Rehber Bisiklet türleri 1: Yol (yarış) bisikleti

Bir bisiklet satın almak istiyorsunuz ve hiç bilginiz yok mu? Bir alışveriş sitesine girip dümdüz "bisiklet" yazdınız ve karşınıza yüzlerce farklı bisiklet çıktı. Seçeneklerin bolluğundan dolayı kafanız daha da çok karıştı ve kendinize uygun olan bisikleti seçmek için araştırma yapmanız gerekli. Dünyadaki her şey gibi bisiklet de ilk icat edildiğinden bu güne kadar birçok evrim geçirdi ve birçok farklı türe ayrıldı. Farklı kullanım koşulları göz önünde bulundurularak farklı ihtiyaçlara farklı bisiklet çözümleri üretildi. Sadece bir yerden bir yere gitmeyi kolaylaştırmanın yanı sıra eğlenmeye ve spor yapmaya da olanak sağladı. Eskiden sadece insan gücüyle hareket edebilen bu araç artık elektrik destekli hale gelerek şehir içi ulaşımda yeni bir seçenek kazandırdı. Birçok seçeneğin içinde, bütçenize ve size hangi bisiklet türünün daha uygun olduğunu anlamanız için yardımcı olacak bir rehber serisi hazırlamaya karar verdim. Hepsini tek bir konuda toplamak istemiştim ancak çok uzun olacağını fark edince seri halinde paylaşmaya karar verdim. Hadi o zaman, serimizin ilk konusu ile başlayalım.

Uyarı: Hangi tür bisikleti alırsanız alın, boyutlarınıza uygun olmayan bir bisiklet alırsanız bu sizin için eziyete dönüşebilir. Sağlıklı bir sürüş için iç bacak uzunluğunuza uygun olan kadro boyuna sahip bir bisiklet tercih edin.​

İlk olarak, kendim de aktif olarak kullandığım yol bisikleti ile başlamak istedim. Yol bisikleti bazı üreticiler tarafından "yarış bisikleti" olarak da tanımlanır. Çünkü bu bisiklet türü tur yarışları için kullanılır (En ünlü bisiklet turu olan Tour de France gibi).

Yol bisikleti; düz zeminde, hız ve uzun mesafeler kullanımı için tasarlanmıştır. Günlük kullanıma pek uygun değildir. Rahat bir kullanım için asfalt yol gerekir. Lastikleri çok ince olduğu için yoldaki ufak taşlara bile dikkat etmeniz gerekir. Ülkemizdeki mazgallardan çapraz geçmezseniz dünyayı ters görürsünüz. Hiçbir süspansiyonu olmadığı için darbe emişi yoktur. Yoldaki her ayrıntıyı sarsıntı olarak poponuzda ve gidonda hissedersiniz. Bu nedenle bir nebze rahat sürüş için iyi bir sele, destekli bisiklet taytı ve eldiven gereklidir. Toprakta, çakılda veya kaldırım gibi döşeme yollarda kullanmak zordur. Sürüş pozisyonu bakımından diğer bisiklet türlerine göre daha rahatsız edicidir, uzun kullanımlarda beliniz ve boynunuz ağrır. Yol tutuşu kötüdür. Islak zeminde veya hafif kumlu bir yolda dönüş yaparken kayıp düşmeniz çok olasıdır.

"E madem bu bisikleti kullanmak bu kadar zahmetli, yarışçı da değilsiniz, insanlar neden bunu kullanıyor o zaman?" diye merak ediyor olabilirsiniz. Bunun en önemli sebebi yol bisikletlerinin yapısı sayesinde pedale uyguladığımız enerji kaybının en az olmasıdır. Pedale basar basmaz hızlanmanın verdiği keyiftir. Yol bisikletlerinin lastikleri diğer bisiklet türlerine göre incedir. Yol bisikletlerinde duruma göre 23mm ile 32mm kalınlıkta lastikler tercih edilir. Kadro yapısı genelde 32mm'den kalın lastikleri desteklemez. En çok kullanılan kalınlık ise 25mm'dir. Lastiklerin ince olması sayesinde yol ile olan temas daha azdır ve sürtünme kuvvetinin olumsuz etkisi daha az olur. Diğer bisiklet türlerine göre daha hafif bir kadrosu vardır. Çünkü ilk amaç dayanıklılık değil verimliliktir. Herhangi bir süspansiyon olmadığından dolayı daha sabit bir durumdadır. Pedale uyguladığınız güç bisiklette sallantıya yol açmaz ve uyguladığınız enerji boşa gitmez. Bu gibi avantajları sayesinde insanlar uzun sürüşlerde kullanmak ve spor yapmak için bazı dezavantajlarının da farkında olarak yol bisikleti türünü tercih eder.

