Because The Internet
Uzman
- Katılım
- 19 Temmuz 2026
- Mesajlar
- 345
- Beğeniler
- 336
Konu Başlıkları Gizle
Baştan belirteyim. Bu yazı detaylı olacak. Başlıktaki ifadenin altını da boş bırakmayacağım. Ayrıca şunu da bilmenizi isterim ki bu ifade herhangi bir hayranı kızdırma amacı taşımaz. Tamamen Filmograf'ın "Harry Potter çakma mı?" isimli YouTube videosuna göndermedir.
Çocukluktan beri tüm filmlerini izlediğim bir seri LOTR. Bu konuya ise aslında biraz tesadüf eseri rastladım diyebilirim. Gerçekten başlıktaki gibi bir durum diye var mı merak ettim ve araştırmaya koyuldum. Eğer daha önce bu konuyu araştırmadıysanız ya da bilmiyorsanız burada okuyacaklarınız sizi bir hayli şaşırtacak.
Wagner'in operasında tek bir güçlü yüzük vardır. Bu yüzük sahibinde büyük bir güç vaat eder. Dünyayı yönetebileceği herkesi kontrol edebileceği bir güç. Aynı zamanda bu yüzüğün lanetli ve yozlaştırıcı bir yapısı vardır. Yüzüğü taşıyan kişi yüzüğün etkisi ile bozuluyor, açgözlü ve kötü oluyordur. Aynı zamanda bu yüzüğü ele geçiren kişi sonunda onun kölesi oluyor.
Burada sorulabilecek ilk soru Wagner'de Tolkien gibi MİT'lerden esinlenmiş olamaz mı? Olabilir fakat burada şunun altını çizmek istiyorum. Eski iskandinav mitlerinde yüzüğün mutlak güç vermesi, takanı açgözlü ve yozlaşmış birine çevirmesi tam olarak yok. Wagner abimiz bunu kaynaklardan esinlenip kendisi yaratmış.
Wagner'in operasından devam edelim.
Wagner'de Nothung kılıcı kırılır ve yeniden dövülür. Tolkien'de ise Narsil Kılıcı kırılır ve Anduril olarak yeniden dövülür. Bu benzerliklerden bir tanesindir.
Başka bir örnek vermek gerekirse Wagner'de Fafner kardeşi Fasolt'u yüzüğü ele geçirmek için öldürür. Tolkien ise bunu Smeagol'un Deagol'u öldürmesi olarak uyarlar.
Yüzüğü alan karakterin uzun yıllar mağarada saklanması ise bir başka benzerliktir. Fafner ve Gollum bu açıdan ilginç benzerlikler taşır.
Bunlar dışında yüzüğü geri almaya çalışan büyük bir gücün olması (Wotan/Sauron), Yüzüğün yok edilmesiyle eski düzenin sona ermesi mantığı yine Wagner'in eserinde inanılmaz benzer şekillerde vardır.
Bu benzerlikleri “ortak MİT'lerden esinlenmişler” deyip geçiştirebilirsiniz. Gerçekten öyle de olabilir fakat bir detay var.
Tolkien'in Wagner'in eserini okumuş izlemiş ve o dönemlerde çevirmeye başlamış olmasıdır. Yani bilmeden okumadan ikisinin de aynı şeyi yazmış olması durumu söz konusu değildir.
Şimdi Wagner'in operasından kopalım ve diğer çarpıcı benzerliklere gelelim.
Beowulf'ta bir hırsız ejderhanın hazinesinden değerli bir kupa çalar. Ejderha öfkelenir ve gece uçarak çevreyi yakıp yıkar. Hobbit'te ise Bilbo Smaug'dan altın bir kupa çalar. Smaug öfkelenir. Esgaroth'u yakar.
Tolkien ise kendisi bu benzerliği kabul etmiştir. Fakat kendisi “yazarken aklımda yoktu doğal olarak çıktı” diyerek geçiştirmiştir. Burada artık oradan mı aldı yoksa kendisi mi yarattı size bırakıyorum.
