bubblewrap” (bwrap) adı verilen izole edilmiş, kapalı bir kum havuzunda (sandbox) çalıştırıyormuş. Terminalden flatpak override –user –filesystem=home hatta –device=all gibi izinler vererek FUSE donanımına erişim sağlasam bile, Flatpak’in kendi izole bağlama alanında (mount namespace) oluşturduğu sanal diski, ana sisteme (host) sızdırması güvenlik mimarisi gereği engelleniyordu. Dolphin bu yüzden o klasörü göremiyor ve sistem exit status 1 fırlatıyordu.
FUSE ile Flatpak’in sandboxing yapısını zorla anlaştırmaya çalışmak yerine, uygulamanın Fedora’nın kendi fusermount3 altyapısıyla doğrudan, yerel seviyede konuşmasını sağlamaya karar verdim.
Bunun için Rclone Manager’ın GitHub “Releases” sayfasına gittim. Listede AppImage gibi seçenekler de vardı ancak Fedora için en temiz ve en stabil yöntem uygulamanın doğrudan host sisteme entegre olduğu RPM paketini kullanmakmış.
- Flatpak sürümünü sistemden tamamen kaldırdım.
- GitHub üzerinden RClone.Manager-0.2.2-1.x86_64.rpm dosyasını indirdim.
- Terminali açıp bulunduğum dizinde şu komutla kurulumu gerçekleştirdim:
- sudo dnf install ./RClone.Manager-0.2.2-1.x86_64.rpm
RPM paketini kurduktan sonra Rclone Manager’ı açtım. Hiçbir ekstra izinle, Flatpak override komutuyla veya FUSE paketi aramakla uğraşmadan “Bağla” sekmesinden klasörümü seçtim. Sürücü anında ve sorunsuz bir şekilde Dolphin’de belirdi.
Son olarak Rclone Manager’ı sistem başlangıcında da açılacak şekilde ayarladım ve Google Drive işini halletmiş oldum. Bir deneme de yaptım ve Google Drive sorunsuz çalıştı. Mint artık beni bu konuda uzman yaptı diyebilirim. Fedora’da çok daha kısa sürede Drive’ı ayağa kaldırmayı başardım.
Video Oynatma
Fedora’da HEVC, yani H.265 videolar için doğrudan destek yok. Windows’ta da olmadığı için normal diyorum fakat Windows’ta Codec mağazadan yüklenebiliyor. Fedora’da böyle bir seçenek yok. Neyse ki Gemini var. Terminal’de beş dakika vakit geçirip yaklaşık 5 kod girdikten sonra HEVC videolar da sorunsuz oynatılabilir bir hale geldi.
Güzel bir şey daha var: Linux Mint’te çalışmayan küçük resim özelliği Fedora’da sorunsuz çalışıyor. Artık videoları açmadan içeriğini anlayabiliyorum.
Numlock
Numlock kapalı geliyordu, ayarı varmış, kısa sürede hallettiğim sandım ama yanılmışım. Giriş ekranında yine kapalıydı. SDDM için ayrı olarak açmak gerekiyormuş. Ayarlar altından açtım. Bu arada Fedora 43’te SDDM kullanılıyor fakat Fedora 44 ile bunun yerine Plasma Login Manager’a geçildi. Bu sorun da ortadan kalktı sanırım. Bu konuya tekrar döneceğiz.
Steam Kurulumu
Steam kurmak için Mağaza’ya girdim, iki tane Steam çıkıyor karşınıza. Neden? Bu açıkçası kafa karıştırıcı. Üsttekini yükledim. Steam’i kurduktan sonra Battle.net’i yükledim ama Proton içine kurulduğu için Battle.net simgesi masaüstüne gelmedi. Valve’ın bu işe elatması gerektiğini düşünüyorum açıkçası. Benim klasör klasör dolaşıp Proton içinde Battle.net uygulamasını aramamam gerekiyor. Hatta ve hatta Steam dışı oyun ekle dediğimde listede Battlet.net olması lazım.
Bu öneriyi raporlamak için Proton sayfasına girdim ve bekleyen 5000 girdi olduğunu gördüm. Ben yine de öneriyi yaptım. Öneri, mantıklı bulundu sanırım ki Steam Linux Github sayfasına taşındı. Destek vermek isteyenleri beklerim.
https://github.com/ValveSoftware/steam-for-linux/issues/12998
Battle.net’in kurulu olduğu yeri buldum. Launcher’ı Steam’e tekrar ekledim. Tekrar uyumluluk modunu seçtim, son olarak kısayolu masaüstüne de taşıdım. Bir de simge ayarladım ve işlem tamam! Battle.net Launcher’ı çalıştırdım ama hiçbir tepki yoktu. Şaşırdım. Hemen dosya konumuna girip baktım ki ne göreyim. Battle.net kurulum dosyasını sildiğim için Steam gidip bütün Proton klasörünü 150 GB’lık oyun ile tamamen silmiş.
Torunlarımız bu tür sorunlarla boğuşmasın diye Blizzard forumlarına girip yerel Linux istemcisi talebimi de ilettim.
