nodaplus
Uzman
- Katılım
- 18 Temmuz 2024
- Mesajlar
- 60
- Beğeniler
- 15
Şimdi size ülkemizde çok fazla konuşulmayan bir etkenden bahsedeceğim. Öncelikle profesyonel bir uzman değilim; sadece bildiklerimi aktarıyorum. EMI yani elektromanyetik girişim, elektronik cihazların yaydığı veya çevreden gelen elektriksel parazit ve gürültülerdir. Bu durum, sistem performansını büyük ölçüde etkileyebilir.
Fare, klavye, oyun kontrolcüsü gibi giriş cihazlarının sinyalleri temiz ve net olmalıdır; ancak EMI, bu sinyalleri bozabilir. Bilgisayarın işlemcisi veya anakartı, bozuk ya da gürültülü sinyalleri düzeltmek, filtrelemek veya yeniden işlemeye çalışır. Bu ek işlem süresi ise input lag olarak ortaya çıkar. Gecikmeler küçük görünebilir ancak rekabetçi oyunlarda fare hissinin keskin değil de suda yüzüyormuş gibi hissettirmesi performansınızı doğrudan etkiler. Oyunun akıcılığı da bu durumdan olumsuz etkilenir. Yani oyundan aldığınız zevk değişebilir. Eğer bazı günler oyun size iyi hissettiriyorsa ya da gece ve gündüz arasında hissedilir bir fark varsa, bu tür bir sorun yaşıyor olabilirsiniz.
Sistemdeki elektriksel paraziti ve gürültüyü minimum seviyeye indirmek için kaliteli bileşenler kullanılmalıdır.
Anakartlar:
İyi tasarlanmış anakartlarda topraklama katmanları bulunur. Bu, EMI’yi azaltır ve sinyal bütünlüğünü korur. Katmanlı (multi-layer) PCB yapısı sinyal ve güç hatlarını ayırarak paraziti minimize eder. Anakart üzerindeki veri yolları (PCIe, USB, RAM slotları) yüksek hızda çalıştığı için EMI, bu veri yollarında bozulmalara yol açabilir. Kaliteli anakartlar bu tür etkileri en aza indirecek şekilde tasarlanır. Ayrıca daha iyi bileşenler, EMI ve aşırı voltaj gibi durumlara karşı koruma sağlar.
Güç Kaynağı (PSU):
Bilgisayarın tüm bileşenlerine stabil ve temiz elektrik sağlayan PSU, şebekeden aldığı yüksek voltajlı AC’yi düşük voltajlı DC’ye dönüştürür. Bu dönüşüm sırasında yüksek frekansta çalışan anahtarlamalı güç devreleri, EMI oluşturabilir. Kaliteli PSU’larda hem giriş hem de çıkış devrelerinde EMI filtreleri bulunur. Bu filtreler, hem içten gelen EMI’nin dışarı yayılmasını engeller hem de dışarıdan gelen "kirli elektriği" temizlemeye çalışır. İyi PSU’lar ayrıca topraklama hattı ile uyumlu çalışarak EMI yayılımını azaltır.
Ripple:
Ripple, güç kaynağından çıkan küçük, dalgalı voltaj değişimlerine verilen isimdir. Çok yüksek ripple değeri, bileşenlerde kararsızlığa, performans düşüklüğüne ve zamanla donanım arızalarına yol açabilir. Ayrıca yüksek ripple, EMI yayılımını da artırır. Bu yüzden kaliteli bir PSU seçimi büyük önem taşır.
Yüksek Hz Mouse/Klavye:
Eğer yüksek Hz (örneğin 1000Hz veya üzeri) mouse veya klavye kullanıyorsanız EMI etkisi artabilir.
Elektriksel Parazitler:
Şebeke elektriği genellikle "kirli elektrik" olarak adlandırılır çünkü içinde parazit, dalgalanma ve harmonikler bulunur. Ani yük değişimleri, trafo sorunları, şebeke arızaları gibi durumlar voltajda dalgalanmalara neden olur. Ayrıca yakınlardaki kablosuz cihazlar, radyo vericileri ve elektrikli aletler de parazit oluşturabilir. Eksik veya hatalı topraklama ise bu parazitleri artırır. Şebeke hattının uzunluğu, kalitesi ve hava koşulları da bu duruma etki eder.
Temiz Elektrik Kaynakları:
Kasa İçi Düzen:
Kabloları düzenli tutmak, veri ve güç kablolarını birbirinden ayırmak EMI’yi azaltır. Tamamen metal kasalar tercih edilmelidir. Mümkünse fiber optik kablolar (örneğin DisplayPort için) kullanılmalıdır çünkü bunlar ışık ile veri ilettiği için EMI’den etkilenmez. Fiberoptik mümkün değilse, shielded (korumalı) kablolar tercih edilmelidir. Kablolara ferrit boncuklar veya EMI klipsleri takılabilir.
Anakartı kasaya sabitlerken vidaların sıkı olduğundan emin olun ve tercihen krom vidalar kullanın. Aynı şekilde ekran kartını sabitleyen vidayı da sağlam bir şekilde takın. Eğer modeminize gelen güçte bozulmalar varsa, bu durum ethernet kablosu aracılığıyla bilgisayara yansıyabilir.
Genel olarak iyi bir elektrik hattı ve kaliteli bileşenler kullanmak, EMI kaynaklı sorunları azaltır ve sistem performansını artırır.
