Rehber BIOS Yedekleme Nasıl Yapılır?

BIOS'u dump etmek, anakartınızdaki BIOS çipinde saklanan firmware'in bir yedeğini oluşturmak anlamına gelir. Bu işlem kurtarma, sorun giderme veya modifikasyon için oldukça faydalıdır. BIOS dump işlemi, sisteminize ve erişim seviyenize göre hem yazılımsal hem de donanımsal yöntemlerle yapılabilir.

---

Yazılım Yöntemleri

1. Flashrom Kullanarak (Açık Kaynak Araç)​

Flashrom, Linux, Windows ve macOS üzerinde çalışan popüler bir araçtır.

• İşletim sisteminize uygun sürümü indirin ve kurun.
• Komut Satırını yönetici/root yetkileriyle çalıştırın.
• BIOS Çipini Tespit Edin: Flashrom genellikle çipi otomatik tanır.
• BIOS'u Dump Edin: Şu komutu kullanın:
  
  Kod:

  flashrom -r bios_backup.bin

  Bu komut, BIOS'unuzun ikili (binary) bir yedeğini oluşturur.

2. Üretici Firmaların Araçlarını Kullanarak​

Dell, HP, Lenovo, Asus gibi birçok üretici, BIOS güncelleme araçları sunar; bu araçlar genellikle yedekleme seçeneği de içerir.

• Modelinize uygun resmi BIOS güncelleme aracını bulun.
• Arayüzde “Yedekle/Backup” veya “Mevcut BIOS’u kaydet/Save current BIOS” seçeneğini arayın.
• Dosyayı Kaydedin: Genellikle .bin uzantılı dosya oluşturulur.

3. Universal BIOS Backup Toolkit Kullanarak​

Birçok sistemde çalışan üçüncü taraf bir araçtır fakat güncel UEFI sistemleri desteklemeyebilir! Universal.BIOS.Backup.ToolKit.2.0__pass_MDL.rar

• İndir ve Çalıştır: Güvenilir bir kaynaktan indirip yönetici olarak çalıştırın.
• BIOS’u Oku: “Read” tuşuna tıklayın.
• Dosyayı Kaydedin: Yedek .bin formatında kaydedilir.

4. Intel Flash Programming Tool (FPT)​

Intel tarafından geliştirilen, Intel tabanlı sistemlerde BIOS/firmware okumak, yazmak ve yedeklemek için kullanılan özel bir araçtır. FPT, Intel ME System Tools paketinin bir parçasıdır ve Windows, DOS, UEFI ve Linux ortamlarını destekler.

• BIOS’u yedeklemek için şu komutu çalıştırabilirsiniz:
  
  fptw64.exe -d backup.bin
  
  
• Bu komut, BIOS'un bir yedeğini backup.bin adıyla oluşturur.

FPT, tam veya kısmi dump işlemleri için kullanılabilir, ancak tüm çipe erişim için flash descriptor'ın kilidinin açık olması gerekebilir. Intel platformlarında yaygın olarak kullanılır ve OEM araçlarının bulunmadığı veya kısıtlı olduğu durumlarda özellikle faydalıdır.

5. UEFI Shell Üzerinden BIOS Dump Alma​

İleri seviye kullanıcılar bazen BIOS'u UEFI Shell üzerinden dump eder. Bunun için de Fpt.efi gibi araçlar kullanılır (özellikle Intel platformlarda).

• Bilgisayarı UEFI Shell modunda aç
• Aşağıdaki komutu gir
  
  fpt.efi -d bios_backup.bin
  
  
• Bu komutla BIOS'un bir kopyasını bios_backup.bin adlı dosyaya alırsın.

---

Donanım Yöntemleri​

Yazılım yöntemleri başarısız olursa (BIOS kilitleri, gelişmiş güvenlik önlemleri gibi), donanım araçlarına ihtiyaç duyulur.

6. CH341A Programlayıcı Kullanarak​

CH341A, EEPROM çiplerini programlamak için kullanılan bir USB cihazıdır.

• Cihazı Açın: BIOS çipini bulun (genellikle “Winbond” gibi etiketler taşır).
• Programlayıcıyı Bağlayın: SOIC klips kullanarak çipe bağlayın, ardından USB ile bilgisayara takın.
• Yazılımı Kurun: AsProgrammer veya NeoProgrammer gibi yazılımları kullanın.
• BIOS’u Oku: Yazılımda çip modelini seçin, “Read” tıklayın ve kaydedin.

7. İleri Seviye: Lehimleme​

Çip ulaşılması güç bir yerdeyse, uzman kullanıcılar doğrudan çip bacaklarına lehimleme yaparak programlayıcıya bağlayabilir. Bu yöntem risklidir ve elektronik bilgisi gerektirir.

---

Önlemler​

• BIOS yedekleme veya modifikasyon işlemlerinden önce önemli verilerinizi mutlaka yedekleyin.
• Çip bağlantı yönüne ve doğru bağlantılara dikkat edin.
• Dump edilen dosyayı yazılımda tekrar açarak ve checksum kontrolü yaparak doğrulayın.