Görev Yöneticisi’ni ortalamak
Başlat menüsündeki simgeleri ortalamak istedim. Bunun için Windows’taki gibi tek tıkla ayar yapamıyorsunuz. Bir nevi yapboz yaparak simgeler ortalanıyor. Üstelik düzenleme bitince simgeler yine tam ortaya gelmiyor. Sonra tekrar düzenleme moduna girip bir yapboz parçası daha ekliyoruz ve nihayet istediğimiz seviyeye geliyor simgeler.
Bunu Kısa Devre’de anlatınca bir okurumuz Panel yapılandırması gôster > hizalama > ortala olarak değiştirdiğimizde başlat menüsünün ortalanacağını yazdı. Denedim ama maalesef bu da fayda etmedi. Üstelik ayraçları sildiğim için Başlat menüsü yine sola gitti.
Ses Kaydedici
Gelelim ses kaydetmek konusuna. Maalesef KDE içinde de bir ses kaydedici yok. Şimdi bazı arkadaşlar ben bu olmayan uygulamaları inadına arıyorum diye düşünebilir ama hayır, reels videolara sık sık seslendirme yapıyoruz ve bunu da PC başında yapıyorum. Hayır böyle olmasa bile bir işletim sisteminde birkaç KB boyuttan fazla yer kaplamayacak bir ses kaydedici olmalı. 5.5 GB güncelleme alan bir işletim sistemi bu.
Uygulama Kaldırma
OnlyOffice kurmak için LibreOffice’i kaldırmak istedim. Adım adım hepsini kaldırdım ama nedense LibreOffice Math’i kaldıramadım. Yüklü uygulamalar altında yoktu ve sağ tıklayınca da “Eklentileri Kaldır ya da Yönet..” butonu işe yaramıyordu.
Yapay zekanın verdiği komutla uygulamayı kaldırabildim ama kaldırma işlemi esnasında da fare sürekli takılıyordu ki bu da gerçekten rahatsız edici bir durumdu. Bu işlem yaklaşık 5 dakika sürdü ve bu süre boyunca da fare sürekli takıldı.
Spotify Kurulumu
Spotify da yüklemek lazım. Mağazada yok. Kendi sitesindeki sürümler Fedora ile uyumsuz. Terminal’den Baran’ın önerdiği komutu girdim. Önce 43 tane, sonra da 45 tane paket yükleyip Spotify’ı sorunsuz bir biçimde kurduğumu sanıyordum ama öyle “kolay” yüklemek yokmuş. Paket inşa ediciyi çalıştırmak lazımmış. Çalıştırdım, Spotify yüklemek için şifremi girdim ama bir şey olmadı. İnşa ediciyi bir kez daha çalıştırmak istedim bu defa da hesaptan çıkış yapıp tekrar gir dedi.
Çıkış yapıp geri girdim. Spotify İnşa Edicisi’ni yeniden çalıştırdım ve epey bir bekleme sonrasında Spotify’ı başarıyla yükledim. Sekiz sayfa şikayet yazdığım Mint’te Spotify bu kadar zor yüklenmemişti. Yok DEB, yok RPM, yok Snap. Son kullanıcı bunlarla uğraşmaz. Spotify uygulaması mağazada olmalı. Bunun bir bahanesi olamaz. Sevgili Yusuf İpek 5 yıldır mağaza dışından uygulama yüklemediğini söyledi videosunda. Umarım bu durum Fedora Linux kullanıcıları için de gerçek olur.
Mint’ten ağzı yanan Fedora’yı üfleyerek yer misali, şarkı bitiminde bildirim sesi geliyor mu diye baktım ki yokmuş. Anlayacağınız Spotify konusunda bir adım ileri, beş adım geri gittim.
Aradan kısa bir süre geçtikten sonra Spotify ile ilgili bir sorun daha keşfettim. Spotify’ın sesini kıstığımda maalesef bunu korumuyor. Bir sonraki şarkıda ses yine %100 seviyesine geliyor. Ve hayır, o şarkıya özel bir ses seviyesi de olmuyor zira geri dönünce de aynı şarkı %100 ses seviyesinden devam ediyor.
Bu arada Görev Yöneticisi’nde iki tane Chrome simgesi var. Chrome’u çalıştırınca simge sayısı bire düşüyor. Neden böyle basit bir hata var, fikrim yok. Düzeltilmesi umudu ile KDE geliştiricilerine bunu da bildirdim. Bildirmeden önce daha önce bildiren olmadığından iyice emin olduğumu da belirteyim.
Ekran Görüntüsü Aracı
Ekran görüntüsü aracında kopyalama sonrası ekran görüntüsü tekrar karşıma çıkıyordu. Neyse ki bunun ayarı varmış, Seçenekler > “Elle kaydet veya kopyalama işleminden sonra çık” ayarını etkinleştirmek gerekiyor.
Yine Türkçe kurduğum Fedora’da OCR dili American English idi. Windows’ta hangi dilde kurduysam OCR o dili de algılıyordu. Fedora’da ise maalesef Türkçe karakterleri İngilizce yapıyor. Ayrıca Metni çıkar dedikten sonra aynı Kopyala dediğim gibi ekran görüntüsünün gelmesini istemiyorum ama bunu kapatma ayarını başka bir yere koymuşlar. Seçenekler > Spectecle uygulamasını yapılandır > Metin çıkarma > Çıkarma sonrası kapat ayarını etkinleştirmeniz gerekiyor. Ayrıca bu ayarı yapmaya rağmen ekranda bir görüntü belirip gidiyor. Bunu da gereksiz animasyon olarak değerlendiriyorum.