Fare, klavye, oyun kontrolcüsü gibi giriş cihazlarının sinyalleri temiz ve net olmalıdır; ancak EMI, bu sinyalleri bozabilir. Bilgisayarın işlemcisi veya anakartı, bozuk ya da gürültülü sinyalleri düzeltmek, filtrelemek veya yeniden işlemeye çalışır. Bu ek işlem süresi ise input lag olarak ortaya çıkar. Gecikmeler küçük görünebilir ancak rekabetçi oyunlarda fare hissinin keskin değil de suda yüzüyormuş gibi hissettirmesi performansınızı doğrudan etkiler. Oyunun akıcılığı da bu durumdan olumsuz etkilenir. Yani oyundan aldığınız zevk değişebilir. Eğer bazı günler oyun size iyi hissettiriyorsa ya da gece ve gündüz arasında hissedilir bir fark varsa, bu tür bir sorun yaşıyor olabilirsiniz.
Sistemdeki elektriksel paraziti ve gürültüyü minimum seviyeye indirmek için kaliteli bileşenler kullanılmalıdır.
Anakartlar:
İyi tasarlanmış anakartlarda topraklama katmanları bulunur. Bu, EMI’yi azaltır ve sinyal bütünlüğünü korur. Katmanlı (multi-layer) PCB yapısı sinyal ve güç hatlarını ayırarak paraziti minimize eder. Anakart üzerindeki veri yolları (PCIe, USB, RAM slotları) yüksek hızda çalıştığı için EMI, bu veri yollarında bozulmalara yol açabilir. Kaliteli anakartlar bu tür etkileri en aza indirecek şekilde tasarlanır. Ayrıca daha iyi bileşenler, EMI ve aşırı voltaj gibi durumlara karşı koruma sağlar.
Güç Kaynağı (PSU):
Bilgisayarın tüm bileşenlerine stabil ve temiz elektrik sağlayan PSU, şebekeden aldığı yüksek voltajlı AC’yi düşük voltajlı DC’ye dönüştürür. Bu dönüşüm sırasında yüksek frekansta çalışan anahtarlamalı güç devreleri, EMI oluşturabilir. Kaliteli PSU’larda hem giriş hem de çıkış devrelerinde EMI filtreleri bulunur. Bu filtreler, hem içten gelen EMI’nin dışarı yayılmasını engeller hem de dışarıdan gelen "kirli elektriği" temizlemeye çalışır. İyi PSU’lar ayrıca topraklama hattı ile uyumlu çalışarak EMI yayılımını azaltır.
Ripple:
Ripple, güç kaynağından çıkan küçük, dalgalı voltaj değişimlerine verilen isimdir. Çok yüksek ripple değeri, bileşenlerde kararsızlığa, performans düşüklüğüne ve zamanla donanım arızalarına yol açabilir. Ayrıca yüksek ripple, EMI yayılımını da artırır. Bu yüzden kaliteli bir PSU seçimi büyük önem taşır.
Yüksek Hz Mouse/Klavye:
Eğer yüksek Hz (örneğin 1000Hz veya üzeri) mouse veya klavye kullanıyorsanız EMI etkisi artabilir.
Elektriksel Parazitler:
Şebeke elektriği genellikle "kirli elektrik" olarak adlandırılır çünkü içinde parazit, dalgalanma ve harmonikler bulunur. Ani yük değişimleri, trafo sorunları, şebeke arızaları gibi durumlar voltajda dalgalanmalara neden olur. Ayrıca yakınlardaki kablosuz cihazlar, radyo vericileri ve elektrikli aletler de parazit oluşturabilir. Eksik veya hatalı topraklama ise bu parazitleri artırır. Şebeke hattının uzunluğu, kalitesi ve hava koşulları da bu duruma etki eder.
Temiz Elektrik Kaynakları:
- Kesintisiz Güç Kaynakları (UPS):
Batarya ve regülatör içeren bu cihazlar, şebekeden gelen elektriği filtreleyerek dalgalanmaları giderir ve sabit voltaj sağlar. Özellikle "gerçek online UPS" tercih edilmelidir. Simüle sinüs dalgası değil, saf sinüs dalgası üreten UPS'ler en idealidir. Çift dönüşümlü UPS’ler, gelen AC’yi DC’ye çevirir, ardından tekrar AC’ye dönüştürerek parazit ve dalgalanmalara karşı koruma sağlar. - Jeneratörler:
Benzin, dizel veya gazla çalışan alternatif güç kaynaklarıdır. - Güneş Panelleri:
Akülerle birlikte kullanılan güneş panelleri doğrudan temiz ve stabil DC enerji sağlar. Bu enerji inverter yardımıyla AC’ye dönüştürülebilir.
Kasa İçi Düzen:
Kabloları düzenli tutmak, veri ve güç kablolarını birbirinden ayırmak EMI’yi azaltır. Tamamen metal kasalar tercih edilmelidir. Mümkünse fiber optik kablolar (örneğin DisplayPort için) kullanılmalıdır çünkü bunlar ışık ile veri ilettiği için EMI’den etkilenmez. Fiberoptik mümkün değilse, shielded (korumalı) kablolar tercih edilmelidir. Kablolara ferrit boncuklar veya EMI klipsleri takılabilir.
Anakartı kasaya sabitlerken vidaların sıkı olduğundan emin olun ve tercihen krom vidalar kullanın. Aynı şekilde ekran kartını sabitleyen vidayı da sağlam bir şekilde takın. Eğer modeminize gelen güçte bozulmalar varsa, bu durum ethernet kablosu aracılığıyla bilgisayara yansıyabilir.
Genel olarak iyi bir elektrik hattı ve kaliteli bileşenler kullanmak, EMI kaynaklı sorunları azaltır ve sistem performansını artırır.
Son düzenleyen: Moderatör:
