Konu Başlıkları Gizle
Merhaba dostlar, bugün araçlarımızın önemli parçalarından biri olan aküye biraz daha yakından bakalım. Akünün üzerinde 12V, 60Ah, 540A, AGM, EFB gibi bir sürü rakam ve harf görüyoruz. Çoğu zaman da akü değiştirirken sadece amper değerine bakıp geçiyoruz.
Aslında bu değerlerin her birinin ayrı bir anlamı var. Üstelik yanlış akü seçildiğinde araçta marş problemlerinden start-stop sisteminin çalışmamasına kadar çeşitli sorunlar yaşanabiliyor. Gelin akünün üzerindeki bu ifadelerin ne anlattığına tek tek bakalım.
Aslında bu değerlerin her birinin ayrı bir anlamı var. Üstelik yanlış akü seçildiğinde araçta marş problemlerinden start-stop sisteminin çalışmamasına kadar çeşitli sorunlar yaşanabiliyor. Gelin akünün üzerindeki bu ifadelerin ne anlattığına tek tek bakalım.
12V Ne Anlama Geliyor?
Akünün üzerinde bulunan 12V, akünün nominal gerilimini ifade ediyor. Günümüzde binek otomobillerin büyük bölümünde 12 voltluk elektrik sistemi kullanılıyor.
Burada küçük bir ayrıntı var. Motor çalışırken alternatör aküyü şarj ettiği için akü kutuplarında gördüğümüz voltaj 12 voltun üzerine çıkabiliyor. Yani akünün üzerinde 12V yazması, motor çalışırken sürekli tam olarak 12 volt göreceğimiz anlamına gelmiyor.
Burada küçük bir ayrıntı var. Motor çalışırken alternatör aküyü şarj ettiği için akü kutuplarında gördüğümüz voltaj 12 voltun üzerine çıkabiliyor. Yani akünün üzerinde 12V yazması, motor çalışırken sürekli tam olarak 12 volt göreceğimiz anlamına gelmiyor.
75Ah Ne Demek?
Akünün üzerinde 75Ah yazıyor. Buradaki Ah, amper-saat anlamına geliyor ve akünün kapasitesini ifade ediyor.
Basitçe söylemek gerekirse bu değer, akünün elektrik depolama kapasitesi hakkında fikir veriyor. Fotoğraftaki akü 75Ah kapasiteye sahip. Ancak Ah değerinin yüksek olması tek başına akünün her araç için daha uygun olduğu anlamına gelmiyor. Aracın üreticisinin belirlediği kapasite ve diğer özellikler dikkate alınmalı.
Basitçe söylemek gerekirse bu değer, akünün elektrik depolama kapasitesi hakkında fikir veriyor. Fotoğraftaki akü 75Ah kapasiteye sahip. Ancak Ah değerinin yüksek olması tek başına akünün her araç için daha uygun olduğu anlamına gelmiyor. Aracın üreticisinin belirlediği kapasite ve diğer özellikler dikkate alınmalı.
420A Ne Anlama Geliyor?
Fotoğrafta 420A DIN ifadesini görüyoruz. Buradaki A, amper ve akünün marş sırasında sağlayabildiği akımla ilgili bir değer.
Marşa bastığımız anda marş motoru kısa süre içerisinde yüksek miktarda akım çekiyor. Akünün bu ihtiyacı karşılayabilmesi gerekiyor. 420A DIN değeri de akünün marş performansını belirli bir test standardına göre ifade ediyor.
Buradaki DIN ise kullanılan ölçüm standardını belirtiyor. Yani 420A, akünün kapasitesi değil, marş sırasında sağlayabildiği akımla ilgili değer.
Marşa bastığımız anda marş motoru kısa süre içerisinde yüksek miktarda akım çekiyor. Akünün bu ihtiyacı karşılayabilmesi gerekiyor. 420A DIN değeri de akünün marş performansını belirli bir test standardına göre ifade ediyor.
Buradaki DIN ise kullanılan ölçüm standardını belirtiyor. Yani 420A, akünün kapasitesi değil, marş sırasında sağlayabildiği akımla ilgili değer.
CCA Nedir?
Akü üzerinde gördüğümüz marş akımı değerlerinden biri de CCA. Açılımı Cold Cranking Amps, yani Soğuk Marş Akımı. Basitçe söylemek gerekirse, akünün soğuk havalarda motoru çalıştırırken marş motoruna ne kadar yüksek akım sağlayabildiğini ifade ediyor.
Mesela bir akünün üzerinde 600A CCA yazıyorsa, bu değer akünün soğuk marş testinde belirlenen şartlar altında 600 amperlik akımı sağlayabildiğini ifade ediyor. SAE standardındaki CCA testinde akü −17,8 °C sıcaklıkta 30 saniye boyunca bu akımı vermeye çalışıyor ve bu sırada 12 voltluk bir akünün geriliminin 7,2 voltun altına düşmemesi gerekiyor.
Mesela bir akünün üzerinde 600A CCA yazıyorsa, bu değer akünün soğuk marş testinde belirlenen şartlar altında 600 amperlik akımı sağlayabildiğini ifade ediyor. SAE standardındaki CCA testinde akü −17,8 °C sıcaklıkta 30 saniye boyunca bu akımı vermeye çalışıyor ve bu sırada 12 voltluk bir akünün geriliminin 7,2 voltun altına düşmemesi gerekiyor.
AGM ve EFB Nedir?
