NASA’nın Ay görevi için test ettiği AstroRad adlı koruyucu yelek, güçlü Güneş fırtınaları sırasında astronotların maruz kaldığı radyasyonu ciddi ölçüde azaltabilir. Yeni paylaşılan sonuçlara göre yelek, bazı senaryolarda alınan dozu yaklaşık yüzde 60’a kadar düşürebiliyor.
AstroRad, 2022’deki Artemis I görevi kapsamında Ay’ın çevresinde dolaşan Orion kapsülünde test edildi. Deneyde Zohar ve Helga adlı iki kadın manken kullanıldı. Zohar yeleği giyerken Helga herhangi bir koruma kullanmadı. Her iki mankenin içinde de vücudun farklı bölgelerine yerleştirilmiş binlerce radyasyon sensörü bulunuyordu. Böylece araştırmacılar, korumalı ve korumasız durum arasındaki farkı doğrudan ölçebildi.
Çalışma, özellikle büyük Güneş parçacık olayları sırasında yeleğin önemli bir avantaj sağlayabildiğini gösteriyor. Araştırmacılar, 1972’de kaydedilen şiddette bir Güneş fırtınasının benzeri yaşanırsa AstroRad’ın radyasyon dozunu yaklaşık yüzde 60 azaltabileceğini belirtiyor. 1989’daki olaya benzer bir senaryoda ise düşüş oranı yaklaşık yüzde 40 seviyesinde.
Yelek, sürekli giyilmesi gereken bir ekipman olarak düşünülmüyor. Amaç, yüksek radyasyon riski ortaya çıktığında astronotların akciğerler, mide, kemik iliği, meme dokusu ve yumurtalıklar gibi hassas bölgelerini korumak. Kullanılan malzeme de klasik kurşun bazlı korumadan farklı. AstroRad, uzay radyasyonunda öne çıkan yüksek enerjili parçacıklara karşı daha uygun olan sıkıştırılmış polietilen temelli bir yapı kullanıyor.
Bu testin önemi sadece laboratuvar verilerine dayanmaması. Yelek, Dünya’nın koruyucu manyetik alanının dışındaki gerçek bir Ay görevinde denenmiş oldu. NASA, Alman Havacılık ve Uzay Merkezi ile İsrail Uzay Ajansı iş birliğiyle yürütülen MARE deneyi de gelecekte Ay ve Mars görevlerine çıkacak astronotların karşılaşacağı sağlık risklerini daha iyi anlamayı hedefliyor.
Uzay görevlerinde radyasyon, uzun süreli insanlı keşiflerin önündeki en büyük sorunlardan biri olarak görülüyor. AstroRad gibi çözümler, astronotların sadece sığınak içinde beklemesine gerek kalmadan kritik görevleri sürdürmesine yardımcı olabilir. Yine de bunun tek başına yeterli bir çözüm olmadığı, daha geniş koruma sistemlerinin parçası olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Kaynak: www.techspot.com
