New York, çevrimiçi alışverişte kişiselleştirilmiş fiyat kullanan şirketlere net bir uyarı zorunluluğu getiren ilk ABD eyaleti oldu. Artık New York’ta online alışveriş yapanlar, fiyatın kişisel verilerini kullanan bir algoritma tarafından belirlendiğini açıkça söyleyen bir ifade görebilecek. Düzenleme, tatil dönemine girilirken yürürlükte ve amacı fiyatların nasıl belirlendiğini şeffaflaştırmak.
Ne değişti?
Yasa, New York’un 2025 mali yılı bütçe paketinin parçası olarak 9 Mayıs 2025’te imzalandı ve “gözetim temelli fiyatlama” diye anılan, müşterinin verilerine göre fiyat ayarlayan uygulamalara ışık tutuyor. İlk yürürlük tarihi temmuz olarak planlanmıştı ancak perakendecileri temsil eden NRF’in açtığı dava nedeniyle uygulama kısa süre askıya alındı. 8 Ekim’de Yargıç Jed Rakoff, davayı reddederek düzenlemenin tüketiciyi bilgilendirme amacına hizmet ettiğine hükmetti. Ardından Başsavcılık, 10 Kasım’dan itibaren zorunlu uyarının uygulanacağını ve kuralı ihlal edenlere ihlal başına 1.000 dolara kadar ceza kesilebileceğini duyurdu.
Gündelik hayata etkisi
Uygulama, kullanıcı verileriyle fiyat belirleyen platformlarda görünür uyarılar olarak karşımıza çıkıyor. Örneğin Uber ve DoorDash, New York’ta uygulama içinde konum, geçmiş siparişler ve tercihlerin ücretleri veya promosyonları etkileyebileceğini belirten bildirimler göstermeye başladı. Bu, şeffaflığı artırsa da verilerin fiyatı tam olarak nasıl değiştirdiği hâlâ net değil.
Perakende tarafında tartışma sürüyor. NRF, düzenlemenin şirketleri “korkutucu” uyarılar yayınlamaya zorladığını ve kişiselleştirmeyle gelen indirimleri de gölgelediğini savunarak temmuzda dava açmıştı. Buna karşılık eyalet cephesi, kuralın tüketicinin karşısına çıkan fiyatın nasıl oluştuğunu netleştirdiğini ve kıyaslama yapmayı kolaylaştırdığını vurguluyor. Federal Ticaret Komisyonu’nun gözetim temelli fiyatlamayla ilgili çalışmaları da, konum ve gezinme geçmişi gibi verilerin kişiye özel fiyatlar üretmekte kullanılabileceğine işaret ediyor.
Tüketiciler için basit öneri: Fiyat etiketinin yanında yer alan uyarıları kontrol edin, aynı ürünün farklı kullanıcılar için farklı görünüp görünmediğini karşılaştırın ve uygunsuzluk fark ederseniz New York Başsavcılığı’na bildirin.
Kaynak: www.techspot.com
