Herkese selamlar Techolay Sosyal ailesi. Yaptığım anketin oy sıralamasına göre yazılar yazmaya devam ediyorum.
Bugünün konusu havadan-havaya füzeler, nasıl çalıştıkları ve güdüm sistemleri gibi konular olacak. Keyifli okumalar.
Havadan-havaya füzeler kısaca AAM'ler uçak ve helikopter gibi hava araçlarının kendilerini savunmak ve düşman hedeflerini vurmak için kullandıkları silah türüdür. Bu sistemler uzun sürelerdir savaşlarda kullanılmaktadır ve kullanılmaya başlandıkları dönemden itibaren savaşların seyrini tamamen değiştirmişlerdir ve birçok farklı doktrin ortaya çıkarmışlardır.
Havadan-havaya Füze Türleri ve Çalışma Mantıkları
Havadan-havaya füzelerin tarihine kısaca bir girmek gerekirse AAM'ler (air-to-air missiles) ortaya ilk olarak 2. dünya savaşında çıkmışlardır. Almanların bazı denemeleri olmuştur, bunlar tel güdümlü füzelerdir (Ruhrstahl X-4) ve sonrasında Amerikalılar ve Ruslar da bu teknolojileri kopyalamıştır.
Günümüzde kullanılan AAM'lerin yaygın güdüm kitleri SARH (yarı aktif radar aydınlatmalı), ARH (aktif radar aydınlatmalı) ve IR (infared, ısı güdümlü) şeklindedir. Bunun dışında günümüzde neredeyse kullanılmayan SACLOS (yarı otomatik komuta) ve MCLOS (manuel kontrol) güdüm şekilleri de vardır. Bu güdüm türü anti-tank silahlarında kullanılmaktadır ve hava kuvvetleri için artık demode, eski ve kullanımı efektif olmayan bir güdüm halini almıştır.
Bunun başlıca sebepleri kontrolün ani manevralar için çok zor olması, pilotun durumsal farkındalığını düşürmesi, bütün hava şartlarında kullanılamaması gibi sebepler gelir. Ayrıca yüksek manevra kabiliyetine sahip değillerdir ve diğer güdüm kitlerine sahip füzelere göre menzilleri düşüktür. Dediğim gibi bu güdüme sahip füzeler havadan-karaya ya da tanksavar sistemlerde kullanılmaktadır.
Bu görüntü bir WT videosundan alıntıdır ve ARH olarak belirtilen füze tamamen ARH değildir, bazı varyantları sonradan hedefle bağlantı kurup takip etme gibi bazı özelliklere sahiptir; o yüzden ARH olarak kategoriledirilmiş. Bunu sadece görsellik olsun diye ekliyorum.
IR (Infrared-homing) Güdümü Füzeler
IR yani ısı güdümlü füzeler adından da anlaşılacağı üzere ısı izlerini, ısı yayan hedefleri takip eden bir başlığa ve bu görüntüyü işleyen bir sisteme sahip olan füzelerdir. Bu füzelerin menzili genel olarak kısa-orta olarak ifade edilebilir.
IR füzeler, genel olarak hedefle direkt görüş olan durumlarda kullanılır ve manevra kabiliyetleri yüksektir. Radar güdümlü füzelere göre boyutları küçüktür ve kısa bir sürede çok hızlanabilirler, yüksek yüklenme değerleri vardır ve çok yüksek G-kuvveti çekebilirler.
IR güdümlü füzeleri başlığından ayırt edebiliriz, önde bir cam kapsül ve arkasında ısı yakalayıcı sensör sistemleri kuruludur. Bu füzeler uçağın kullandığı radara slave edilerek yani bir nevi füzenin başlığının baktığı yönün radarın taradığı yöne dönmesini sağlayarak da ateşlenebilir. Buna "radar-slaving" denir. İlkel IR füzelerin ısı tarayıcısının FOV'ları genellikle kitlidir ve slave edilemez fakat modern füzeler için böyle bir sorun söz konusu değildir.
Ayrıca HMD (kaska monteli nişangah sistemi) gibi teknolojiler sayesinde ve gelişmiş IR füzelerin manevra kabiliyetleri sayesinde artık bu füzeler düşman hedeflerini çok yüksek genişliğe sahip açılardan, düşman hedefine dönmeye bile gerek duymadan vurabilirler. Buna "off-boresigh" denir.
Füzenin tarayıcı başlığı çok geniş açılara bakabiliyorsa radar-slave etmeye gerek yoktur, kaska monteli nişangah sistemi sayesinde pilot kafasını çevirdiği yere füzeyi kilitleyebilir ve ardından ateşleyebilir.
Peki füze başlığı geniş bir açıya bakabiliyor olsa dahi, belli bir açı dışında kilitleyip attığımızda füze nasıl manevra alıyor? Bu soruyu içinizde daha önce merak etmiş olanlar vardır elbet, yani kısaca o füze hedefe dahi bakmıyorken nasıl birdenbire ateşlendiği gibi hedefi takibe başlayabiliyor?
Bunun cevabı ise "Lock on after launch" isimli sistem. Kısaca LOAL dediğimiz bu sistemde, füzenin sistemlerine hedefin hızı ve ivmesi, yönü ve kordinatları aktarılır. Böylece füze aklında belli bilgilerle ateşlenir, o yöne döndüğünde ise IR başlık hedefin ısısını görür ve takip etmeye başlar. O dakikadan sonra her şey füze ve hedef arasındadır.
Tabii ki bunu bir HMD sayesinde yapabiliyoruz.
IR füzelerin arayıcı başlıklarının farklı nesilleri vardır. 1, 2, 3 ve 4. nesil olmak üzere farklı başlıklar kullanılır. Ayrıca off-boresigh sistemi her zaman avantaj sağlamaz ve 1, 2 ve 3. (iki renkli IR arayıcı başlık) nesil başlıklar anlık dar görüşlü başlıklardır ve off-boresigh yapmak için hızlıca hareket ederek geniş açı oluşturmaya çalışırlar. Yüksek off-boresigh bir füze IIR (infared imaging) bir başlığa sahip olmalıdır ve bu da genel olarak 4. nesle tekabül eder.
IIR başlık nedir, klasik IR başlıklardan farkları nelerdir?
IIR başlık açılımı infared imaging anlamına gelir ve adından da anlaşılacağı üzere kızılötesi bir görüntüleme, imajlama yapar. IR başlıklar genellikle termal radyasyon yoluyla hedeflerini algılar ve takip eder, kilitleri sabittir.
IRIS-T (Infra Red Imaging System Tail) füzesi. Thrust vectoring ve 3. nesil IIR FPA sensöre sahipitr.
IIR teknolojisi ise özünde karşıdaki hedefin termal radyasyonunu algılamak dışında hedefin bir görüntüsünü oluşturur ve işler. İşlediği görüntüyü daha güvenilir şekilde takip eder ve flare gibi savunma sistemlerine takılması IR başlığa göre çok zordur.
Gördüğünüz üzere çok gelişmiş bir sistem. Görüntü sabitleyici, ısı arayıcı, görüntü oluşturucu ve görüntü işlemcisi.
Çok yüksek manevralı ateşlemelerin, birkaç dezavantajını söylemem gerekirse bunlar: 90 derece ve üstünde olan ateşlemelerde füze kendini zor bir manevraya adadığı için füze yüksek oranda bir hız kaybına uğrayabilir. Kısaca, füzeler sürekli hedefe motorları yanarak ilerlemezler bir yerden sonra motor söner. Buna boost denir ve bu itiş saniyeler içinde biter, füze ulaşabileceği en yüksek hıza ulaşmış olur ve artık süzülür. Sert bir manevrayla çıkan füze hem bu süreden kaybeder hem de hızından. En gelişmiş ısı güdümlü füzelerden birisi olan AIM-9X bile 5 saniye civarı bir yanma süresine sahiptir, sadece 5 saniye evet.
