Microsoft, veriyi camın içine yazarak binlerce yıl bozulmadan saklayacak Project Silica’yı bir kez daha ileri taşıdı. Ekip, Nature’da yayınlanan yeni çalışmada teknolojiyi pahalı “fused silica”dan mutfak eşyalarında gördüğümüz daha ucuz borosilikat cama genişletirken; yazma hızını paralelleştiriyor, okuma donanımını sadeleştiriyor ve dayanımı 10.000 yılı aşan arşiv ömrünü hızlandırılmış yaşlandırma testleriyle destekliyor.
Camın içine veri nasıl yazılıyor? Femtosaniye lazer darbeleri cam hacmi boyunca “voxel” adı verilen mikro yapılar oluşturuyor; özel bir mikroskop ve makine öğrenmesi tabanlı çözümleme bu izleri tekrar dijital veriye çeviriyor. Microsoft’un tanımladığı yeni “phase voxel” yöntemi, tek bir lazer atımıyla kayıt yapabildiği için karmaşıklığı ve maliyeti düşürüyor; okuma tarafında da daha önce üç-dört kamerayla çözülmüş kurulum tek kameraya indiriliyor.
Ölçek ve kapasite cephesinde net rakamlar da var. Nature’daki makale, 12 cm x 12 cm boyutunda, 2 mm kalınlığında bir cam plaka üzerinde 301 katmana yayılan 1,59 Gbit/mm³ yoğunlukla 4,8 TB kapasite gösteriyor. Yazım hızı, ışın başına 25,6 Mbit/s olarak raporlanıyor; laboratuvar demosunda dört ışınla paralel yazım da sergilenmiş durumda. Bu ortamda yazılan verilerin, oda sıcaklığında 10.000 yıldan uzun süre korunacağı öngörülüyor.
Öne Çıkan Yenilikler
- Daha ucuz ortam: Pahalı fused silica yerine yaygın borosilikat camda da kayıt mümkün hale geliyor.
- Daha basit sistem: Okuyucu artık tek kamerayla çalışıyor; yazıcı tarafta daha az parça bulunuyor.
- Daha verimli yazım: Phase voxel yaklaşımı tek atımla kayıt yapıp paralel yazımı hızlandırıyor.
- Enerji tasarruflu arşiv: Saklamak için güç gerekmiyor; yalnızca okurken enerji harcanıyor.
Bu gelişmeler, uzun ömürlü arşivleme için hâlâ yaygın olan manyetik teyp ve disklerin birkaç on yılda eskimesi sorununa doğrudan yanıt veriyor. Microsoft, araştırma aşamasının tamamlandığını ve bulguları başkalarının üzerine inşa edebilmesi için yayımladığını söylerken, teknolojinin ticarileşme takvimiyle ilgili net bir plan paylaşmıyor. Yani hedef kitle, kişisel kullanıcılar değil; büyük bulut arşivleri ve kurumsal soğuk veri depoları.
Kısa bir geçmiş: Project Silica adı 2019’da Warner Bros.’un 1978 yapımı Superman filminin tamamını 7,5 cm x 7,5 cm, 2 mm kalınlığında bir cam plakaya yazıp başarıyla okunmasıyla geniş kitlelerin dikkatini çekmişti. Bugünkü makale ise o erken gösterimi, uçtan uca bir sistemle ölçek, hız ve maliyet açısından çok daha olgun bir noktaya taşıyor.
Ne Zaman Hayatımıza Girer?
Kâğıt üzerinde güçlü görünen bir teknoloji olsa da veri tsunamisiyle başa çıkmak için yazma hızını ve üretim hatlarını büyütmek şart. Microsoft’un yayınladığı teknikler bu yönde somut adımlar sunuyor; bundan sonrası, bulut sağlayıcıları ve arşiv kurumlarının bunu ürünleştirecek yatırımı yapmasına bakıyor.
Kaynak: www.techspot.com