Yeni nesil araçlarda AGM ve EFB ifadeleriyle daha sık karşılaşıyoruz. Özellikle start-stop sistemine sahip araçlarda bu akü tiplerini görmek mümkün.
AGM, akünün elektrolitinin özel cam elyaf yapı içerisinde tutulduğu bir teknoloji. Sık çalıştırma ve yüksek elektrik yükleri için daha uygun bir yapı sunuyor.
EFB ise klasik sulu akülere göre geliştirilmiş bir akü tipi. Start-stop sistemine sahip bazı araçlarda tercih ediliyor.
Burada en önemli konu, aracın hangi tip aküyü kullandığı. AGM isteyen bir araca sadece “Ah değeri aynı” diye farklı tip bir akü takmak doğru yaklaşım değil.
AGM, akünün elektrolitinin özel cam elyaf yapı içerisinde tutulduğu bir teknoloji. Sık çalıştırma ve yüksek elektrik yükleri için daha uygun bir yapı sunuyor.
EFB ise klasik sulu akülere göre geliştirilmiş bir akü tipi. Start-stop sistemine sahip bazı araçlarda tercih ediliyor.
Burada en önemli konu, aracın hangi tip aküyü kullandığı. AGM isteyen bir araca sadece “Ah değeri aynı” diye farklı tip bir akü takmak doğru yaklaşım değil.
Akünün Üretim Tarihi Neden Önemli?
Lastikte olduğu gibi aküde de üretim tarihi önemli. Aküler kullanılmadan önce de zaman içerisinde şarj kaybedebiliyor. Uzun süre depoda beklemiş bir akünün durumu, yeni üretilmiş bir aküyle aynı olmayabilir.
Bu yüzden yeni akü alırken mümkünse üretim tarihine bakmak ve çok uzun süre beklemiş ürünlerden kaçınmak mantıklı.
Akülerin üretim tarihi her markada aynı şekilde gösterilmiyor. VARTA'nın bazı eski tip kodlama sistemlerinde ise üretim tarihi, akünün üzerindeki 9 haneli kodun içine işleniyor.
Bu yüzden yeni akü alırken mümkünse üretim tarihine bakmak ve çok uzun süre beklemiş ürünlerden kaçınmak mantıklı.
Akülerin üretim tarihi her markada aynı şekilde gösterilmiyor. VARTA'nın bazı eski tip kodlama sistemlerinde ise üretim tarihi, akünün üzerindeki 9 haneli kodun içine işleniyor.
- Bizim görseldeki kod C7C953171. Bu kodu parçalara ayırdığımızda:
- C7 kısmı üretim yapılan fabrika ve üretim hattıyla ilgili bilgileri içeriyor. Buradaki C, VARTA'nın Çek Cumhuriyeti'ndeki Česká Lípa fabrikasını ifade ediyor.
- Üçüncü karakter olan C ise üretim siparişi veya proses tipiyle ilgili üreticinin kullandığı dahili bir kod.
- Dördüncü karakter olan 9, üretim yılının son hanesini gösteriyor. Bu örnekte 2019 yılına denk geliyor.
- Sonraki iki rakam olan 53 ise kullanılan eski VARTA kodlama sisteminde Mayıs ayını ifade ediyor.
- Kodun sonunda bulunan 171 ise üretim günü ve fabrikadaki seri takibiyle ilgili bilgiler için kullanılıyor.
- Yani bu örnekte C7C953171 kodunun içinden akünün 2019 yılı Mayıs ayında üretildiğini anlayabiliyoruz.
Burada önemli bir ayrıntı var: Bu kodlama sistemini bütün akülere uygulamamak gerekiyor. Başka markalarda üretim tarihi farklı bir kodla gösterilebilir, hatta aynı markanın farklı serilerinde bile sistem değişebilir. Bu yüzden gördüğümüz kodu doğrudan ezberlemek yerine, akünün markasına ve modeline göre üretim tarihinin nasıl kodlandığına bakmak daha doğru.
Yeni akü alırken sadece “Kaç amper?” diye bakmak yeterli değil. Akünün kapasitesinin yanında marş akımı, AGM veya EFB olup olmadığı, fiziksel ölçüleri, kutup başlarının konumu ve aracın elektrik sistemiyle uyumluluğu da kontrol edilmeli. Özellikle start-stop sistemi bulunan araçlarda yanlış akü seçimi sonradan uğraştırabilir. En güvenlisi, aracın üreticisinin önerdiği değerlere göre hareket etmek. Akünün üzerinde gördüğümüz rakam ve harfler aslında bize akü hakkında oldukça fazla bilgi veriyor. 12V elektrik sistemini, Ah kapasiteyi, A/CCA marş performansını anlatırken AGM ve EFB gibi ifadeler de akünün teknolojisini gösteriyor. Dolayısıyla akü değiştirirken sadece amper değerine bakmak yerine üzerindeki bütün bilgileri değerlendirmek gerekiyor. Birkaç dakika ayırıp mevcut akünün üzerindeki değerleri kontrol etmek, sonradan yanlış ürün alma riskini de azaltıyor.
Umarım faydalı bir rehber olmuştur. Herkese sağlıklı, huzurlu, kazasız ve belasız nice yollar diliyorum. Arabalarınız hep sorunsuz çalışsın, marşınız her zaman tek seferde alsın.
Umarım faydalı bir rehber olmuştur. Herkese sağlıklı, huzurlu, kazasız ve belasız nice yollar diliyorum. Arabalarınız hep sorunsuz çalışsın, marşınız her zaman tek seferde alsın.