ARH (aktif radar güdümlü) ve SARH (yarı-aktif radar güdümlü) Füzelerin Çalışma Mantığı
Öncelikle SARH yani yarı aktif radar güdümlü füzelerden başlamak istiyorum. Bunlar ARH'lardan önce BVR yani beyond visual range füzeleri olarak kullanılmaktaydı. BVR açılımı "görüş ötesi menzili" anlamına gelir ve IR füzelerin tersine genel olarak hedefle bir görüntü teması olmadığında kullanılır. SARH'lar görüntü teması olsa da kullanılır ama genel başlığı böyledir. Menzil bakımından orta-uzun menzilli füzelerdir.
Alman MiG-29'undan ateşlenmiş bir R-27ER1 SARH güdümlü füze.
Görselde de görüldüğü üzere yarı aktif füze (semi-active) hedefe doğru ilerken yanda dışarıdan bir radar tarafından aydınlatılıyor. SARH'lar hedef takibi için dışarıdan bir radar aydınlatmasına ihtiyaç duyarlar ve kendi aydınlatma sistemleri yoktur. Bazı sistemler hedefe yaklaşınca kendi aydınlatma sistemlerini açabilirler ama bu hedefi vurma doğruluğunu arttırmak içindir. Uçağın sahip olduğu radar düşman uçağına kilitlenir ve hedef menzil içine girdiğinde füze ateşlenir, ateşlenmeden itibaren füzedeki haberleşme sistemleri sürekli olarak ateşlendiği platform üzerindeki radarla iletişim halinde kalır. Ateşleme yapan uçağın radarı füzeye hedefin konumunu anlık olarak bildirir ve aydınlatma, güdüm sağlanmış olur. Hedef böylece imha edilir.
Bu sistemde sürekli olarak hedefe kilitli kalmak zorunda olduğumuz için sahip olduğumuz radarın gimbal sınırını aşamayız.
Radar gimbalından kastım, radarın ne kadar nereye dönebildiğidir. Radarın dönebildiği menzilin dışına çıkarsak kilit kesilebilir ve füze güdümünü kaybedebilir. Bazı SARH füzeler hedefe yaklaştığına içinde bulunduğu terminal güdüm sistemine ya da farklı hedefleme sistemine geçebilir, bu da uçağın bağlantıda kalma süresini azaltır. O süreden sonra füze kendi güdümünü sağlayacaktır.
SARH füzeler içlerinde bazı iletişim teknolojileri barındırırlar. Örneğin CW (sürekli sinyalleme), IOG (Illumination-On-Ground), DL (down-link, data-link) gibi teknolojilerdir. Bunlar kısaca hedefle füze arasındaki gecikmeyi azaltmak ya da hedefin devamlı olarak sinyallenmesi için kullanılır.
ARH (Aktif Radar Güdümlü) Füzeler
ARH, yani aktif radar güdümüne sahip füze türleri orta-uzun ve çok-uzun menzilli füze sistemleridir. ARH füzeler adından da anlaşılacağı üzere aktif bir radar aydınlatma teknolojisi kullanırlar ve harici bir aydınlatmaya ihtiyaç duymazlar. Füze hedefe kilitlenir ve ateşlenir, füze içerisinde bulunan radar sistemi ve diğer teknolojiler kullanılarak hedef sürekli olarak aydınlatılır. Aydınlatma sırasında bilgiler işlenir, hedef takibi yapılır. Tam anlamıyla bir BVR füzesidir, çok uzun menzillerde ateşlenebilir ve sürekli takip gerektirmez.
Vympel R-77 ve içerisindeki takip radarı.
Ateşleme süreleri uzundur, hedefe uçağın sahip olduğu kendi radarıyla takip etme zorunluluğu istemez, at ve unut yapılabilir, menzili diğer füzelere göre oldukça yüksektir. Tabii bazı füzelerde belirtilen menziller 400-500km'leri bulabilir fakat bu çok yüksek irtifalar gerektirir ayrıca füze o kadar süzülebiliyor dahi olsa hedefi vurma ihtimali çok düşüktür çünkü takip kesilebilir ya da füze hedefe yetişemeyebilir. Kaçınılmaz menzil içinde ateşlenen füzelerin vurma ihtimali ise çok yüksektir (50km civarı) ve bu menzilde füzeleri atlatmak çok zordur.
