Zettlr 4.9.0

Güncelleme Öncesi Kritik Uyarı
Bu sürümde, açık olan çalışma alanlarınızın (workspaces) ve dosyalarınızın kaydedilme biçimi değiştirilmiştir.

• Geri Dönüş Zor: Bu sürüme geçtikten sonra eski bir sürüme (downgrade) dönmeye karar verirseniz, tüm çalışma alanlarınız ve dosyalarınız kapatılacaktır (verileriniz silinmez ancak her şeyi yeniden açmanız gerekir).
• Not Alın: Güncelleme sırasında nadiren de olsa tüm çalışma alanlarınız kapanabilir. Hangi klasörlerin açık olduğunu önceden not etmeniz, onları tekrar bulmanızı kolaylaştıracaktır.

Yeni Özellikler ve Arayüz Geliştirmeleri

• Gelişmiş Kod Katlama (Collapsing): Artık editörün solundaki okları kullanarak YAML frontmatter (notun en başındaki teknik veriler) ve Pandoc div bloklarını daraltabilirsiniz.
• Hafızalı Editör: Zettlr artık bir belgeyi kapatsanız bile (pencere açık kaldığı sürece) hangi bölümleri daralttığınızı hatırlar; böylece kaldığınız yerden aynı düzenle devam edebilirsiniz.
• Görsel Düzeltmeler: macOS'ta XCode araçları kurulum diyagramı düzeltildi ve dipnotlardaki (footnote) ipucu kutucuklarının (tooltip) görüntülenmesi iyileştirildi.

Performans ve Teknik İyileştirmeler

• Bağlantı Hızı: Notlar arasındaki bağlantıları (link) takip etme mantığı optimize edildi ve işlem hızı artırıldı.
• Kaynakça Önizlemesi: Yan paneldeki kaynakça (bibliography) önizlemesi artık çok daha hızlı oluşturuluyor. Alıntı anahtarları artık ana işlem (main process) üzerinden toplanıyor.
• Tablo Editörü Düzeltmesi: Pandoc öznitelikleri içeren tabloların Markdown dosyalarını açarken Tablo Editörü'nün kilitlenmesine neden olan hata giderildi.
• Matematik ve Yazım: Matematiksel formüllerin (LaTeX) işlenmesi ve özel sözlüklerin (custom dictionary) yüklenmesi konusundaki kısıtlamalar esnetildi.

Geliştiriciler ve Paket Yöneticileri İçin

• openPaths Değişimi: Eskiden dosya ve klasör yolları aynı listede (openPaths) tutulurken, artık ayarlar altında openFiles ve openWorkspaces olarak ikiye ayrıldı. Bu, sistemin daha temiz çalışmasını ve geçersiz dosya yollarının daha kolay temizlenmesini sağlayacak.
• Güncelleme Kontrolünü Devre Dışı Bırakma: Yeni eklenen ZETTLR_DISABLE_UPDATE_CHECK değişkeni ile paket yöneticileri (örn. Flatpak, AUR) uygulama içi güncelleme kontrollerini tamamen kaldırabilir.
• Bağımsız Pandoc: BUNDLE_PANDOC=0 değişkeni ile Zettlr derlenirken Pandoc'un indirilmesi engellenebilir, böylece paket boyutu düşürülebilir.

Yepyeni TableEditor (Tablo Düzenleyici)
Eski sürümdeki veri kaybı sorunlarını ve hataları gidermek için Tablo Düzenleyici sıfırdan yazıldı.

• Veri Güvenliği: "Kaydet" butonu kaldırıldı; veriler artık düzenleyici özellikleri kullanılarak anlık ve güvenli bir şekilde işleniyor.
• Klavye Odaklı Çalışma: Satır/sütun ekleme, silme, hizalama ve yer değiştirme işlemleri için tam kısayol desteği eklendi.
• Modern Görünüm: Daha minimalist butonlar ve tablo içinde Markdown sözdizimi vurgulama (syntax highlighting) özelliği geldi.
• Not: Izgara (grid) tabloların desteği, yapısal karmaşıklık nedeniyle şimdilik durduruldu.

Dahili Görsel ve PDF Görüntüleyici
Zettlr artık resim ve PDF dosyalarını harici bir uygulamaya ihtiyaç duymadan kendi içinde açabiliyor.

• Görsel Görüntüleyici: Yakınlaştırma (zoom) seçenekleri ve şeffaf görseller için 4 farklı arka plan modu (siyah, beyaz, dama tahtası, şeffaf) sunuyor.
• PDF Görüntüleyici: Chromium tabanlı görüntüleyici ile PDF'leri yan sekmelerde inceleyebilirsiniz (Düzenleme özelliği yoktur).

Gelişmiş Atıf (Citation) ve Dipnot Yönetimi

• Atıf Ayrıştırıcı: Atıf sistemi tamamen yenilendi. Artık ön ek, citekey ve son ek gibi parçalar ayrı ayrı algılanıyor. Bu durum, özellikle yoğun atıf içeren belgelerde performansı artırıyor ve Özel CSS ile her parçanın ayrı ayrı şekillendirilmesine olanak tanıyor.
• Otomatik Dipnot Temizliği: Zettlr artık metni tarayarak karşılığı olmayan (boşta kalan) dipnotları veya referansları otomatik olarak siliyor. Dipnot silme işlemi artık iki aşamalı (önce seçer, sonra siler) ve daha güvenli.

Performans ve Mimari (FSAL Yazılımı)

• Dosya Sistemi Revizyonu: Dosya Sistemi Soyutlama Katmanı (FSAL) tamamen yeniden yazıldı. Dosyalar artık ağaç yapısı yerine düz bir liste olarak işleniyor, bu da uygulamanın açılışını ve dosya değişikliklerini algılama hızını büyük ölçüde artırıyor.
• Bellek Tasarrufu: Birden fazla sekme açıkken sadece aktif olan sekme tamamen işlenerek bellek kullanımı optimize edildi.

Fonksiyonellik ve Arayüz Yenilikleri

• WYSIWYG ve Ham Mod Geçişi: Durum çubuğuna eklenen yeni bir düğme ile ham Markdown görünümü ile önizleme (WYSIWYG) modu arasında hızlıca geçiş yapılabiliyor.
• Başlık Karakterlerini Gizle: Başlık simgeleri (#) artık tamamen gizlenebiliyor ve başlık seviyesi yan taraftaki bir gösterge ile belirtiliyor.
• Lua Filtreleri: Pandoc için kullanılan Lua filtreleri artık kullanıcıya açıldı. Kendi filtrelerinizi oluşturabilir (örneğin Mermaid şemalarını otomatik dönüştürmek için) veya mevcut olanları düzenleyebilirsiniz.
• Zettelkasten Linkleri: Bağlantı ekleme iş akışı güncellendi; artık dosya ID'si veya dosya başlığı otomatik olarak etiket (label) olarak kullanılabiliyor.
• $FILENAME Değişkeni: Snippet'larda kullanılan $FILENAME artık dosya uzantısını içermiyor. Uzantı gerekiyorsa $FILENAME$EXTENSION şeklinde güncellenmelidir.

macOS Özel

• Apple Silicon: M serisi çipli cihazlarda sistemin "Yazma Araçları" (Writing Tools) sağ tık menüsüne eklendi.
• Vibrancy: macOS 26 için "Liquid Glass" ikon desteği ve geliştirilmiş görsel saydamlık efektleri eklendi.