Yeni bir analiz, kripto ekosisteminin ne kadar savruklaştığını net biçimde gösteriyor: 2021 ortasından 2025 sonuna kadar piyasaya sürülen 20 milyondan fazla tokenın yarısından fazlası artık işlem görmüyor. CoinGecko’nun verilerine göre projelerin %53,2’si “ölü” sınıfında. 2025 tek başına 11,6 milyon tokenın ortadan kaybolduğu yıl oldu.
Rakamlar ne söylüyor?
2025’in son üç ayında tablo daha da sertleşti: Ekim–Aralık döneminde 7,7 milyon token çöktü. Böylece son beş yıldaki tüm iflasların yaklaşık %35’i yalnızca bu üç ayda yaşandı. Bu ivmelenmenin arka planında, 10 Ekim 2025’teki “likidasyon zinciri” sırasında 24 saat içinde 19 milyar doların üzerindeki kaldıraçlı pozisyonların tasfiye edilmesi vardı.
TechSpot’un derlemesine göre bu çöküş yavaş yavaş değil, hızlanarak gerçekleşti. 2025’te otomasyon ve tek tıkla token çıkarma araçları, piyasayı kısa ömürlü projelerle doldurdu; birçoğu birkaç işlemden sonra tamamen sessizliğe gömüldü.
Neden böyle oldu?
Kolaylaştırılmış launchpad platformları, özellikle 2024’ten itibaren memecoin patlamasını körükledi. Eşi görülmemiş sayıda token saniyeler içinde piyasaya sürüldü; ancak büyük kısmı ne ürün ne de yol haritası sunuyordu. CoinGecko, 2024’te bile yaklaşık 1,4 milyon projenin başarısız olduğunu, 2025’te ise bu trendin katlanarak büyüdüğünü vurguluyor.
Makro tarafta da rüzgâr tersine döndü. 2025 sonbaharında kripto piyasası altı haftada yaklaşık 1,2 trilyon dolar buharlaştırdı; yatırımcılar spekülatif varlıklardan uzaklaşırken kaldıraçlı pozisyonlardaki zincirleme tasfiyeler satışları derinleştirdi. Bu ortam, zaten kırılgan olan “bir günde doğan” tokenların hızla sahneden çekilmesine zemin hazırladı.
Bağımsız haber siteleri de CoinGecko’nun bulgularını doğruluyor: 2025, kripto projeleri için açık ara en kötü yıl olarak kayda geçti; toplam başarısızlıkların %86,3’ü bu yılda yaşandı. Kısa vadeli spekülasyon ve düşük emekli token lansmanları başlıca tetikleyiciler olarak öne çıkıyor.
Özetle, sorun teknolojinin kendisinden çok teşvik mekanizmalarında. Token çıkarmanın aşırı kolaylaşması, kaliteyi geri plana itti. Likidite şokları ve risk iştahındaki düşüş de gelince, on milyonlarca token bir anda tarihe karıştı.
Kaynak: www.techspot.com