Elektronik karıştırma hedeflerin güdümünü etkileyebilir fakat Meteor gibi modern füzeler elektronik karıştırıcılara karşı çok iyi korunmaktadır. Çok gelişmiş data-link sistemlerine sahiptirler ve hedefi aydınlatmada çok başarılılardır. Hedefe olan uzaklıklarına göre güdüm tiplerini güncelleyebilirler.
Türkiye'de günümüzde AIM-120'lerin yerine geçecek füzeler üretmek için çalışmaktadır.
SACLOS ve MCLOS Güdümlü Füzeler
Evet dostlar, bu sistemler güncel olarak havada kullanılan sistemler değillerdir. Bahsettiğim üzere havadan karaya yahut tanksavar füzelerin güdüm sistemlerinde kullanılırlar.
SACLOS ve MCLOS füzeler ateşlendikten sonra hedefe ilerlemesi için operatör tarafından yönlendirilmesi gereklidir ve bu yönlendirme hedef vurulana kadar devam eder. Güncel olarak kullanılmadıkları için havadan-havaya sistemler için pek konuşmamıza gerek yok.
AA-20 Nord havadan-havaya MCLOS güdümlü bir füze.
Okuduğunuz için çok teşekkür ederim, anketteki oylara göre yazılar yazmaya devam edeceğim.
Radar güdümlü füzelerin nasıl çalıştığını daha rahat anlamak için radar sistemlerini anlattığım konumu ziyaret edebilirsiniz.
Bugünün konusu havadan-havaya füzeler, nasıl çalıştıkları ve güdüm sistemleri gibi konular olacak. Keyifli okumalar.
Havadan-havaya füzeler kısaca AAM'ler uçak ve helikopter gibi hava araçlarının kendilerini savunmak ve düşman hedeflerini vurmak için kullandıkları silah türüdür. Bu sistemler uzun sürelerdir savaşlarda kullanılmaktadır ve kullanılmaya başlandıkları dönemden itibaren savaşların seyrini tamamen değiştirmişlerdir ve birçok farklı doktrin ortaya çıkarmışlardır.
Havadan-havaya Füze Türleri ve Çalışma Mantıkları
Havadan-havaya füzelerin tarihine kısaca bir girmek gerekirse AAM'ler (air-to-air missiles) ortaya ilk olarak 2. dünya savaşında çıkmışlardır. Almanların bazı denemeleri olmuştur, bunlar tel güdümlü füzelerdir (Ruhrstahl X-4) ve sonrasında Amerikalılar ve Ruslar da bu teknolojileri kopyalamıştır.
Günümüzde kullanılan AAM'lerin yaygın güdüm kitleri SARH (yarı aktif radar aydınlatmalı), ARH (aktif radar aydınlatmalı) ve IR (infared, ısı güdümlü) şeklindedir. Bunun dışında günümüzde neredeyse kullanılmayan SACLOS (yarı otomatik komuta) ve MCLOS (manuel kontrol) güdüm şekilleri de vardır. Bu güdüm türü anti-tank silahlarında kullanılmaktadır ve hava kuvvetleri için artık demode, eski ve kullanımı efektif olmayan bir güdüm halini almıştır.
Bunun başlıca sebepleri kontrolün ani manevralar için çok zor olması, pilotun durumsal farkındalığını düşürmesi, bütün hava şartlarında kullanılamaması gibi sebepler gelir. Ayrıca yüksek manevra kabiliyetine sahip değillerdir ve diğer güdüm kitlerine sahip füzelere göre menzilleri düşüktür. Dediğim gibi bu güdüme sahip füzeler havadan-karaya ya da tanksavar sistemlerde kullanılmaktadır.