Mint’te ekranı kilitlemek için Windows + L çalışmıyordu, Fedora’da çalışıyor. Yine Windows + V de çalışıyor ve bu sayede önceki kopyaladıklarımı panodan görebiliyorum. Bu iki kısayol tuşu bile Fedora’yı Windows’tan geçenler için çok daha kullanılır hale getiriyor. Öte yandan Windows + V de tam olması gerektiği çalışmıyor. Panodan seçtiğiniz içerik hemen yapıştırılmıyor. Tekrar Ctrl + V’ye basmanız gerekiyor. Gerçekten ben Linux’taki bazı şeylerin mantığını anlamakta güçlük çekiyorum. Neden?
Garibime giden bir olay oldu. Masaüstündeki simgeler yukarıdan aşağı doğru değil, soldan sağa doğru sıralanıyor. Bunun da ayarı var neyse ki, Simgeleri satırlar halinde listele diyorsunuz.
Geçen yine sistem açıldığında görüntü gelmedi. Ctrl + Alt + F3 ile komut satırına girdim. sddm’i kontrol ettik, sorunsuz çalışıyordu, buna rağmen görüntü alamadık. Ctrl + Alt + Del ile bilgisayarı yeniden başlatmak en kolay çözüm oldu. Sistem yeniden başlayınca da Chrome çöktü uyarısı geldi ki daha Chrome’u çalıştırmamıştım bile.
Google Chrome Kurmak
Bu arada Baran Chrome neden yavaş çalışıyor diye sordu. Ben de mağazayı açıp gösterdim. Flatpak sürümünü kurduğum içinmiş. Mağazada RPM sürümü yoktu maalesef. Sitesinden indirip kurmak gerekiyormuş. Sevgili Yusuf videosunda uygulamaların mağazadan indirilmesi gerektiğini söylemişti. Burada sanırım bunun tam tersi olması gerekiyor.
Şimdi gelelim beni şok eden bir başka konuya. Masaüstünde bir dosya var gördüğünüz üzere. Bu dosyayı alıyorum ve Google Drive’a atmak istiyorum. Sürükleyip bırakıyorum ama sağ altta Dosya Bulunamadı hatası geliyor. Hata ilk geldiğinde herhalde dosyayı Only Office’te açık unuttum sandım. Meğersem bu durum normalmiş. Chrome’u mağazadan kurduğum için oluyormuş. İnanın, çözüm olarak vereceğiniz hiçbir yöntemin önemi yok. Ben yapabilirim ama buradaki hedef kitle ben değilim. Hedef kitle sıradan çinko karbon vatandaş ve sıradan çinko karbon vatandaşa masaüstündeki bir dosyayı sürükle bırak yöntemiyle Chrome’a neden taşıyamadığını anlatamazsınız.
Flatpak’a yetki vermek daha uzun süreceğinden Chrome’un mağaza sürümünü kaldırıp sitesinden tekrar kurmak istedim. Fakat bunun için bir tarayıcı lazım. Firefox’u silmiş olduğum için tarayıcısız kaldım. Terminal’den Firefox indirip daha sonra Firefox üzerinden Chrome indirdim. Chrome hesabıma giriş yapacaktım ama şifrelerim zaten Chrome’da olduğu için şifreme erişimim yoktu. Neyse ki telefonuma bildirim göndererek giriş yapabildim.
Tekrar masaüstündeki dosyayı seçtim. Chrome penceresine geldim. Simgeyi sürükleyip bıraktım ve dosyayı Google Drive’a yüklemeyi başardım.
Bu arada Flatpak sürümüne göre çok daha hızlı açılıyor. Bu yüzden Chrome’u mağazadan kurmamak lazımmış.
Yeni sürümü kurduktan sonra bir başka hata oldu. Chrome simgesi çift gözükmeye başladı. Normalde açılan programın ayrı bir simgesi olmaması lazım ama önce simge kayboluyor sonra da geri geliyor. Bu, az önce KDE ekibine bildirdiğim hata ile aynı olabilir.
Bu arada bu silip yeniden kurma yüzünden WhatsApp Web de dahil bütün sitelere yeniden giriş yapmak gerektiğini de hatırlamamda fayda var.
Sevdiğim bir başka oyun olan Lost Ark’ı denedim. Oyun ilk denemede çalışmadı. Daha sonra uyumluluk kısmından zorlama ayarını aktif ettim. Proton Hotfix otomatik seçiliydi ve oyunu 200 FPS ile açmayı başardım. Burada Valve’ı bir kez daha tebrik etmek istiyorum.
USB Kart Okuyucu Sorunu
Yine Windows 11’de çözdüğüm kart okuyucu sorunu Fedora’da maalesef devam ediyordu. Kart okuyucuyu ilk taktığımda defalarca USB kopma bildirimi geldi fakat daha sonra söz konusu portlar hiç çalışmamaya başladı.