Tolkien 1914'te The Story of Kullervo adlı bir yeniden anlatım yazmıştır. Bu hikaye Turin'in hikayesine ciddi anlamda benzer ve çok yakındır. Tolkien bunu mektuplarında belirtmiştir.
Quenya ve Fince
Quenyanın fonolojisi örneğin başta ünsüz kümesi olmaması, b/d/g seslerinin kısıtlı kullanımı ve gramer özellikleri mesela agglutinatif yapı ve belirli ekler finceden güçlü bir şekilde etkilenmiştir. Tolkien finceyi bir mektubunda övmüş ve ondan “hiç tatmadığım bir şarap gibi” diyerek bahsetmiştir. Yani yaratılan dillerde aslında birçok şeyi gibi “esinlenme” veyahut “etkilenmenin” sonucudur.
Cüce İsimleri ve Völuspa
Thor'in, Balin, Dwalin, Fili, Kili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, Bombur, Durin ve Gandalf isimleri direkt olarak Völuspa şiirindeki Dvergatal bölümünden alınmıştır. Tolkien neredeyse tüm cüce isimlerini buradan almıştır.
Gandalf ise eski norsçada Gandr+Alfrdan gelmektedir. Yani “asa taşıyan elf” anlamı taşır. Bu da önceki gibi direkt alınmıştır.
Middle Earth ve Midgard ve ise anlatmaya bile gerek olmayacak şekilde benzerdir. Tolkien kelimeyi direkt alıp sadece modernleştirmiştir.
Bunlar dışındaki benzerlikler ile şu şekildedir.
The King of the Golden Hall bölümü Beowulf'un Heorot'a geliş sahnesiyle neredeyse birebir paralellik taşır. Hatta o kadar benzerdir ki kalıplaşmış kabul edilir.
Rohirrimin atlı savaşçı kültürü, mead-hall geleneği ve kahramanlık kodları ise doğrudan Beowulf dünyasından gelir.
Kısacası bu şekilde. Eminim atladığım araştırırken görmediğim yerler de vardır. Bu yazı tamamen kişisel meraktan doğmuştur. Amacım seriyi ve hayranlarına laf atmak değil okuyanı şaşırtacak ilginç bir yazı yazmaktır.
Çocukluktan beri tüm filmlerini izlediğim bir seri LOTR. Bu konuya ise aslında biraz tesadüf eseri rastladım diyebilirim. Gerçekten başlıktaki gibi bir durum diye var mı merak ettim ve araştırmaya koyuldum. Eğer daha önce bu konuyu araştırmadıysanız ya da bilmiyorsanız burada okuyacaklarınız sizi bir hayli şaşırtacak.
Bölüm 1: Wagner'in Der Ring des Nibelungen Opera'sı ile Yüzüklerin Efendisi Arasındaki İlginç Benzerlikler
Wagner'in operasında tek bir güçlü yüzük vardır. Bu yüzük sahibinde büyük bir güç vaat eder. Dünyayı yönetebileceği herkesi kontrol edebileceği bir güç. Aynı zamanda bu yüzüğün lanetli ve yozlaştırıcı bir yapısı vardır. Yüzüğü taşıyan kişi yüzüğün etkisi ile bozuluyor, açgözlü ve kötü oluyordur. Aynı zamanda bu yüzüğü ele geçiren kişi sonunda onun kölesi oluyor.
Burada sorulabilecek ilk soru Wagner'de Tolkien gibi MİT'lerden esinlenmiş olamaz mı? Olabilir fakat burada şunun altını çizmek istiyorum. Eski iskandinav mitlerinde yüzüğün mutlak güç vermesi, takanı açgözlü ve yozlaşmış birine çevirmesi tam olarak yok. Wagner abimiz bunu kaynaklardan esinlenip kendisi yaratmış.
Wagner'in operasından devam edelim.
Wagner'de Nothung kılıcı kırılır ve yeniden dövülür. Tolkien'de ise Narsil Kılıcı kırılır ve Anduril olarak yeniden dövülür. Bu benzerliklerden bir tanesindir.
Başka bir örnek vermek gerekirse Wagner'de Fafner kardeşi Fasolt'u yüzüğü ele geçirmek için öldürür. Tolkien ise bunu Smeagol'un Deagol'u öldürmesi olarak uyarlar.