Bu görüntü bir WT videosundan alıntıdır ve ARH olarak belirtilen füze tamamen ARH değildir, bazı varyantları sonradan hedefle bağlantı kurup takip etme gibi bazı özelliklere sahiptir; o yüzden ARH olarak kategoriledirilmiş. Bunu sadece görsellik olsun diye ekliyorum.
IR (Infrared-homing) Güdümü Füzeler
IR yani ısı güdümlü füzeler adından da anlaşılacağı üzere ısı izlerini, ısı yayan hedefleri takip eden bir başlığa ve bu görüntüyü işleyen bir sisteme sahip olan füzelerdir. Bu füzelerin menzili genel olarak kısa-orta olarak ifade edilebilir.
IR füzeler, genel olarak hedefle direkt görüş olan durumlarda kullanılır ve manevra kabiliyetleri yüksektir. Radar güdümlü füzelere göre boyutları küçüktür ve kısa bir sürede çok hızlanabilirler, yüksek yüklenme değerleri vardır ve çok yüksek G-kuvveti çekebilirler.
IR güdümlü füzeleri başlığından ayırt edebiliriz, önde bir cam kapsül ve arkasında ısı yakalayıcı sensör sistemleri kuruludur. Bu füzeler uçağın kullandığı radara slave edilerek yani bir nevi füzenin başlığının baktığı yönün radarın taradığı yöne dönmesini sağlayarak da ateşlenebilir. Buna "radar-slaving" denir. İlkel IR füzelerin ısı tarayıcısının FOV'ları genellikle kitlidir ve slave edilemez fakat modern füzeler için böyle bir sorun söz konusu değildir.
Ayrıca HMD (kaska monteli nişangah sistemi) gibi teknolojiler sayesinde ve gelişmiş IR füzelerin manevra kabiliyetleri sayesinde artık bu füzeler düşman hedeflerini çok yüksek genişliğe sahip açılardan, düşman hedefine dönmeye bile gerek duymadan vurabilirler. Buna "off-boresigh" denir.
Füzenin tarayıcı başlığı çok geniş açılara bakabiliyorsa radar-slave etmeye gerek yoktur, kaska monteli nişangah sistemi sayesinde pilot kafasını çevirdiği yere füzeyi kilitleyebilir ve ardından ateşleyebilir.
Peki füze başlığı geniş bir açıya bakabiliyor olsa dahi, belli bir açı dışında kilitleyip attığımızda füze nasıl manevra alıyor? Bu soruyu içinizde daha önce merak etmiş olanlar vardır elbet, yani kısaca o füze hedefe dahi bakmıyorken nasıl birdenbire ateşlendiği gibi hedefi takibe başlayabiliyor?
Bunun cevabı ise "Lock on after launch" isimli sistem. Kısaca LOAL dediğimiz bu sistemde, füzenin sistemlerine hedefin hızı ve ivmesi, yönü ve kordinatları aktarılır. Böylece füze aklında belli bilgilerle ateşlenir, o yöne döndüğünde ise IR başlık hedefin ısısını görür ve takip etmeye başlar. O dakikadan sonra her şey füze ve hedef arasındadır.
Tabii ki bunu bir HMD sayesinde yapabiliyoruz.
IR füzelerin arayıcı başlıklarının farklı nesilleri vardır. 1, 2, 3 ve 4. nesil olmak üzere farklı başlıklar kullanılır. Ayrıca off-boresigh sistemi her zaman avantaj sağlamaz ve 1, 2 ve 3. (iki renkli IR arayıcı başlık) nesil başlıklar anlık dar görüşlü başlıklardır ve off-boresigh yapmak için hızlıca hareket ederek geniş açı oluşturmaya çalışırlar. Yüksek off-boresigh bir füze IIR (infared imaging) bir başlığa sahip olmalıdır ve bu da genel olarak 4. nesle tekabül eder.
IIR başlık nedir, klasik IR başlıklardan farkları nelerdir?