Sevgili Yusuf İpek’in tavsiyesi üzerinde Linux Mint’te de denediğimiz TLPUI aracını kurmaya başladım. İlk denemem başarısız oldu zira tlpui paketi Fedora’nın varsayılan resmi depolarında yokmuş. TLP-UI için Fedora’nın topluluk deposu olan Copr üzerinden sisteme ek bir kaynak tanımlamak gerekiyormuş. Terminal’de üç komut girip üç kere de Y’ye bastıktan sonra TLPUI kurmayı başardım. Son bir komut daha girip servisi başlattım ve TLPUI uygulamasını çalıştırdım. USB_AUTOSUSPEND ayarını kapadım ve bilgisayarımı yeniden başlattım. USB kart okuyucumu taktım fakat maalesef yine başarısızlıkla sonuçlandı.
Acaba port veya kart okuyucu mu bozuldu diye merak edip Windows 11’e geçtim ve 33 GB boyutundaki Kısa Devre çekimini hiçbir kopma olmadan Google Drive klasörüne kopayalamayı başardım. Linux’ta bu USB sorununu nasıl çözeceğimi bilen varsa yorumlarını bekliyorum. Bu arada BIOS’tan ErP’yi kapatmama rağmen sorun çözülmedi. Bunu da belirtmiş olayım.
Ertesi gün başka bir çekim yaptım. USB kart okuyucuyu kopma olmayan üst porta taktım. Dosyaları kopyalamak için klasörü açtım. Görünümü değiştirmek için sağ tıkladım lakin Dolphin çöktü uyarısı aldım. Dolphin, KDE’nin dosya yöneticisiymiş. Daha hiçbir işlem yapmadan çökmeye başladı. Yani aslında USB kopma sorununu kart okuyucuyu başka porta takarak atlatsam bile Dolphin çöktüğü için başarısız olacakmışım.
Hatayı geliştiricilere raporlayayım dedim. Bunun için API lazımmış. API olmadan raporlayamıyorsunuz. Dünyadaki 1.4 milyar bilgisayarda Windows yüklü ve Windows’ta bir çökme olursa bu otomatik olarak Microsoft’a raporlanıyor. Fedora’da ise hesap oluşturmanız yetmiyor, bir de API anahtarı almanız gerek. İlk denemede API anahtarını yanlış girdiğim için başarısız oldum. Bu durumda baştan başlamanız gerekiyor. Her defasında da çökme verilerinin toplanması zaman alıyor. İkinci kez raporlamak istedim ama API anahtarını bir kez yanlış girdiğim için artık sürekli hata almaya başladım ve program da API anahtarını değiştirecek bir yer bulamadım. Neyse ki Gemini var. Sordum, öğrendim, API Key’i değiştirdim ve tekrar raporlamaya koyuldum. Yine adımları takip ettim ve böylece ikinci hata raporumu da topluluğa kazandırmış oldum.
Hazır Sorun Bildirme merkezine girmişken gördüğüm bütün hataları raporlayayım dedim. Her birini raporlamak yaklaşık 5 dakika sürdü. Yaptığım çekimi Google Drive’a yükleyeyim diye oturduğum bilgisayarda, bayram günü kendimi Linux topluluğu için kalite kontrol yaparken buldum. Bütün bu işlemler esnasında yaklaşık 1 saat harcadım. İşlem tamamlandığında Bugzilla’da toplamda üç adet hata bildirimim oluştu. Sistem sanırım hepsi için bilet açmıyor. Neyse, zamanla listeye ekleme yaparım sanırım.
Fan Kontrolü
Bilgisayarımdaki fanları kontrol etmek istedim. Bunun için CoolerControl yüklemem gerekiyormuş. Sitesinde Fedora uyumlu sürüm yoktu, Terminal’den indirdim. Birkaç komut daha girip servisini de ayağa kaldırdım ama kontrol kısmında ekran kartım dışında bir seçenek yoktu. Anakartımın Nuvoton NCT6687D-R Super I/O çipi desteklenmiyormuş. Terminal’i açıp beş komut girerek sürücüyü derledim ve programı yeniden çalıştırdım. Artık bütün fanları kontrol edebilirim sanıyordum ama değilmiş. Ekran kartını kontrol edebilmek için ekstra komut girmek lazımmış. Ekran kartı fanlarını otomatikte bıraktığım için bu noktada bıraktım.
AMD’nin Linux için Radeon Settings gibi bir aracı yokmuş. LACT isimli bir araç kurdum. İçinde pek bir seçenek yok diyebilirim. Yine de ekran kartınızı overclock edebiliyorsunuz.
Monitör Kapalı İse Görüntü Gelmiyor
Fedora’da yaşadığım bir başka sorun da eğer sistem açılırken monitör kapalı ise bir daha sistemden görüntü alamıyorum. PC açılırken de monitör açık olmak zorunda. Giriş ekranında şifre girip arka planda masaüstü yüklensin, belki öyle görüntü gelir diyorum ama bu da olmuyor maalesef. Kullandığım monitörün bir önceki yazılımında böyle bir sorun vardı. Bu sorun için monitörüme yazılım güncellemesi yaptım ama maalesef bunun Fedora kaynaklı olduğunu keşfettim zira birebir aynı durumda Windows görüntü verdi. O zamanlar kullandığım Fedora 43 KDE sürümü, SDDM login manager kullanıyordu. Fedora 44 ile bu durum değişti. Sorun çözüldü mü bilmiyorum ama bu ciddi bir sorun ve son kullanıcı için bir hayal kırıklığı maalesef.
