NASA ve Boeing, şu anda Uluslararası Uzay İstasyonu’na (ISS) kenetlenmiş olan Starliner uzay aracı için yer testlerinde önemli ilerlemeler kaydetti. Starliner 5 Haziran’da fırlatıldı ve geminin istasyonda bir hafta kalması bekleniyordu, ancak helyum sızıntıları ve itici problemleri nedeniyle dönüşü ertelendi. İtici problemlerinin nedenlerini anlamak için NASA ve Boeing, White Sands’de testler gerçekleştirdi.
Bugün erken saatlerde bir konferansta ajans ve şirketin temsilcileri, testlerden elde edilen önemli bilgileri paylaştı ve dönüş tarihi belirleme konusunda güven sağladı.
NASA, Boeing CFT Astronotlarının Starliner ile Dünya’ya Döneceğini Vurguladı
NASA’nın Ticari Mürettebat Yöneticisi Steve Stich, White Sands’deki yer testlerinde ajans ve Boeing’in ilerlemesini paylaşarak açılış konuşmasını yaptı. Ekiplerin, uçuş sırasında karşılaşılan profillere göre itici testleri yaptığını belirtti. NASA ve Boeing, ISS’ye kenetlenme sırasında ilk kez gücünü kaybeden itici işlemlerini simüle etti.
Ayrıca “beş farklı iniş profili” denendi. Son profil, uzaydaki iticilerin yaşadığı bozulmaya benzer şekilde azalan itiş gücüne sahip olan iticiyi daha da bozdu. NASA şu anda iticiyi parçalayarak arızanın nedenlerini anlamaya çalışıyor. Bu işlemde yakıt ve oksitleyici vanaları analiz edilecek ve “propellantların akışını kısıtlayabilecek Teflon contasında bir şişme” gibi faktörler göz önünde bulundurulacak.
Bu süreçteki en önemli analiz, “o belirli contanın uçuşun geri kalanında hayatta kalıp kalamayacağını” görmek olacak diye açıkladı Stich. Bu, NASA ve Boeing’in Starliner mürettebatını ne zaman eve getireceğine karar verirken belirleyeceği hareket tarzını belirleyecek. Mevcut testler, iticinin “beş iniş ayağına kadar hayatta kalabileceğini” gösteriyor diye ekledi Stich; NASA’nın odak noktası, contanın Starliner’ın yolculuğu boyunca sağlam kalmasını sağlamak olacak.
NASA ve Boeing, CFT’den önce bir ikincil Starliner hizmet modülü üzerinde testler gerçekleştirdi ve bu modüldeki contalar “NTO buharı nedeniyle ciddi şekilde bozulmuş durumda,” dedi NASA yetkilisi. NTO (azot tetroksit) iticilerin yakıtıdır ve ekipler bu etkinin anlaşılmasına da çalışıyor.
Starliner iticilerinde yaşanan bozulmayı daha iyi anlamak için NASA ve Boeing, hafta sonu başka bir itici ateşlemesi yapacak. Yer testlerinin aksine, bu test ISS’ye kenetlenmiş olan gemide gerçekleştirilecek. Düşük itiş gücüne sahip itici hariç 27 itici ateşlenecek, bu sayede “tüm sistemin beklediğimiz gibi ve daha önceki kontrollerde olduğu gibi çalıştığından emin olunacak,” dedi Stich. NASA, gelecek hafta sonuna kadar bir ajans incelemesi yapacak, ardından mürettebatın ne zaman eve getirileceğine karar verilecek.
Stich’e göre NASA, mürettebatı eve getirmeden önce helyum sızıntılarını, sızıntı stabilitesini ve eğer kötüleşirse yönetimini, ayrılmadan önce kabul edilebilir sızıntı oranını belirlemeyi, hafta sonu yapılan testi ve yer testlerinin Starliner’daki tüm iticilere olan etkisini anlamayı hedefliyor.
Boeing’in Ticari Mürettebat Yöneticisi Mark Nappi, itici sızıntıları ve ikincil hizmet modülündeki testler hakkında önemli detaylar paylaştı. Ekiplerin “istasyondan ayrılma konusunda ek güven” kazandığını belirtti. İtici testleri “NTO’nun iticiye girdiği yerde bir contadan gelen biraz Teflon bulunduğunu ve bu contanın erozyona uğradığını” gösterdi. Nappi’ye göre, bu materyal “bir aşağı akış filtresine yerleşmiş,” ve “bu, mürettebatın ISS’ye kenetlenirken yaşadığı bozulmanın sebeplerinden biri olabilir.”
Nappi’ye göre, itici anomalisinin “büyük” bulgusu, NTO’nun itici enjektörüne akışını içeriyor. Bu yolda, “NTO’nun geçmesine izin veren ve açılıp kapanan bir poppet” bulunuyor. Bu poppet, bir bisiklet lastiği vanasına benzer büyüklükte ve Teflon contası, “ıtıcı ateşlendiğinde meydana gelen ısı ve doğal vakum nedeniyle deforme olmuş,” bu da şişkinleşmesine ve yakıt akışını kısıtlamasına neden olmuş.
Boeing yöneticisi, bu bulguların “muhtemelen temel neden” olduğunu ve nihai çözümlere yol açacağını düşünüyor. Şu anda Boeing, tıkanmış yakıt filtresi ve şişmiş Teflon ile bir akış analizi yapıyor; uçuş anomalisi yeniden yaratılacak.
NASA’nın Stich, Starliner’ın mürettebat ile Dünya’ya döneceğini vurguluyor çünkü gemi mürettebat ile ayrılmak üzere tasarlanmıştı. NASA, dönüş için uçuş gerekçesinin son aşamalarında ve dönüşten önce NASA ve Boeing daha fazla toplantı yapacak, ajans dönüş incelemesi de dahil olacak. Dönüş, mürettebatın Dünya’da kurtarılmasını içeriyor, bu da NASA’nın Starliner ile ilk kez test etmesi için hayati önem taşıyor.
Test uçuşu, NASA’nın iticilere çok fazla darbe komut edilmesinin, iticinin Güneş’e yönlendirilmesinin, ek ateşlemeler yapılmasının ve iticilerin yalıtıcı görevi gören koruma içinde bulunmasının birleştirici etkisini anlamasını sağladı, diye açıkladı Stich. Bu durumlar, NASA’nın sorunun iticilerde mi, contalarda mı, ateşleme profilinde mi yoksa diğer Starliner sistemlerinde mi olduğunu belirlemesine yol açacak.
Kaynak: wccftech.com
