Windows 11, dört yılın ardından kullanıcıların uzun süredir şikâyet ettiği sorunlardan birini sonunda çözüyor. Microsoft, Dosya Gezgini’nde yer alan sağ tıklama menüsünü yenileyerek daha düzenli ve işlevsel hâle getiriyor. “Split Context Menu” (Bölünmüş Bağlam Menüsü) adını taşıyan bu yeni arayüz güncellemesi, karışık menü yapısını sadeleştirerek kullanıcı deneyimini iyileştirmeyi hedefliyor.
Bir dosya veya klasöre sağ tıkladığınızda karşınıza çıkan bağlam menüsü, seçilen ögeyle ilgili işlemlere hızlı erişim sunmak için tasarlanmış durumda. Ancak zamanla eklenen fazla sayıda seçenek nedeniyle bu menü kullanıcılar için pratik olmaktan çıkıp karmaşık ve dağınık bir hâle gelmeye başladı.
Microsoft, Dosya Gezgini’ndeki mevcut sağ tıklama menüsünün gereğinden fazla seçeneğe sahip olduğunu ve bu durumun kullanıcı deneyimini olumsuz etkilediğini kabul etti. Şirket, menüdeki uzun eylem listesinin zamanla karmaşıklaştığını ve birçok kullanıcının bundan şikâyetçi olduğunu belirtiyor. Ayrıca bir dosyaya sağ tıkladığınızda çoğu zaman alakasız ya da gereksiz eylemlerin gösterilmesinin, menüyü daha da verimsizleştirdiğine dikkat çekiliyor.
Örneğin bir resme sağ tıkladığınızda, menüde Fotoğraflar uygulamasıyla ilgili seçeneklerin gereksiz şekilde tekrarlandığını görebilirsiniz. Dosya zaten “Fotoğraflar” ile açılabiliyorken aynı uygulamadan iki kez daha bahsedilmesi menüyü kalabalıklaştırıyor.
Microsoft’un bu soruna getirdiği çözüm, dosya türüne göre “bağlama duyarlı” iç içe menüler eklemek olacak. Bu sayede sağ tıklama menüsünün uzunluğu azaltılırken geliştiricilerin ilgili dosya türleri için ek işlevler sunmasına da imkân tanınacak.
Bu yenilikle birlikte Fotoğraflar uygulamasıyla ilgili tüm seçenekler artık “Fotoğraflar ile aç” başlığı altında toplanacak. Fareyi bu seçeneğin üzerine getirdiğinizde, tüm ilgili işlemler alt menüde görüntülenecek. Microsoft, bu güncellemeyi WinUI Community çağrısı sırasında doğruladı.
Dosya Gezgini’ndeki Bölünmüş Bağlam Menüsü Nedir?
Dosya Gezgini’ne gelecek Bölünmüş Bağlam Menüsü güncellemesi, “SplitMenuFlyoutItem” adlı yeni bir API sayesinde sağ tıklama deneyimini daha sezgisel, düzenli ve bağlama duyarlı hâle getirmeyi hedefliyor. Bu API, tek bir menü ögesinin hem birincil eylemi hem de ikincil seçenekleri barındırmasına olanak tanıyor; ikincil seçenekler ise ana ögenin yanında beliren küçük bir açılır menüde gösteriliyor.
Yeni sistemle birlikte kullanıcılar, sağ tıklama menüsünde birden fazla tekrar eden seçenek yerine yalnızca tek bir “Fotoğraflar ile aç” seçeneği görecek. Paint veya Ekran Alıntısı ve Taslak (Snipping Tool) gibi ilgili uygulamalar ise bu seçeneğin altında, ikincil bir açılır menüde (bölünmüş menü) toplanacak.
“Fotoğraflar ile aç” seçeneğinin üzerine fare getirildiğinde ikincil menüde tüm ilgili seçenekler bir arada görülebilecek. WinUI Community Call sunumunda paylaşılan görsellere göre bu tasarım, Windows’un uzun süredir devam eden iki temel sorununu çözüyor: Bunlardan ilki, benzer ögelerin tek bir dikey listede yığılmasını önleyerek menüyü daha düzenli hâle getirmesi.
İkinci olarak, bağlam menüsündeki seçenekler daha tutarlı oluyor ve yalnızca seçilen dosyayla gerçekten ilgili eylemleri gösteriyor. Ayrıca geliştiriciler, hangi eylemin varsayılan olarak görüneceğini belirleyebilecek ve daha az kullanılan ya da gelişmiş araçları, ana seçeneğin yanındaki küçük bir ok altında toplayabilecek.
Yeni İkincil (Bölünmüş Bağlam) Menüsü Nasıl Çalışır?
Yeni Bölünmüş Bağlam Menüsü, en yeni Windows App SDK sürümünde yer alan “SplitMenuFlyoutItem” adlı WinUI3 denetimiyle destekleniyor. Bu sayede tek bir menü ögesi hem ana eylem hem de alt seçeneklerin bulunduğu bir kapsayıcı olarak görev yapabiliyor. Bir geliştirici SplitMenuFlyoutItem ögesini tanımladığında, bu hem bir düğme hem de alt menü işlevi görebilir.
Örnek olarak bir resme sağ tıkladığınızda açılan bağlam menüsünde ana seçenek olarak “Fotoğraflar” yer alır. Microsoft, bu ana seçeneğin altına Fotoğraflar uygulamasıyla ilişkili tüm komutları ve diğer ilgili uygulamaları (örneğin Paint veya Snipping Tool) içeren bir alt menü ekler. Fareyle “Fotoğraflar” seçeneğinin üzerine geldiğinizde bu alt menü otomatik olarak açılır. Şu anda bu tür uygulamalar ve seçenekler, birincil menüde birden fazla kez tekrarlandığı için dağınık bir görünüm oluşuyor.
Yayınlanan demodan, yeni denetimin bağlama duyarlı gruplamayı desteklediği açıkça görülüyor. Bu da Dosya Gezgini’nin artık dosya türüne göre hangi ikincil eylemleri göstereceğini dinamik olarak belirleyebileceği anlamına geliyor.
Örneğin bir .txt dosyasına sağ tıkladığınızda, artık yalnızca “Not Defteri ile Aç” seçeneği görünecek. Diğer metin düzenleyiciler ise bu seçeneğin üzerine fareyi getirdiğinizde açılan ikincil menüde listelenecek. Böylece bağlam menüsündeki tekrarlar ortadan kalkarken kullanıcılar da gereksiz kalabalık yerine daha düzenli ve sezgisel bir görünümle karşılaşacak.
Bu özellik, ek sistem kaynağı gerektirmeden çalışacak şekilde tasarlandı. Çünkü bağlamsal eylemler geliştiriciler tarafından tanımlanıyor ve varsayılan seçenekler önceden atanabiliyor. Windows, seçilen dosya türüne göre en sık kullanılan uygulamayı otomatik olarak öne çıkarıyor. Ayrıca geliştiriciler, menüleri dosya türüne göre uyarlayabiliyor; örneğin bir metin dosyasına veya bir resme sağ tıkladığınızda aynı uygulama farklı şekilde konumlanabiliyor.
Yeni Menü Bazı Durumlarda Dağınıklığı Yüzde 38 Oranında Azaltabiliyor
Sağ tıklama menüsündeki karmaşa azaltılarak daha düzenli, kısa ve akıllı bir görünüm hedefleniyor. Microsoft’un geliştiricilerine göre bu yeni tasarım, menü uzunluğunu dosya türüne bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama %38 oranında kısaltıyor. Böylece kullanıcılar daha sade ve odaklı bir sağ tıklama deneyimi elde ediyor.
Bazı durumlarda “Fotoğraflarla aç”, “Fotoğraflarla düzenle” ve “Masaüstü arka planı olarak ayarla” gibi ilgili tüm seçenekler tek bir bölünmüş menü altında toplandığında, bağlam menüsünün boyutu %35’e kadar azalıyor.
Metin tabanlı dosyalarda, yeni bağlam menüsüyle birlikte menü yüksekliği yaklaşık %30 oranında azalıyor. “Not Defteri’nde Aç” seçeneği artık en üstte yer alırken, diğer metin düzenleyiciler alt menüde listeleniyor. Dosya paylaşımı da sadeleştirilmiş durumda: Tek bir Paylaş düğmesiyle işlem yapılabiliyor ve “Telefona Paylaş” seçeneği varsayılan eylem olarak karşımıza çıkıyor.
Klasörlere sağ tıklandığında, bağlam menüsünde en büyük rahatlama bu alanda görülüyor. Bunun nedeni oldukça mantıklı: Mevcut menüde “Hızlı Erişime Sabitle”, “Başlangıç’a Sabitle” ve “Görev Çubuğuna Sabitle” gibi benzer eylemler tekrarlanıyor. Yeni tasarımda bu seçeneklerin tümü tek bir menü altında toplanabiliyor. Daha önce üç ayrı biçimde sunulan “Aç” seçenekleri de artık sadeleştiriliyor.
Dosya Gezgini’nde Yeni Bağlam Menüsü Ne Zaman Kullanıma Sunulacak?
Şu anda yeni menü, hâlâ erken geliştirme aşamasında bulunuyor ve henüz hiçbir Windows Insider sürümünde yer almıyor. Bu nedenle normal kullanıcıların özelliği test etmesi şimdilik mümkün değil. Ancak Microsoft, özelliğin temel API yapısını resmi WinUI GitHub deposunda detaylı şekilde paylaştı. Geliştiriciler, en güncel Windows App SDK ön izleme sürümlerini kullanarak bu yeni menü yapısını erken aşamada deneyebilir ve uygulamalarında test edebilir.
Microsoft’un bu hamledeki amacı, özelliği sistem genelinde kullanıma açmadan önce uygulama geliştiricilerinin kendi bağlam menülerini modernleştirmesine olanak tanımak. Bölünmüş Bağlam Menüsü’nün normal kullanıcılara ne zaman sunulacağı ise henüz belli değil. Şirket, aynı zamanda uzun süredir beklenen bulanıklık efektini Windows 11’in tamamına yaymayı planlıyor. Bu iki güncelleme de Microsoft’un son dönemde kurumsal odaklı yaklaşımından uzaklaşıp bireysel kullanıcı deneyimini iyileştirmeye yöneldiğini gösteriyor.
Kaynak: windowslatest.com