Bu sorunun forumda konusunu açtım ve sağ olsun bir okurumuzun verdiği kodu GRUB config dosyasına ekleyince sorun çözüldü. Böyle önemli bir sorun yaşanması mı, bunun için bootloader config dosyasına değişiklik gerekmesi mi… Hangisini ele alırsanız alın elinizde kalıyor. Böyle bir sorunu son kullanıcıya anlatamazsınız. Şahsen ben birine Linux tavsiye etsem ve böyle bir sorun yaşasa diyecek bir şey bulamazdım. Bu yüzden sorunun kökten çözülmesi için SDDM GitHub’ına girip bu sorunu da raporladım. Aylar sonra görme engelli bir kullanıcı konuya mesaj yazdı. Aynı sorunu o da yaşıyormuş. Paylaştığım çözümü denemiş. ve sonuç biraz karışık olmuş onun için. “Giriş ekranına ulaşabiliyorum ancak iki görüntünün üst üste binmesi nedeniyle bozuk görünüyor (görme engelliyim ve büyüteç kullanıyorum).” Umarım bu sorun da çözülür.
OCR Kayboldu
Ekran görüntüsü alma uygulamasında OCR özelliği kendiliğinden kayboldu. Tesseract uçmuş nasıl olduysa. Geçmiş komutlarımıza da baktık, ben kaldırmamışım. Elle geri yükledim, Türkçe dil paketini de yükledim ama maalesef Spectecle’da yine OCR özelliği gelmedi. Gemini’a sordum, bu zaten olabilen bir durum dedi ve iki komut verdi. Terminal’e girdim ve sorun çözüldü. Üstüne bir de bonus olarak Spectecle’a Türkçe desteği kazandırmış oldum. Bu arada bu olaydan birkaç gün sonra sistem güncellemelerini kontrol edeyim dedim ve sürüm notlarında “Tesseract algılamasını düzeltmek için spectacle yaması yeniden eklendi” bilgisini gördüm. Gemini’ın dediği gibi gerçekten bilinen bir sorun bana denk gelmiş.
Kopyala yapıştır yapmak isteyince bazen pano boş hatası alıyorum. Bu da öyle bir anım.
Varsayılan metin editöründe fare ile hızlı kaydırma yapamadım. Notedpad’de fareyi daha da yukarı götürdükçe kaydırma hızlanıyor ama KDE’nin editöründe böyle olmadı. Ayarı varsa iletin lütfen.
KDE’nin resim editöründe kırpma var. 10 senedir bu özelliği eklemeyen Mint geliştiricilerine buradan bir kere daha selam olsun.
Uzaktaki bir sisteme bağlanmam gerekti, bunun için KRDC çalıştırdım. IP adresini girip bağlandım ama ne yaptıysam pencereyi tam ekran yapamadım. Windows + yukarı ok tuşu dahil bütün kombinasyonları denedim ama nafile. Bu sorunu da bugs.kde.org adresine raporladım. Aradan birkaç gün geçince dönüş yapıldı ve hata ayıklama yapmam istendi. Bunu da yapıp hata ayıklama günlüklerini raporuma ekledim. Umarım çözülür ve açık kaynak dünyasına bir katkım daha olur.
Olumsuz deneyimler kadar olumluları da belirtmem gerek. Dahili ortam yazma aracı var. Bu sayede Rufus gibi üçüncü parti bir programa gerek kalmadan ISO dosyalarını USB belleğe yazabiliyorsunuz. Ventoy kullan demeyin. Seviyorum ama Ventoy kullandığı için Windows kurulumunda NVMe SSD’si gözükmeyen birden çok okurumuz olduğun için ben tavsiye edemiyorum.
Sistemi açtığımda wireplumber ile ilgili bir hata çıktı. Hatayı raporlamak istedim ama sitem beni bu hatanın zaten raporlandığı konusunda uyardı. Merak edip baktım, 19 sene önce Fedora 7 için raporlanmış ve Fedora 7 de ömrünü doldurduğu için destek talebini kapatmışlar. Eğer gerçekten 19 sene sonra aynı hataya denk geldiysem büyük bir başarı elde etmişim demektir.
Bazen Dolphin yavaş açılıyor ve bir keresinde de çöktü. Windows’ta da benzer durum Explorer’da olduğu için çok yadırgamadım açıkçası.
iPhone ekranımı yansıtmak istedim. Bunun için uxplay adında bir uygulama varmış. sudo dnf install uxplay ile yükledim, çalıştırdım ve bir dakika da iPhone ekranını KDE masaüstümde görebilir hale geldim. Bu kadar kolay olmasını beklemiyordum açıkçası. Aslında amacım kontrol edebilmekti ama burada Apple’ın gazabına uğradım maalesef.
Free Download Manager
Free Download Manager durduk yere açılmamaya başladı. Sevgili Yusuf İpek’in tavsiyesi üzerine mağazadan kurmuştum lakin hiçbir hata vermeden açılıp kapanmaya başladı. Terminal’den silip yeniden yükledik ama o da fayda etmedi maalesef. RPM sürümü de yokmuş. Persepolis diye başka bir yazılım kullanarak indirme işlemini gerçekleştirdim.