IIR başlık açılımı infared imaging anlamına gelir ve adından da anlaşılacağı üzere kızılötesi bir görüntüleme, imajlama yapar. IR başlıklar genellikle termal radyasyon yoluyla hedeflerini algılar ve takip eder, kilitleri sabittir.
IRIS-T (Infra Red Imaging System Tail) füzesi. Thrust vectoring ve 3. nesil IIR FPA sensöre sahipitr.
IIR teknolojisi ise özünde karşıdaki hedefin termal radyasyonunu algılamak dışında hedefin bir görüntüsünü oluşturur ve işler. İşlediği görüntüyü daha güvenilir şekilde takip eder ve flare gibi savunma sistemlerine takılması IR başlığa göre çok zordur.
Gördüğünüz üzere çok gelişmiş bir sistem. Görüntü sabitleyici, ısı arayıcı, görüntü oluşturucu ve görüntü işlemcisi.
Çok yüksek manevralı ateşlemelerin, birkaç dezavantajını söylemem gerekirse bunlar: 90 derece ve üstünde olan ateşlemelerde füze kendini zor bir manevraya adadığı için füze yüksek oranda bir hız kaybına uğrayabilir. Kısaca, füzeler sürekli hedefe motorları yanarak ilerlemezler bir yerden sonra motor söner. Buna boost denir ve bu itiş saniyeler içinde biter, füze ulaşabileceği en yüksek hıza ulaşmış olur ve artık süzülür. Sert bir manevrayla çıkan füze hem bu süreden kaybeder hem de hızından. En gelişmiş ısı güdümlü füzelerden birisi olan AIM-9X bile 5 saniye civarı bir yanma süresine sahiptir, sadece 5 saniye evet.
ARH (aktif radar güdümlü) ve SARH (yarı-aktif radar güdümlü) Füzelerin Çalışma Mantığı
Öncelikle SARH yani yarı aktif radar güdümlü füzelerden başlamak istiyorum. Bunlar ARH'lardan önce BVR yani beyond visual range füzeleri olarak kullanılmaktaydı. BVR açılımı "görüş ötesi menzili" anlamına gelir ve IR füzelerin tersine genel olarak hedefle bir görüntü teması olmadığında kullanılır. SARH'lar görüntü teması olsa da kullanılır ama genel başlığı böyledir. Menzil bakımından orta-uzun menzilli füzelerdir.
Alman MiG-29'undan ateşlenmiş bir R-27ER1 SARH güdümlü füze.
Görselde de görüldüğü üzere yarı aktif füze (semi-active) hedefe doğru ilerken yanda dışarıdan bir radar tarafından aydınlatılıyor. SARH'lar hedef takibi için dışarıdan bir radar aydınlatmasına ihtiyaç duyarlar ve kendi aydınlatma sistemleri yoktur. Bazı sistemler hedefe yaklaşınca kendi aydınlatma sistemlerini açabilirler ama bu hedefi vurma doğruluğunu arttırmak içindir. Uçağın sahip olduğu radar düşman uçağına kilitlenir ve hedef menzil içine girdiğinde füze ateşlenir, ateşlenmeden itibaren füzedeki haberleşme sistemleri sürekli olarak ateşlendiği platform üzerindeki radarla iletişim halinde kalır. Ateşleme yapan uçağın radarı füzeye hedefin konumunu anlık olarak bildirir ve aydınlatma, güdüm sağlanmış olur. Hedef böylece imha edilir.
Bu sistemde sürekli olarak hedefe kilitli kalmak zorunda olduğumuz için sahip olduğumuz radarın gimbal sınırını aşamayız.
Radar gimbalından kastım, radarın ne kadar nereye dönebildiğidir. Radarın dönebildiği menzilin dışına çıkarsak kilit kesilebilir ve füze güdümünü kaybedebilir. Bazı SARH füzeler hedefe yaklaştığına içinde bulunduğu terminal güdüm sistemine ya da farklı hedefleme sistemine geçebilir, bu da uçağın bağlantıda kalma süresini azaltır. O süreden sonra füze kendi güdümünü sağlayacaktır.
