Hürmüz Boğazı çevresinde GPS/GNSS sinyallerine yönelik karıştırma ve sahteleme (spoofing) yüzünden gemi takip ekranları günlerdir anormal davranıyor. Normalde geniş alana yayılması gereken gemi ikonları, haritalarda kusursuz daireler ya da dümdüz çizgiler halinde “toplanmış” görünüyor; oysa gemiler gerçekte bu rotaları izlemiyor. Olay ilk olarak 10 Mart’ta Ras Al Khaimah açıklarında fark edildi ve kısa sürede tüm bölgeye yayıldı. Bu durum, özellikle dar su yolunda seyir güvenliğini doğrudan etkiliyor.
Neler oluyor, neden önemli?
Karıştırma (jamming) GPS sinyalini bozup alıcıları “sağır” bırakırken, sahteleme (spoofing) geminin bulunduğu yeri kasıtlı olarak yanlış gösteriyor. Bu yüzden AIS verileri gerçek konumdan sapıyor, gemiler ekranda halka ya da çizgi desenleriyle beliriyor. MarineTraffic’in teknik notları ve denizcilik güvenliği kurumlarının uyarıları, Hürmüz’ün bu tür elektronik müdahaleler için “sıcak bölge” olduğuna işaret ediyor. Birleşmiş Milletler’in denizcilik otoriteleri de jamming/spoofing’in kazaları tetikleyebileceği uyarısını daha önce yapmıştı.
Ölçeğin büyüklüğü de dikkat çekici: Raporlara göre 1–2 Mart arasında 24 saat içinde 1.100’den fazla gemi etkilenmiş göründü; 7 Mart’ta bu sayı 1.650’ye kadar çıktı. AIS/AIS benzeri sistemlerde konumsal sapmalar, sahte izler ve iletişim kesintileri özellikle Hürmüz Boğazı, Umman Körfezi ve Basra Körfezi genelinde yoğunlaştı.
Sahadaki tablo, gemi hareketlerine de yansıyor. 6 Mart haftasında Boğaz’dan geçen ticari gemi sayısı dramatik biçimde azaldı; bazı geçişler AIS kapalıyken yapıldı. Denizcilik analistleri, haritalarda görülen “yığılmaların” önemli kısmının sinyal bozucu etkilerden kaynaklandığını, gerçek birikimi yansıtmadığını belirtiyor.
Elektronik parazitin tırmanışı, bölgede tırmanan askeri gerilim ve ticari gemilere yönelik saldırı/sabotaj haberleriyle aynı döneme denk geldi. ABD’li yetkililer Boğaz’dan geçişler için deniz eskortlarının “yakında” devreye girebileceğini söylerken, sahadaki bazı gemiler AIS mesajlarında kendilerini “Chinese owner/crew” gibi ifadelerle tanıtmaya başladı; amaç hedef olma riskini azaltmak. Bazı ticari gemilerde hasar bildirimleri de var.
Yetkililer, kaptanların “GNSS kaybı olursa” prosedürlerini güncellemesini ve klasik seyir yöntemlerine (radar, görsel seyir, kâğıt haritalar) hızla dönebilecek şekilde hazırlıklı olmasını istiyor. ABD MARAD uyarısı ile Avrupa’nın MSCIO/UKMTO duyuruları; Hürmüz, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’nde ağır GPS/AIS anormalliklerinin sürdüğünü ve olayların raporlanmasını şart koşuyor. Bölgede faaliyet gösteren bayrak devletleri ve liman otoriteleri de benzer teknik ikazlar yayımladı.
Özetle: Harita uygulamalarında gördüğümüz daireler ve “konvoy” çizgileri, büyük oranda sinyal sahtelemenin ürünü. Ancak bu, tehlikenin sanal olduğu anlamına gelmiyor. Hürmüz Boğazı gibi dar bir geçitte konum verisinin bozulması, çarpışma ve karaya oturma riskini artırıyor; enerji tedarik zinciri ve sigorta maliyetleri üzerinde de baskı oluşturuyor. Gemi işletmecileri ve yük sahipleri, güzergâh ve zamanlama kararlarını güncel deniz güvenliği uyarılarına göre yeniden kalibre ediyor.
Kaynak: www.techspot.com