Farklı kaydet penceresinde beni inanılmaz derecede rahatsız eden bir şey var. Dosya türü seçmek için bastığım açılır menü açılmıyor, yerine metin seçim kutucuğu oluyor. Dosyayı mesela JPEG olarak kaydetmek için sağdaki minik butona tıklamak zorundayım ki bu da işi zorlaştırıyor. Bunun ayarı varsa söyleyin lütfen.
Windows’un arama özelliğine 7/24 küfür ederiz ama Fedora, çok da dolu olmayan bir SATA diskte gözümün önündeki dosyayı dakikalarca bulamadı.
Bir defasında sistem hazırda bekleme modunda idi. Burada parolamı girip sisteme erişmeye çalıştım ama başarısız oldum. Sanal klavye kullanayım dedim o da çalışmadı. En sonunda kullanıcı değiştir dedim, başka kullanıcı olmadığı için kendi kullanıcı hesabım geldi ve giriş yapabildim.
WiFi Durduk Yere Bozuldu
Bir Cumartesi günü sistemi açtım ve WiFi bağlantısının olmadığını gördüm. Kabloyu genelde root erişimi almaya çalıştığımız modemlere taktığım için WiFi ile internete bağlanıyorum. WiFi da olmayınca internetsiz kaldım. Mecburen kabloyu Switch’e geri takıp internet erişimi elde edebildim.
Masaüstünde bir dosyanın adını değiştirdiniz diyelim, dosya seçimi kayboluyor. Ben Windows’taki gibi halen daha o dosyanın seçili olmasını istiyorum. Bunun ayarı var mı bilmiyorum ama umarım vardır.
Yine masaüstünde bir dosyayı bulmak için Windows’taki gibi dosyanın baş harfine basıyorum klavyeden. Olmasını beklediğim şey bu harfle başlayan dosyaların ön plana çıkması ama bunun yerine bir arama kutucuğu geliyor ve masaüstü de ortadan kaybolup arka plandaki pencere tam ekran oluyor ki bu da can sıkıcı bir durum.
Bu arama kutucuğunu Plasma Arama > K Çalıştır’ı yapılandır altından kapatabiliyorsunuz ama yine de masaüstünde klavye harfine basarak dosya bulmak mümkün değil.
Proton ile çoğu oyunlar çalışıyor ama bazen görsel hatalar olabiliyor. Bunu kabullenmek gerektiğine inanıyorum. Örneğin bir kere oyundan çıktıktan sonra Battle.net kullanılamaz haldeydi.
Yine aynı gün Fedora’da yaptığım kayıtlara bakmak istedim ama Dolphin yine çöktü maalesef. Dolphin’in biraz fazla çöktüğünü söyleyebilirim.
Discord Yükleme
Sıra geldi Discord yüklemeye. Mağazada varmış. Yükledim, çalıştırdım ve DNS girmek için ayarları açtım. IPv4 sekmesinden Elle seçeneğini seçip DNS adresini girdim ve uygula dedim. Değişen bir şey olmadı. Discord hala açılmıyordu. Tekrar ayarlamaya girdiğimde DNS adresinin kaybolduğunu gördüm. Linux kullanıcısı test editörüm ayarı elle değiştirelim dedi. Yaklaşık beş dakikalık arama sonrasında Fedora’daki DNS ayarlarını değiştirebileceğimiz dosyayı bulduk, ayarı değiştirdik ve nihayet Discord açılır hale geldi. Fedora KDE’de DNS adresi nasıl değişiyor bilmiyorum ama bunu öğrenmem gerekebilir.
Bütün bunlar olurken Fedora 44 sürümünü bekliyordum. Normalde 21 Nisan’da çıkacaktı. Sonra 24 Nisan’a ertelendi ve sonra da 28 Nisan’a. 28 Nisan’ı iple çektim. Nihayet o gün geldi ve yükseltme için gerekli komutları girdim. Fakat sistem bir hata verdi. DNF paket yöneticisine yeni sürüme geçerken çakışmaya neden olan ve artık gerekmeyen eski paketleri silme yetkisi vermeliymişim. Yetkiyi verdim ve yaklaşık 3 GB boyutundaki 2806 paket indirilmeye başlandı.
İşlem tamamlandığında sistem bir onay istedi. Onayladım lakin Rpm transaction failed hatasıyla maalesef başarısız oldu. Tekrar Gemini’a sordum, USB portlarını çözmek için kurduğum TLPUI aracını kaldırmam gerekiyormuş. Aracı kaldırıp yükseltmeyi yeniden başlattım ve bu defa işlem tamamlandı. Güncelleme aracı bana dnf5 offline reboot komutunu girip sistemi yeniden başlatmamı söyledi. Komutu girdiğimde ise “İstenen işlem süper kullanıcı ayrıcalıkları gerektiriyor. Lütfen yüksek haklara sahip bir kullanıcı olarak oturum açın veya sistem durumunu değiştirmeden komutu çalıştırmak için “–assumeno” veya “–downloadonly” seçeneklerini kullanın.” hatası verdi. Yani madem komutun başına sudo koyacağız, bunu baştan söylesen olmaz mı be güzel kardeşim?
Neyse, sonunda Fedora 44’e kazasız belasız geçmeyi başardım. İlk dikkatimi çeken şey duvar kağıdı oldu. Önceki duvar kağıdı iyiydi. Öyle ki değiştirme gereği bile duymadım ama yeni duvar kağıdında sanki endüstriyel bir yere bakıyoruz. Yani pek iç açıcı değildi ve hemen değiştirdim.
Sonrasında hemen Steam ve Battle.net açtım ama Battle.net maalesef ilk açılışta çöktü. İkinci denemede ise sorunsuz açıldı.
Fedora 44’e geçtikten sonra Linux’ta kopma sorunu olan USB portuma tekrar bir şans vermek istedim ama maalesef başarısız oldum. Bu sorunu nasıl debug edebilirim bilmiyorum artık. Fikirlerinize açığım.
Bluetooth için KDE connect yükledim. Bazen bağlantı yok dese de kolayca dosya göndermeyi başardım. Deneme amaçlı 5 GB boyutunda bir dosya göndermek istedim ve hiçbir sorun olmadan göndermeye başladı. Üstelik dosyalar iPhone’da doğrudan galeriye geldi. Hatta telefon ile bilgisayarı da kontrol ettim. Linux Mint’teki Bluetooth kabusundan sonra KDE Connect ilaç gibi geldi.
NumLock Kabusu Geri Döndü
Fedora 44, yükseltme yapılan sistemlerde halen daha SDDM kullanmaya devam ediyormuş. Forumda yapılan rehber ile KDE Plasma Login Manager’a geçiş yaptım lakin bu işlemden sonra giriş ekranında NumLock tekrar devre dışı kaldı. Çözmek için Klavye ayarlarından açtım ve Oturum Açma Ekranı’ndan da Plasma Ayarlarını Uygula dedim ama fayda etmedi maalesef. Daha sonra rehberi yapan arkadaş bir kod paylaştı, kodu terminale girdim ve nihayet açılışta NumLock artık çalışıyordu.
Masaüstündeki Simgeleri Gizlemek
Masaüstündeki simgeleri gizlemek istedim ama bu Windows’a göre bir tık daha uzun işlem gerektirdi. Doğrudan Sağ tık menüsünde böyle bir seçenek yok. Masaüstü ve Duvar Kağıdı kısmına girip Yerleşim ayarını Klasör görünümü yerine Masaüstü olarak değiştirmek gerekiyor. Windows’taki gibi daha kolay olsa iyi olurdu.
Computex fuarı yaklaştığı için uçak bileti almam gerekti. THY’nin sitesine girdim ve sonra da Miles & SMiles hesabıma giriş yapmak istedim lakin şifremi doğru girmeme rağmen hesabıma giriş yapamıyordum. THY, sanırım Linux kullananların Miles&Smiles’a girişi kapatmış ya da başka bir sorun var. İki farklı dağıtım ve iki farklı tarayıcı denememize rağmen başarısızlıkla sonuçlandı.
Birebir aynı bilgisayarda Windows’a geçtim ve siteye sorunsuz giriş yapabildim. Eğer Linux’a geçmeyi düşünüyorsanız bir Windows sürümü elinizin altında olsun yoksa uçak bileti bile alamayabiliyorsunuz.
Tabi bu sorun burada kalmasın dedim ve üşenmedim, THY’ye konuyla ilgili geri bildirim yaptım.
Her Gün Güncelleme
Fedora’da beni en çok rahatsız eden durumlardan biri de istisnasız her gün güncelleme gelmesiydi. Güncelleme sevsem bile bir noktadan sonra bu artık can sıkıcı bir hal almaya başlamıştı. Sonunda bunu da değiştirdim. İlk başlarda otomatik yükle dedim ama sonra yine elle yükleyeyim ama haftada bir olsun dedim.
Uzaktan Bağlantı
Anydesk ile uzaktan bağlanmak istedim ama display_server_not_supported hatası aldım. Flatpak sürümü kurdum, değişen bir şey olmadı.
Yapay zekaya sordum, RustDesk önerdi. Kurdum, bağlanırken bana kendi bilgisayarımda hangi ekranı paylaşmak istersin diye sordu. PC başında olmasam bunu nasıl cevaplayacağım? Yani bu nasıl bir soru? Kendi bilgisayarıma bağlanıyorum ve tüm ekranı görmek istiyorum. Kaldı ki madem böyle bir soru gelecek, bunu ilk açılışta sorsana bana? Zaten onu onaylasam da yine bağlanamadım. Birkaç dakika sonra tekrar denedim ve bu defa bağlandı.
Bir Pazar gecesi yine Huawei modemi hacklemeye devam etmek için Ollama içine DeepSeek kurdum. Gerekli AMD araçlarını yükledim fakat bu esnada sistem birden çok kez görüntü vermeyi kesti ve ekran yeniden geldi. En sonunda görüntü tamamen gitti. Sistemi kapadım, yeniden açtım ama ekranda çizgiler vardı. Bir daha denedim, yine aynı. Herhalde ekran kartı bozuldu dedim. Sonra Windows’u açmak geldi aklıma. Açtım ve sorun yoktu. Gemini’ın önerisi üzerine bir önceki Kernel sürümü ile denedim ve görüntü almayı başardım. Gemini’a bunu nasıl bildi diye sordum ve şu cevabı aldım: Linux kullanmanın yazılı olmayan altın kurallarından biridir bu! Sistem durduk yere o şekilde kilitleniyor ve TTY’ye (siyah ekrana) geçişe bile izin vermiyorsa, altındaki çekirdek veya ekran kartı sürücüsü paniklemiş demektir.
Sorun tekrar olmasın diye versionlock aracını kurup bir sonraki Kernel güncellemesine kadar çalışan Kernel’ı varsayılan yaptım fakat bir süre sonra eski Kernel ile de aynı sorun başladı. En sonunda bir Fedora USB’si hazırladım, USB’den sistemi açtım, Ollama içindeki LLM’leri sildim, paketleri güncelledim ve sistemi tekrar ayağa kaldırmayı başardım.
Dolphin sürekli çöküyor. Özellikle de Google Drive klasörüne girdiğimde bu çökmeler çok daha sık yaşanıyor. Üstelik çökme bile zaman alıyor. Yani hemen çöküp yeniden başlasa sorun yok ama bu olmuyor.
Güncelleme merkezinde güncelleme yapmama ve sistemi yeniden başlatmama rağmen güncellemeler devreye girmiyordu. Ben de komut satırından sudo dnf upgrade komutunu girdim. Güncellemeler bitti, sistemi yeniden başlattım ama sistem metin tabanlı modda açıldı ve saatlerce masaüstünün gelmesini bekledim. O esnada iPhone’a yazılım güncellemesi bile yaptım ama sistem açılmadı. Zorla kapatıp tekrar açtım ve nihayet masaüstüne ulaşmayı başardım. Bu, daha sonra bir kez daha başıma geldi.
Yine Fedora’da benim anlamadığım bir şey var. Bildirim geliyor ve bildirimde bir yazılımda güncelleme olduğu yazıyor. Bildirime tıklıyorum ki yazılım açılsın da güncelleyeyim ama bu hiçbir sonuç vermiyor. Bildirimler tıklanabilir değil. Bu bana saçma geldi açıkçası. Bildirimler tıklandığında hedefe gitmeli.
Tam bu metni yazarken Linus Tech Tips kanalının kurucusu Linus’un yeni Linux videosu geldi. Orada öğrendim ki Proton’da H.264 ve H.265 lisansları olmadığı için ara geçiş sahnelerinde video oynatan oyunlarda dümdüz siyah ekranla karşılaşıyormuşsunuz. Çözüm ise benim de Diablo’da yaptığım gibi Proton-GE kullanmak.
Videoda en çok beğendiğim yorumlardan biri Luke’a aitti: Microslop’un da kötü olması, Linux’un sorunları ve gerektirdiği uğraşlar hakkında dürüst olmayacağımız anlamına gelmemeli diyor.
Adam diyor ki, daha çok Windows kullanıcısı gelsin diye Linux’un sorunlarını gizlemek faydadan çok zarara sebep oluyor.
“Bence Linux topluluğunda, tüm o Linux öğrenme deneyimine büyük bir umut, neşe ve eğlence katan son derece parlak insanlar var. Ancak forumlarda, Reddit’te ve başka yerlerde pek çok olumsuz iletişim de dönüyor. Yakında sayılarının çok daha artacağını göreceğimiz yeni Linux topluluğu üyelerinin bu tarz bir enerjiyle karşılaşması son derece itici.”
İşte adamın bahsettiği kitle tam da bana saldan kitle. Arkadaş ben açık kaynak popüler olsun, bir katkı yapayım diye uğraşıyorum ama bunlar nefret kusuyorlar. Yahu ben Windows rehberi yaparak ekmeğimi kazanıyorum. Ben tek bir format rehberinden onbinlerce lira kazanabilen, format rehberlerini paraya dönüştüren bir insanım. Bırakırım Linux’u keyfime bakarım. Bu topluluk bu kadar toksikse kimseye tavsiye etmeyeyim daha iyi. Yıllardır değişmeyen %5 pazar payı da aynı kalmaya devam eder. Ama bunların yorumlarına bakacak olsam kanalı kapatıp gitmem gerekiyordu.
Arkadaşlar, romalılar, Windows denilen reklam ve veri toplama yığınına yavaş yavaş veda etme vakti yaklaşıyor gibi. Ama Linux, henüz size anlatıldığı gibi toz pembe bir dünya değil. Ben yine linç yemeyi göze alarak Linux’un sorunlarını dile getiriyorum. Fedora sayfasını şimdilik kapıyorum. Beğendiğim bir distro ama her gün 500 MB ila 3 GB güncelleme alan bir işletim sistemi Windows’un Insider Dev sürümünden farksız bence. Bir sonraki dağıtım tercihim CachyOS olacak.
Bu arada ben Linux kullanmaya başladıktan sonra üç tane kritik açık çıktı. Bunlar tabii ki hızla yamandı ama hiçbir işletim sistemi %100 güvenli değil, bunun bilincinde olmamız gerektiğini düşünüyorum. Özellikle son zamanlarda GitHub’da birçok pakete zararlı yazılım enjekte ediliyor. Bu bağlamda kurulum yaparken dikkatli olmakta fayda var.
