Cahil olmanın okul okumakla alakası var mı?

Yıllardır söylenen en saçma sözlerden birisidir. Sadece okul derslerinde iyi olan birisi de cahil olabilir. Mesela siyasetçiler hep yüksek lisans yapıyor ama sırrı süreyya'yı anabiliyor, al sana cehalet.

(İsimlerin baş harflerini bilerek küçük yazdım, düzeltmeyin lütfen.)

Hayır ama evet.

Bence cahil olmak okul okumamakla alakalı değil. Diploma sahibi olmak insanı otomatik olarak bilgili yapmıyor. Benim okumaktan kastım roman, tarih, felsefe, bilim gibi insanın bakış açısını geliştiren eserler okumak. Hiçbir şey okumadan, merak etmeden, araştırmadan yaşamak bana göre gerçek cahillik. Çünkü insanı geliştiren şey sadece okul değil, hayatı boyunca öğrenmeye devam etmesidir.

Benim kastettiğim okumak, dediğim gibi, insanın zihnini beslemesidir. Roman okumak empati kurmayı öğretir, tarih okumak bugünü anlamayı sağlar, felsefe düşünmeyi geliştirir, bilim kitapları ise sorgulamayı ve kanıt temelli bakış açısını kazandırır vs.….

Cahillik bence anlamak istememek, "benim doğru bildiklerim bana yeter yeni bir şeye kafa yormak istemiyorum" demek gibi bir şey. Okul okuyup okumamakla çok ilgili değil hatta okul okuyanlar için derslerin sıkıcı şekilde anlatılmasından bu ne işime yarayacak diye diye yeni şeyler öğrenmeye anlamaya merak azalabiliyor. Sınavlar zaten sürekli stress kaynağı insanlar sınavlar için bir şeyler öğrendikleri için bir şeyler öğrenmeyi doğal bir merak sonucu değil de bir angarya iş gibi görmeye başlıyorlar. İstediğin bölümü bile yazsan çok iyi bir okul değilse slayttan ders anlatan hocalar falan insana ben ne yapıyorum dedirtebiliyor. Bunlar hep insanın içinden gelen merak duygusunu yeni şeyler anlayıp öğreneyip istediğini körelten şeyler. Böyle bakınca köydeki çoban yeni bir şeyler öğrenmeye dünyayı anlamaya istemediği bir okulu zorla okuyup bitirmiş bir üniversite mezununa göre çok daha meraklı ve anlayışlı olabilir.

Günümüzde okuma yazma bilmeme konusu ile biraz karışık çünkü biraz merak sahibi biri okuma yazmayı Türkçe için özellikle çok kolay öğrenebilir. Elinin altında internet varken merak ettiklerine çok daha kolay ulaşabilir. Okuma yazma bilmenin insana katacakları ortada. 70-80 yaşında biri için zamanında okula gitmediyse belki anlaşılabilir artık öğrenmek için uğraşmaması ama ama 50-60 yaş günümüzde sağlık sorunu yoksa erken yaş gibi geliyor. Böyle birinin "Okuma yazma öğrenmeye ihtiyacım yok" diyerek öğrenmiyorsa bence cahilliktir günümüzde. "Benim dünyam bana yeter benim doğrum bana yeter" mantığına denk geliyor. Bu makul değil çünkü herkesin hayatı herkesi etkiliyor kimse kimseden kopuk yaşamıyor. Birbirini anlamaya çaba göstermeyen bir toplum sağlıklı bir toplum olamıyor. Siyaseti de kutuplaştırıcı oluyor. Kimlik siyasetinin, sen şucusun ben bucuyumunun ötesine geçemiyor.

Morthunel dedi:

50-60 yaşlarında, çevremde okuma yazma bilmeyen birkaç kişi var. Bazıları ise ortaokul ya da lise terk. Ben de sadece lise mezunuyum. Bu durum benim de cahil olduğumu mu gösteriyor?

Genişletmek için tıkla...

Küçültmek için tıkla...

Cahillik mantıklı olunduğu sürece kötü bir şey değil. Nedeni cahilliğin bilgisizlik anlamı taşımasındadır yani tahsili olmayan, belirli bir yetkinliği olmayan kişiye söylenir. Ama bu adı geçen kişilerin cahil kalacağı anlamına gelmez, kişi istemedikten sonra cahil kalma olasılığı çok düşüktür veya imkansızdır. Özele inecek olursak hepimiz bir nevi cahiliz ben İslam ve diğer dinlerin tarihini bilmiyorum, Türk tarihini adamakıllı bilmiyorum, Avrupa tarihini adamakıllı bilmiyorum vb. şeklinde bu böyle devam eder. Kimisi felsefe alanında cahildir kimisi fizikte cahildir günlük hayattaki etkilerine hiç anlam veremez.
Asıl korkman gerekenler cahiller değil yobazlardır, yobazlar bir düşünceye körü körüne bağlı olup farklı düşüncelere de düşman olurlar hiçbir zaman kabul etmezler ve kendileriyle aynı düşünceye sahip olmayan insanları da ayrıştırıp dururlar.
Ama sana tavsiyem gerçekten kendi ayaklarının üzerinde durmayı bilen sorumluluk sahibi bir insan olmak istiyorsan, artık yetişkin bir birey olmak istiyorsan; şehir dışında üniversite oku çünkü şehir dışında okul okumanın vermiş olduğu sorumluluğu ve yetkinliği kişiye başka hiçbir şey vermiyor. Eskiden olsa ailemden korkar "onlar olmasa yapamazdım" diyen biriydim, bugün onlar olmadan onların olduğunda olduğumdan daha başarılı bir kişi oldum. Hayatın içine girip sorumluluk almayı öğrendim aynı zamanda da üzerimdeki pısırıklığı attım. O yüzden bence git iki yıllık dahi olsa o üniversiteyi okuyup sana sunmuş olduğu imkanları iliklerine kadar sömür.
Şimdiki aklım olsa üniversite başlamadan evvel Erasmus başvuru tarihlerine bakar ve yurt dışına çıkardım ama başvuru tarihleri çok erken olduğu ve duyuru yapılmadığı için başvuruyu kaçırmıştım öyle kaçtı gitti. İşte benim bu yaptığıma da cahillik değil pasiflik denir, cahil olunur çok kötü değildir ama pısırık, yobaz, saf olmak kötüdür insanlar ya seni dışlar ya da senden faydalanır.
Bugün ben 22 yaşındaki halimle tekrar sınava girdim ve öğrenci olduktan sonra nasıl yurt dışına çıkarım, nasıl orada bulunabilirim, ne gibi gönüllülük projeleri var, kaç para ile hangi ülkelere gidilebilir gibi soruları araştırıp duruyorum.
Yani kısaca sen kötü anlamda cahil değilsin, hepimiz cahiliz ama her birimizin odak noktası farklı olduğu için cahil olduğumuzu belirtmiyoruz. Ama eğer bu hayatı ot gibi yaşar ve kendini geliştirmezsen kelime anlamıyla 30-40'lı yaşlarda cahil olabilirsin bugünlerde çoğu kişi öyle olmamak için çabalıyor.

Evet var genellikle cahiller okuyanlardan çıkıyor zaten. Okumamış olanlara cahil değil, bilgisiz deriz ki cahillikle uzaktan yakından hiç alakası yoktur. Önünde tek hedef vardır o da doğru bilgiye ulaşmak.