Yol (Yarış) bisikleti türünün kendi içinde alt türleri mevcuttur.​

Bu türde sürtünmeyi minimuma indirebilmek için kadro boruları ovalimsi değil daha incedir ve dikdörtgenimsidir. Dişli oranları yüksek hız için ayarlanmıştır. Genellikle sadece bir adet büyük bir aynakol bulundurur. Normal bir yol bisikletine göre daha agresif bir oturuş pozisyonu mevcuttur. Tamamiyle hız amaçlı tasarlanmıştır. Zamana karşı yarışlarda kullanılır.​

Sokakta gördüğümüz çoğu yol bisikleti bu tür olarak sınıflandırılabilir. Genel kullanıma daha yatkın bir yol bisikleti türüdür. Konfor için daha dik bir oturuş pozisyonuna sahiptir. Modelden modele değişiklik gösterebilir ancak bir tık daha kalın lasitkler, günlük kullanım kolaylığı sağlayan vites oranlarına ve daha üst modellerinde kadroda ve birleşim noktalalrında darbe emişi sağlayan titreşim azaltıcı teknolojilerine sahip olabilir. Tur yarışlarında kullanılan yarış bisikletleri bu türün en kaliteli modelleridir. Takımlara sponsor olan markalar yarışçıların boyutlarına göre özel ölçülerde kadro üretir ve yarışçıların istekleri doğrultusunda en kaliteli bileşenler ile bisikleti donatır. Yani günümüzde bir yarışçının kullandığı modele birebir erişmek çok zordur. Ancak bu türün en ucuz modelini (gayyış gibi Salcano) de alsanız gören herkes "yarış bisikleti" olarak tanımlayacaktır.​

Bikepacking olarak tanımlanan, bisiklete bir sürü eşyayı yükleyip uzun mesafelerde yolculuk yapmak için uygundur. Bisiklet ile şehirler arası hatta ülkeler arası yolculuk yapmak isteyen kişiler bu biskilet türünü tercih eder. Konfor ve taşıması kapasitesi amaçlanmıştır. Gidon biraz daha yüksek bir konumdadır. Bu sayede daha dik ve rahat bir oturuş pozisyonu sağlanır. Farklı yol koşullarında da sıkıntısız ilerleyebilmek için normal yol bisikletlerine göre daha geniş lastik kullanımına uygun kadro yapısına sahiptir. Dingil açıklığı daha yüksektir yani ön teker ve arka teker arası mesafe daha fazladır ve bu sayede hem daha stabil bir sürüş sağlar hem de bisiklet üzerine eşya yüklemesi yapmak için daha çok alan bulundurur. Bu sayede port bagaj yanlarına heybe asıldığı zaman ayaklara değmez. Kadro üzerinde çanta ve eşyaların koyulabilmesi için ayarlanmış aksesuar delikleri mevcuttur. Bisiklete sevdalı çoğu kişinin şöyle bir bisikletim olsa da kıyı kıyı dolaşsam diye iç geçirdiği bir bisiklet türüdür.​

Bu tür, saf yol bisikleti ile gravel dediğimiz tür arasında kalmış bir türdür. 40mm+ kalınlığa kadar lastikleri destekler ve geleneksel yol bisikleti geometrisi ile kombinlenir. Bu sayede hem verimli bir sürüş pozisyonu elde edilir hem de kaldırım gibi pürüzlü yüzeylerde de kullanım kolaylığı sağlar. Gravel ile çok benzer ancak gravel türü kadro yapısı olarak daha sağlamdır ve lastikleri daha geniştir. Kullanılan lastik yapısı farklıdır. Gravel'de MTB lastiklerine yakın, toprak yol tutuşu yüksek lastikler kullanılırken All-road'da ise hafif tırtıklı lastikler kullanılır.



Elimden geldiğince yol bisikleti türünü açıklamaya çalıştım. Bir yol bisikleti almak istediğinizde, tam olarak belli bir tür altına konumlanamayan bileşenler ile kombinlenmiş modeller de görebilirsiniz. Örneğin all-road, gravel ve touring birbiriyle karışabilir çünkü aynı amaç için kullanılabilir. Klasik bir yol bisikletine aparatlar ekleyerek olduğu kadar bikepacking amacına uygun duruma gelebilir. Buradaki fark kadronun geometrisidir.

Serimizin ilk konusunun sonuna gelmiş bulunmaktayız. ADHD'nin, dikkat dağınıklığının, 10 saniyeden fazla odaklanamamanın cirit attığı bu dönemlerde buraya kadar eksiksiz okuyanlara büyük bir teşekkür ederim. Bir sonraki konuda MTB türünü açıklamayı düşünüyorum. Serinin sıradaki konularından haberdar olmak istiyorsanız takipte kalın.​