SARH füzeler içlerinde bazı iletişim teknolojileri barındırırlar. Örneğin CW (sürekli sinyalleme), IOG (Illumination-On-Ground), DL (down-link, data-link) gibi teknolojilerdir. Bunlar kısaca hedefle füze arasındaki gecikmeyi azaltmak ya da hedefin devamlı olarak sinyallenmesi için kullanılır.
ARH (Aktif Radar Güdümlü) Füzeler
ARH, yani aktif radar güdümüne sahip füze türleri orta-uzun ve çok-uzun menzilli füze sistemleridir. ARH füzeler adından da anlaşılacağı üzere aktif bir radar aydınlatma teknolojisi kullanırlar ve harici bir aydınlatmaya ihtiyaç duymazlar. Füze hedefe kilitlenir ve ateşlenir, füze içerisinde bulunan radar sistemi ve diğer teknolojiler kullanılarak hedef sürekli olarak aydınlatılır. Aydınlatma sırasında bilgiler işlenir, hedef takibi yapılır. Tam anlamıyla bir BVR füzesidir, çok uzun menzillerde ateşlenebilir ve sürekli takip gerektirmez.
Vympel R-77 ve içerisindeki takip radarı.
Ateşleme süreleri uzundur, hedefe uçağın sahip olduğu kendi radarıyla takip etme zorunluluğu istemez, at ve unut yapılabilir, menzili diğer füzelere göre oldukça yüksektir. Tabii bazı füzelerde belirtilen menziller 400-500km'leri bulabilir fakat bu çok yüksek irtifalar gerektirir ayrıca füze o kadar süzülebiliyor dahi olsa hedefi vurma ihtimali çok düşüktür çünkü takip kesilebilir ya da füze hedefe yetişemeyebilir. Kaçınılmaz menzil içinde ateşlenen füzelerin vurma ihtimali ise çok yüksektir (50km civarı) ve bu menzilde füzeleri atlatmak çok zordur.
Elektronik karıştırma hedeflerin güdümünü etkileyebilir fakat Meteor gibi modern füzeler elektronik karıştırıcılara karşı çok iyi korunmaktadır. Çok gelişmiş data-link sistemlerine sahiptirler ve hedefi aydınlatmada çok başarılılardır. Hedefe olan uzaklıklarına göre güdüm tiplerini güncelleyebilirler.
Türkiye'de günümüzde AIM-120'lerin yerine geçecek füzeler üretmek için çalışmaktadır.
SACLOS ve MCLOS Güdümlü Füzeler
Evet dostlar, bu sistemler güncel olarak havada kullanılan sistemler değillerdir. Bahsettiğim üzere havadan karaya yahut tanksavar füzelerin güdüm sistemlerinde kullanılırlar.
SACLOS ve MCLOS füzeler ateşlendikten sonra hedefe ilerlemesi için operatör tarafından yönlendirilmesi gereklidir ve bu yönlendirme hedef vurulana kadar devam eder. Güncel olarak kullanılmadıkları için havadan-havaya sistemler için pek konuşmamıza gerek yok.
AA-20 Nord havadan-havaya MCLOS güdümlü bir füze.
Okuduğunuz için çok teşekkür ederim, anketteki oylara göre yazılar yazmaya devam edeceğim.
Radar güdümlü füzelerin nasıl çalıştığını daha rahat anlamak için radar sistemlerini anlattığım konumu ziyaret edebilirsiniz.
Rehber: Radarlar Nasıl Çalışır ve Radar Sistemleri Nelerdir?
Herkese merhabalar, bir anket yapmıştım, sizlere bir sonraki yazımın konusunun ne olmasını istediğinizi sormuştum ve en çok oy alan konu "Radarlar nasıl çalışır ve radar sistemleri nelerdir?" isimli başlık oldu. Karışık bir konu, elimden geldiğince toparlamaya ve sizlere basit-detaylı anlatım...