Yüzüğü alan karakterin uzun yıllar mağarada saklanması ise bir başka benzerliktir. Fafner ve Gollum bu açıdan ilginç benzerlikler taşır.
Bunlar dışında yüzüğü geri almaya çalışan büyük bir gücün olması (Wotan/Sauron), Yüzüğün yok edilmesiyle eski düzenin sona ermesi mantığı yine Wagner'in eserinde inanılmaz benzer şekillerde vardır.
Bu benzerlikleri “ortak MİT'lerden esinlenmişler” deyip geçiştirebilirsiniz. Gerçekten öyle de olabilir fakat bir detay var.
Tolkien'in Wagner'in eserini okumuş izlemiş ve o dönemlerde çevirmeye başlamış olmasıdır. Yani bilmeden okumadan ikisinin de aynı şeyi yazmış olması durumu söz konusu değildir.
Şimdi Wagner'in operasından kopalım ve diğer çarpıcı benzerliklere gelelim.
Smaug ve Beowulf ejderhası
Beowulf'ta bir hırsız ejderhanın hazinesinden değerli bir kupa çalar. Ejderha öfkelenir ve gece uçarak çevreyi yakıp yıkar. Hobbit'te ise Bilbo Smaug'dan altın bir kupa çalar. Smaug öfkelenir. Esgaroth'u yakar.
Tolkien ise kendisi bu benzerliği kabul etmiştir. Fakat kendisi “yazarken aklımda yoktu doğal olarak çıktı” diyerek geçiştirmiştir. Burada artık oradan mı aldı yoksa kendisi mi yarattı size bırakıyorum.
Turin Turambar ve Kalevala'daki Kullervo
Tolkien 1914'te The Story of Kullervo adlı bir yeniden anlatım yazmıştır. Bu hikaye Turin'in hikayesine ciddi anlamda benzer ve çok yakındır. Tolkien bunu mektuplarında belirtmiştir.
Quenya ve Fince
Quenyanın fonolojisi örneğin başta ünsüz kümesi olmaması, b/d/g seslerinin kısıtlı kullanımı ve gramer özellikleri mesela agglutinatif yapı ve belirli ekler finceden güçlü bir şekilde etkilenmiştir. Tolkien finceyi bir mektubunda övmüş ve ondan “hiç tatmadığım bir şarap gibi” diyerek bahsetmiştir. Yani yaratılan dillerde aslında birçok şeyi gibi “esinlenme” veyahut “etkilenmenin” sonucudur.
Cüce İsimleri ve Völuspa
Thor'in, Balin, Dwalin, Fili, Kili, Dori, Nori, Ori, Oin, Gloin, Bifur, Bofur, Bombur, Durin ve Gandalf isimleri direkt olarak Völuspa şiirindeki Dvergatal bölümünden alınmıştır. Tolkien neredeyse tüm cüce isimlerini buradan almıştır.
Gandalf ise eski norsçada Gandr+Alfrdan gelmektedir. Yani “asa taşıyan elf” anlamı taşır. Bu da önceki gibi direkt alınmıştır.
Middle Earth ve Midgard ve ise anlatmaya bile gerek olmayacak şekilde benzerdir. Tolkien kelimeyi direkt alıp sadece modernleştirmiştir.
Bunlar dışındaki benzerlikler ile şu şekildedir.
The King of the Golden Hall bölümü Beowulf'un Heorot'a geliş sahnesiyle neredeyse birebir paralellik taşır. Hatta o kadar benzerdir ki kalıplaşmış kabul edilir.
Rohirrimin atlı savaşçı kültürü, mead-hall geleneği ve kahramanlık kodları ise doğrudan Beowulf dünyasından gelir.
Kısacası bu şekilde. Eminim atladığım araştırırken görmediğim yerler de vardır. Bu yazı tamamen kişisel meraktan doğmuştur. Amacım seriyi ve hayranlarına laf atmak değil okuyanı şaşırtacak ilginç bir yazı yazmaktır.
Son düzenleyen: Moderatör:
