Her sene YKS tarzı büyük sınavlar açıklanırken klasik olarak ÖSYM'nin sitesi çöker ve akıllarda hep şu soru olur: Neden devlet server kapasitesini yükseltip sorunu çözmüyor?
Önce bu serverın çökmesinin sebebini anlayalım. Her sene bu YKS'ye 3-4 milyon kişi giriyor ve sürekli yenile tuşuna basıyor. Bu biraz tanıdık geldi mi? Yani sonucu öğrenmek isteyen kişiler organik bir DDoS üretiyor.
Dünyanın en güçlü sunucuları bile bir anda sıfırdan milyona çıkan bu anlık yüke yetişemez.
Ama oldukça güçlü bir server kapasitesi bunu kaldırabilir. Ama o zaman da şöyle bir sorun ortaya çıkar: ÖSYM sitesine normalde doğru düzgün 1 yıl içinde kaç kez girersiniz? 1-2 kez ancak çoğu zaman YKS açıklandığında girersiniz. Şimdi şöyle bir sorun oluşuyor: Bir köprü düşünün, o köprü yılın 365 günü 100 araba geçiyor; ancak yılın bir günü 100.000 araba geçiyor. Sırf o 1 gün için köprüyü genişletir miydiniz? E AWS tarzı sürekli ölçeklenebilen sunucular kullansın deseniz, maalesef devletin verileri içerde tutma isteği geliyor. Devletler genelde verileri yurt dışında depolamak istemez.
O zaman da devletler yurt içi bir şirkete bu işi yaptırmak ister ama şu anlık veri merkezi kapasitemiz gelişmiş seviyede olmadığı için o seçenek de elenir.
Peki, hiç çözümü yok mu?
Var tabii ki de, her şeyin çözümü vardır.
İngiltere (UCAS): İngiltere'de üniversite yerleştirme sonuçları (A-Level) açıklandığı sabah, öğrenciler siteye girip çöktürmesin diye sonuçlar sabah saat 08:00'de doğrudan öğrencilerin e-posta adreslerine gönderilir.
Çin (Gaokao): Dünyanın en yoğun sınavı olan Gaokao'da 13 milyona yakın aday yarışır. Çin, siber çöküşü engellemek için sonuçları eyalet bazlı (Pekin, Şanghay, Guangdong vb.) farklı gün ve saatlere böler. Her eyaletin kendi yerel eğitim sunucusu (provincial education examination authority) sistemi sırtlar.
Fransa (Parcoursup): Fransa'da üniversite tercih ve yerleştirme sonuçlarının açıklandığı sistem olan Parcoursup, yoğun anlarda queue-it gibi sanal bekleme odası yazılımları kullanır. Siteye giren Fransız öğrenciler doğrudan hata kodu almak yerine sırada bekler.
Anlayacağınız, her sene yaşanan o "Giriş Belgesi Görüntülenemedi" krizinin sebebi bütçe yetersizliği ya da vizyonsuzluk değil; tamamen bir mühendislik ve maliyet optimizasyonu tercihi.
Dünya bu işi kuyruk sistemleriyle, e-postalarla ya da eyalet sistemleriyle çoktan çözmüşken; bizim her sene "F5" tuşunu aşındırmamız gerekiyor belki bir gün biz de e-posta sistemine geçeriz ya da sanal bir sırada beklemeyi öğreniriz. Ama o güne kadar, sınav stresinin üzerine bir de ÖSYM’nin beyaz ekranıyla bakışmaya devam edeceğiz gibi duruyor.
Önce bu serverın çökmesinin sebebini anlayalım. Her sene bu YKS'ye 3-4 milyon kişi giriyor ve sürekli yenile tuşuna basıyor. Bu biraz tanıdık geldi mi? Yani sonucu öğrenmek isteyen kişiler organik bir DDoS üretiyor.
Dünyanın en güçlü sunucuları bile bir anda sıfırdan milyona çıkan bu anlık yüke yetişemez.
Ama oldukça güçlü bir server kapasitesi bunu kaldırabilir. Ama o zaman da şöyle bir sorun ortaya çıkar: ÖSYM sitesine normalde doğru düzgün 1 yıl içinde kaç kez girersiniz? 1-2 kez ancak çoğu zaman YKS açıklandığında girersiniz. Şimdi şöyle bir sorun oluşuyor: Bir köprü düşünün, o köprü yılın 365 günü 100 araba geçiyor; ancak yılın bir günü 100.000 araba geçiyor. Sırf o 1 gün için köprüyü genişletir miydiniz? E AWS tarzı sürekli ölçeklenebilen sunucular kullansın deseniz, maalesef devletin verileri içerde tutma isteği geliyor. Devletler genelde verileri yurt dışında depolamak istemez.
O zaman da devletler yurt içi bir şirkete bu işi yaptırmak ister ama şu anlık veri merkezi kapasitemiz gelişmiş seviyede olmadığı için o seçenek de elenir.
Peki, hiç çözümü yok mu?
Var tabii ki de, her şeyin çözümü vardır.
İngiltere (UCAS): İngiltere'de üniversite yerleştirme sonuçları (A-Level) açıklandığı sabah, öğrenciler siteye girip çöktürmesin diye sonuçlar sabah saat 08:00'de doğrudan öğrencilerin e-posta adreslerine gönderilir.
Çin (Gaokao): Dünyanın en yoğun sınavı olan Gaokao'da 13 milyona yakın aday yarışır. Çin, siber çöküşü engellemek için sonuçları eyalet bazlı (Pekin, Şanghay, Guangdong vb.) farklı gün ve saatlere böler. Her eyaletin kendi yerel eğitim sunucusu (provincial education examination authority) sistemi sırtlar.
Fransa (Parcoursup): Fransa'da üniversite tercih ve yerleştirme sonuçlarının açıklandığı sistem olan Parcoursup, yoğun anlarda queue-it gibi sanal bekleme odası yazılımları kullanır. Siteye giren Fransız öğrenciler doğrudan hata kodu almak yerine sırada bekler.
Anlayacağınız, her sene yaşanan o "Giriş Belgesi Görüntülenemedi" krizinin sebebi bütçe yetersizliği ya da vizyonsuzluk değil; tamamen bir mühendislik ve maliyet optimizasyonu tercihi.
Dünya bu işi kuyruk sistemleriyle, e-postalarla ya da eyalet sistemleriyle çoktan çözmüşken; bizim her sene "F5" tuşunu aşındırmamız gerekiyor belki bir gün biz de e-posta sistemine geçeriz ya da sanal bir sırada beklemeyi öğreniriz. Ama o güne kadar, sınav stresinin üzerine bir de ÖSYM’nin beyaz ekranıyla bakışmaya devam edeceğiz gibi duruyor.